Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1218 E. 2026/1580 K.

T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2026/1218 - 2026/1580 T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 5. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/1218 KARAR NO : 2026/1580 KARAR TARİHİ : 30/10/2026 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 30/10/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ...(...) ÜYE : ...(...) ÜYE : ...(...) KATİP : ...(...) İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVA TARİHİ : 11/07/2025 KARAR TARİHİ : 14/05/2026 NUMARASI : 2025/496 Esas - 2026/336 Karar

DAVACI : ...TEKSTİL VE YAPIŞTIRICI ÜRÜNLER SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - .... VEKİLİ : Av. ... - .......... DAVALI : ....ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ - .... VEKİLİ : Av. ... - ..........

DAVA : Kaçak elektrik kullanıldığı iddiasıyla yapılan tahakkuk ve bu tahakkukun tahsili talebiyle başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti HÜKÜM : Kararın kaldırılması- gönderme İSTİNAF EDEN : Davacı vekili

Taraflar arasındaki kaçak elektrik kullanıldığı iddiasıyla yapılan tahakkuk ve bu tahakkukun tahsili talebiyle başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında düzenlenen tip sözleşme olduğunu, sözleşme genel işlem şartları şeklinde düzenlendiğini, davalı şirket tekel faaliyet icra ettiğini ve güçlü konumda olduğunu, davacı şirket elektrik faturalarını düzenli olarak ödeyen bir şirket olduğunu, hakkında kaçak elektrik işlemi uygulana dek davalı tarafından yapılan icra takibi olmadığını, davalı sık sık gerekli yatırımları yapmadığı için elektrik kesildiğini ve sözleşmeyi ihlal etmekte olduğunu, davacı süresinde teslim etmekle yükümlü olduğu taahhüt işleri yaptığını, bu kesintiler ve kaçak elektrik uygulaması nedeniyle büyük bir zarara uğradığını, yasaya uygun olarak elektriği kullanmakta ve faturalarını zamanında ödediğini, davacı şirkete kaçak elektrik kullandığı belirtilerek tutanak tutulduğu ve ceza kesildiğini, kendisinden talep edilen cezanın, teminat yükseltilmeden önce süresinde istenen teminatı yükseltmeden kullandığı elektriğin cezası olduğu söylendiğini, davalı şirketten teminatın yükseltilmesini isteme ve yükseltmesi için verilen süre ve gerekçe de hukuki olmadığını, abonenin elektriğinin kesilmesi haksız ve hukuka aykırı olduğunu, teminatın arttırımı talebi haklı olmadığı gibi elektriğinin kesilmesi de haklı olmadığını, düzenlenen faturaların da keyfi düzenlendiğini belirterek kaçak elektrikten dolayı borçlu olmadığının ve kesilen ceza adı altında talep edilen faturanın haksız ve hukuka aykırı olduğunun tespitine ve haksız ve kötüniyetli takip açıldığından takip konusu alacağın % 20 sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına, takibin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı şirket elektrik satışını yapmadığından abonelik işlemlerini de yapmadığını, 2013 yılından bu yana müvekkili şirket (....EDAŞ) tarafından sadece dağıtım lisansı kapsamındaki faaliyetler gerçekleştirilmekte olduğunu; uyuşmazlık konusu olan kaçak elektrik kullanımı sözleşmesel bir ilişkiden kaynaklanmadığı gibi tekel gücü yahut abonelik ile de bir ilgisi bulunmadığını; yetkisiz mahkemede açılan davanın yetki yönünden reddini talep ettiklerini; 12035732 numaralı tesisatta davacının aboneliği mevcut iken görevli tedarik şirketince (... epaş Enerji) faturalandırılan otomatik dönem faturasının ödenmemesi üzerine THY 49.maddesi uyarınca görevli tedarik şirketinden gelen enerji kesim talebine istinaden 27.01.2025 tarihinde tesisatın enerjisi kesildiğini; davacı, Görevli Perakende Satış Şirketi ile olan elektrik aboneliği kapsamında ...EPAŞ Enerji tarafından tahakkuk edilen bir kısım elektrik fatura borçlarını ödemediğini ve davalı dağıtım şirketi ....EDAŞ 'tan davacının kullanımındaki ilgili tesisatın enerjisinin kesilmesini talep ettiğini, davalı ...EDAŞ, ....EPAŞ Enerji'den gelen kesim iş emri doğrultusunda 27.01.2025 tarihinde ilgili tesisatın enerjisini kestiğini; 27.01.2025 tarihinde enerjisini kestiği tesisatın izinsiz ve habersiz şekilde enerjilendirildiği ve hali hazırda enerjili olduğunu tespit edildiği, bu durum 11.04.2025 tarihli S0000218202 seri nolu Kaçak Usulsüz Elektrik Kullanım Görgü ve Tespit Tutanağı ile tutanak altına alındığını; yapılan tüm iş ve işlemler hukuka uygun ve mevzuatta düzenlendiği şekilde olduğunu, davacı ile arasında herhangi bir sözleşmesel ilişki bulunmayan davalı SEDAŞ'ın davacıdan teminat alması yahut yükseltilmesini talep etmesi gibi bir durum söz konusu olamayacağını; THY 42/1-ç maddesi doğrultusunda tutulan tutanak akabinde kesim tarihi (27.01.2025) ile tespit tarihi (11.04.2025) arasında kaçak şekilde yapılmış elektrik tüketimin, tahakkuku yapılarak, davacı adına 11.04.2025 düzenleme, 21.04.2025 son ödeme tarihli, EAD2025000000542 fatura nolu 219.048,02 TL bedelli fatura düzenlenerek davacıya gönderildiğini, davacının kaçak elektrik kullanım tahakkuk fatura borcunu vadesinde ödememesi nedeniyle alacak Kocaeli İcra Müdürlüğü'nün 2025/56480 esas nolu icra takibine konu edildiğini ve takip borçlunun itirazı ile durduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "....Menfi Tespit Davasının açılış tarihi 11/07/2025 tarihi olup, menfi tespit davasına konu icra dosyası incelendiğinde icra takibine yapılan itiraz tarihinin bu tarihten önce 20/06/2025 tarihinde yapıldığı ve icra müdürlüğünün takipleri durdurma kararı verdiği, bu aşamada artık davacı icra takiplerini durdurduğundan ayrıca menfi tespit davası açmasında hukuki yararının bulunmadığından, davanın HMK 114/1-h maddesi gereğince dava şartı yokluğundan reddine, davacının kötü niyetle takibe geçtiği hususunda Mahkememizce bir kanaat oluşmadığından davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş ve Davanın 6100 sayılı HMK.nın 114/1-h ve 115/2 maddesi gereğince hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine,..." şeklindeki gerekçe ile davanın redddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davacı vekilinin istinafa başvuru dilekçesinde özetle; Usul yönünden, ön inceleme duruşmasında dava açmakta hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ve dosyanın karara bağlanmasını ve tarafların beyanının alınmamasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, menfi tespit davası ile ilgili olarak hukuki menfaat bulunmadığı yönündeki gerekçe ile davanın usulden reddinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, icra takibinin varlığı dahi menfi tespit davası açılması için yeterli olmakla ve icra iflas kanununda bunun aksine dair bir düzenleme ve şart bulunmadığına karar verildiği tarihte dahi alacaklı tarafından 11 ay geçmesine rağmen itirazın iptali davasının açıldığını ve icra takibinin kendiliğinden ortadan kalkmaması nedeniyle, icra takibinin varlığının dahi bankalarda borçlu gösterilen şirketin kredi talebinin reddine sebep olacağı gerçeği hukuki menfaat şartının olayda var olduğunu ve davanın reddinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu ortaya koyduğunu, ek teminat talebi ve elektrik kesilerek işletmenin iktisadi faaliyetinin yasa dışı engellenmesi nedeniyle davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir .

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kaçak elektrik kullanıldığı iddiasıyla yapılan tahakkuk ve bu tahakkukun tahsili talebiyle başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK, 6098 sayılı TBK, 6102 sayılı TTK

3. Değerlendirme ve karar Dava; kaçak elektrik kullanıldığı iddiasıyla yapılan tahakkuk ve bu tahakkukun tahsili talebiyle başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. İlk Derece Mahkemesince, Davanın 6100 sayılı HMK.nın 114/1-h ve 115/2 maddesi gereğince hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair verilen karara karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemeler ile hukuki kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar bulunmaktadır. Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır. Menfi tespit davası, İİK’nın 72. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan madde; “Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir” hükmünü içermektedir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yöneliktir. Başka bir anlatımla hukuki yararın bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır. Dayanılan hukuki ilişkinin gerçekten mevcut olmadığı icra takibine maruz kalmadan önce ileri sürülebileceği gibi icra takibinden sonra da ileri sürülebilir. Bu bağlamda borçlunun, alacaklının harekete geçmesini beklemeden borçlu olmadığının tespitinde korunmaya değer bir yararı bulunabilir. Bu tür bir yararın bulunması hâlinde borçlu, borçlu olmadığının tespiti için dava açabilir. Bunun dışında, icra takibi taraflar arasındaki maddi ilişkiyi tespit edecek nitelikte olmadığından, alacaklının takibe girişmesinden sonra, hatta takip kesinleştikten sonra da borçlunun, borçlu olmadığının tespitini mahkemeden istemesi mümkündür. Dolayısıyla borçlunun icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilmesi için borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararının bulunması şarttır. Medeni usul hukukunda hukuki yarar, mahkemede bir davanın açılabilmesi için, davacının bu davayı açmakta ve mahkemeden hukuksal korunma istemekte bir çıkarının bulunması anlamına gelir. Davacının dava tarihi itibariyle dava açmakta hukuk kuralları tarafından haklı bulunan (korunan) bir yararı olmalı, hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyacı bulunmalıdır. Hukuki yarar, HMK’nın 114/1-h maddesi gereğince dava şartlarından olup davacının dava açmakta hukuken korunmaya değer bir yararının bulunması gerekir. Bu şart dava konusuna ilişkin genel dava şartlarından biri olup davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi ve esas hakkında hüküm verilebilmesi için varlığı gerekli olduğundan olumlu dava şartları arasında sayılmaktadır. Bu nedenle menfaate, davanın dinlenebilmesi (mesmu olması, kabule şayan olması) şartı da denilmektedir (Emel Hanağası, Davada Menfaat, Ankara 2009, s. 19-21). Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114. maddesinin gerekçesinde de "...Maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde ise davacının dava açmakta hukukî yararının bulunmasının bir dava şartı olduğu hususu açıkça vurgulanmıştır. Burada sözü edilen hukukî yarardan maksat, davacının sübjektif hakkına hukukî korunma sağlanması hususunda mahkemeye başvurmasında hâli hazırda hukuken korunmaya değer bir yararının bulunmasıdır. Bir başka ifadeyle, davacı hakkına kavuşmak için, hâli hazırda mahkeme kararına muhtaç bir konumda değilse onun hukukî yararının bulunduğundan söz etmek mümkün değildir..." yönünde açıklamalara yer verilmiştir. Bir davada menfaat (hukuki yarar) ilkesinin dava şartı olarak gözetilmesinin yargılamanın amacına ve usul ekonomisi ilkesine uygun olacağı her türlü duraksamadan uzaktır. Bu ilkeden hareketle bir davada hukuki menfaatin bulunup bulunmadığı mahkemece tarafların dava dosyasına sunduğu deliller, olay veya olgular çerçevesinde yargılamanın her aşamasında ve kendiliğinden gözetilmelidir. Böylelikle kişilerin haksız davalar açmak suretiyle dava hakkını kötüye kullanmasına karşı bir güvence de sağlanmış olmaktadır (Hakan Pekcanıtez, Medeni Usul Hukuku, C.II, İstanbul 2017, s. 946-949). Menfi tespit davasının da bir türü olduğu tespit davaları, bir hakkın yahut hukuki ilişkinin var olup olmadığının tespitine ilişkin davalar olup konusunu hak ve hukuki ilişkiler oluşturur. Bu dava türü ile bir hukuksal ilişkinin yahut hakkın varlığı veya yokluğu saptanmaktadır. Bu davalarda davacının amacı ve dolayısıyla talep sonucu, bir hakkın yahut hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun veyahut içeriğinin belirlenmesi olup istemin kabule şayan olabilmesi için bu davanın konusunu oluşturan hakkın yahut hukuki ilişkinin var olup olmadığının mahkemece hemen tespit edilmesinde davacının hukuki yararının bulunması gerekir. Eda davalarında, hak ihlal edilmedikçe hakkın hukuken himayesini istemek mümkün değildir. Ancak bu durum tespit davaları için yumuşatılmış, davacının hukuki durumunu belirginleştirmekteki menfaatiyle özdeşleştirilmiştir. Kişi, içinde bulunduğu hukuki durumdan kaygı, güvensizlik ve endişe duyduğunda tespit davası açabilmelidir. Tespit davasının işlevi karmaşık uyuşmazlıkların ortaya çıkmasını engellemek, hakların yararlanılmasında istikrarı sağlamak olarak ifade edilebilir. Bununla birlikte tespit davalarının kötüye kullanılmasının engellenmesi ve bu davaların kabule şayan olabilmesi için iddia edilen tehlikenin ciddi ve davacının hukuki durumuna zarar verecek nitelikte güncel olması da gereklidir. Tespit davası bakımından hukuki yararın bulunup bulunmadığı değerlendirilirken üç koşulun birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır. Bunlardan ilki; davacının bir hakkı veya hukuki durumu, güncel (hâlihazır) bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalıdır. Söz konusu tehdidin genellikle davalıya ait beyanların yahut davranışların sonucu olduğu kabul edilmektedir. Aynı zamanda davacıya yönelen tehdidin barındırdığı tehlike güncel bir nitelik taşımalıdır. İkinci koşul; bu tehdit nedeniyle davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmalıdır. Daha önce de ifade edildiği gibi tespit davasına hukuki ilişkilerde yaşanan kaygı, güvensizlik ve endişe durumlarında başvurulmalıdır. Belirtmek gerekir ki, davacının hukuki durumuna ilişkin her türlü tehdit değil ancak zarara yol açacağına kanaat getirilen bir tehdit sebebiyle tespit davası açılabilir. Üçüncü koşul ise yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup cebri icraya yetki vermeyen (icraya konulamayan) tespit hükmü, bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmalıdır. Tespit davası neticesinde verilen hükümler, kesin hüküm niteliği taşımakla birlikte davacıya icra yetkisi vermez. Bu sebeple davacının hukuki belirsizliğini ortadan kaldırmak için tespit hükmünün en uygun ve en elverişli olduğu durumlarda, davacının tespit davası açmakta hukuki yararının bulunduğu sonucuna varılabilir. Buna göre tespit hükmü davacının içinde bulunduğu hukuki belirsizliği gidermek için bir fayda sağlamadığında ve istenen hukuki koruma için diğer dava türlerinden birinin açılması gerekli olduğunda hukuki yarar şartının yerine getirildiği söylenemez. Belirtilen bu koşullar, tespit davasının özel bir türü olan menfi tespit davası için de geçerlidir. Buna göre bir kimsenin, gerçekte var olmayan bir borç nedeniyle hâlihazırda icra tehdidi altında olması veya icra takibine maruz kalması, hukuki durumunun bu sebeple zararına yol açacak düzeyde belirsizlik içinde olması hâlinin, böyle bir borcunun bulunmadığına dair bir hüküm ile ortadan kaldırılabileceği durumlarda menfi davası açmakta hukuki yararın mevcut olduğu kabul edilebilir. Başka bir anlatımla gerçekte var olmayan bir alacak nedeniyle güncel anlamda zarara neden olacak düzeyde bir belirsiz hukuki durum içerisinde bulunulmayan hâllerde menfi tespit davası açmakta hukuki yararın varlığından söz edilmez. Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davalının davacı aleyhine11.04.2025 düzenleme, 21.04.2025 son ödeme tarihli, EAD2025000000542 fatura nolu 219.048,02 TL bedelli kaçak tahakkuk faturasına dayanarak Kocaeli İcra Dairesi'nin 2025/56480 Esas sayılı dosyasıyla 10.06.2025 tarihinde ilâmsız takip başlattığı, davacı-borçlunun itirazı üzerine takibin 20.06.2025 tarihinde durduğu, akabinde davacının 11.07.2025 tarihinde eldeki menfi tespit davasını açtığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar davalı-alacaklı bu itirazı bertaraf ettirmek için harekete geçerek itirazın iptali veya kaldırılmasını talep edebilir, bunun üzerine borçlu da bu konudaki savunmalarını genel mahkemede veya icra mahkemesinde ileri sürebilir ise de davacı-borçlunun da alacaklının harekete geçmesini beklemeden borçlu olmadığının tespitinde korunmaya değer bir yararı bulunması hâlinde, bunun tespiti için dava açabilmesi gerekmektedir. Eldeki davada icra takibi kaçak elektrik tahakkuk faturasına dayandırıldığı ve davacının bu sebeple elektrik tedarikinin kesildiği iddia olunduğu, bu sebeplerle davacının borçlu olmadığının tespiti davası açmasında hukuki yararının bulunduğu kabul edilmelidir. (Aynı yönde; Yargıtay HGK'nun 28.01.2026 tarih, 2024/11-613 Esas, 2026/32 Karar sayılı ilamı) Hal böyle olunca mahkemece, işin esasına girilerek yapılacak yargılama neticesinde hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğundan, dosyanın 6100 Sayılı H.M.K'nun 353/1-a-4 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, 2-Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/05/2026 tarih, 2025/496 E. 2026/336 K. sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.4 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf talep eden tarafça yatırılan istinaf karar harcının istek halinde yatıran tarafa iadesine, 5-İstinaf talep eden tarafça ödenen istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek kararda dikkate alınmasına, 6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 7-İstinaf kararının ilk derece mahkemesince taraflara tebliğ edilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK.nun 353/1-a.4 maddesi gereğince 30/10/2026 tarihinde KESİN olarak oybirliği ile karar verildi.

* Başkan ... e-imzalıdır

Üye ... e-imzalıdır

Üye ... e-imzalıdır

Katip ... e-imzalıdır