Bölge Adliye Mahkemesi ·
Bölge Adliye Mahkemesi 2024/85 E. 2026/1424 K.
- Mahkeme
- Bölge Adliye Mahkemesi
- Esas No
- 2024/85
- Karar No
- 2026/1424
- Karar Tarihi
T.C.Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21.Hukuk Dairesi 2024/85 Esas 2026/1424 Karar T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21.HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2024/85 KARAR NO : 2026/1424
TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR
İNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ : ANKARA 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 18/07/2023 NUMARASI : 2021/294 Esas 2023/630 Karar DAVA : İtirazın İptali (Hisse Devir Protokolünden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 19/05/2021 KARAR TARİHİ : 22/10/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 10/11/2026
Taraflar arasındaki itirazın iptali istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalılar arasında 16.01.2020 tarihinde protokol imzalandığını, protokolün 10. maddesi uyarınca protokoldeki yükümlülüklerini yerine getirmeyen tarafın diğer tarafa 3.000.000,00 TL cezai şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, protokol uyarınca davalıların müvekkiline 30.05.2020 tarihinde 2.550.000,00 TL ödeme yapmasının kararlaştırıldığını, bu ödeme için düzenlenen senedin imzalanarak müvekkiline verildiğini, davalıların protokolde belirlenen ödemeleri yapmadıkları için müvekkili tarafından icra takibi başlatıldığını, taraflarca yapılan görüşmelere rağmen söz konusu borcun ödenmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle müvekkili tarafından protokoldeki çezai şart alacağının tahsili için icra takibi başlatıldığını, davalıların icra takibine haksız olarak itiraz ettiklerini belirterek şimdilik 100.000,00 TL'lik kısım açısından davalıların itirazlarının iptaline, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkili tarafından da imzalanarak davacıya protokol kapsamında verilen senetlerin ekonomik koşulların kötü seyretmesi, davacı ortağın benzin istasyonunu satmaya yanaşmaması nedeniyle ödenemediğini, davacının zararı bulunmadığını, alacağının risk altında olmadığını, kendisine verilen senetlerin icra takibine konulmasına itiraz edilmediğini, ortak olunan benzin istasyonunun tapusuna ve ruhsatına haciz tesis edildiğini, ipotek konulduğunu, davacının alacağının garanti altına alındığını, bu nedenle cezai şartın uygulanamayacağını belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının teminat niteliğindeki senede dayalı icra takibi başlattığını, taraflar arasında akdedilen ortaklık tasfiyesi ve hisse devir ön protokolü uyarınca davacının alacağını tahsil yolunun ana para ipoteği tesis edilerek ipoteğin nakde çevrilmesi yolu olduğunu, davacının protokol hükümlerini yerine getirmediğini, davacının protokol uyarınca kararlaştırıldığı şekilde ipotek tesisi işleminin tamamlanması adına gerekli işlemleri yapmaktan ve masraflara katılmaktan kaçındığını, protokoldeki cezai şart hükmünün amacının alacaklıya 5.100.000,00 TL'lik bedelin ödenmemesi halinde değil, protokolde yer verilen merasimlerin yerine getirilmemesi halinde uygulanacak olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir. Diğer davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmesine rağmen diğer davalılar davaya cevap vermemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; TBK'nun 179. maddesinin ceza borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklının hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir şeklinde olduğu, taraflar arasındaki protokol incelendiğinde sözleşmede belirtilen yükümlülüğü yerine getirmeyen tarafın 3.000.000 TL cezai şart ödemeyi taahhüt ettiği, TBK'nun 179/1 maddesinde düzenlenen seçimlik cezai şart olduğu, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklının ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebileceği, davacının devir bedeli olan senetleri icraya koyarak bu yöndeki seçimini yaptığı, ifaya ekli cezai şart olmadığından cezai şart bedelini de istemekte haklı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalılar arasında 16/01/2020 tarihinde protokol yapıldığını, bu protokolün 10. maddesi uyarınca protokoldeki yükümlülüklerini yerine getirmeyen tarafın diğer tarafa 3.000.000 TL cezai şart ödemesinin kararlaştırıldığını, protokol uyarınca davalılar tarafından müvekkiline 30/05/2020 tarihinde 2.550.000 TL ödenmesinin kararlaştırıldığını, bu ödeme için de müvekkiline taraflarca düzenlenerek imzalanan bir senet verildiğini, davalıların protokolde belirtilen ödemelerini yapmadıkları için müvekkili adına icra takibi başlattığını, taraflarla yapılan görüşmelere rağmen söz konusu borcun ödenmesinin mümkün olmadığını, müvekkili tarafından cezai şart alacağı için icra takibi başlatıldığını, ancak davalıların bu takibe de itiraz ettiğini, maddi gerçeğe aykırı tespitlerin yer aldığı bilirkişi raporuna taraflarınca itiraz edildiğini, mahkemece itirazlarının dikkate alınmadığını, taraflarınca bilirkişi ek raporu alınması hususunda yazılı beyanlar sunulduğunu, yeni heyet ile keşif yapılmasının hukuken zorunlu olduğunun belirtildiğini, taleplerini dikkate almayan mahkemenin, dosya kapsamında yer alan bilirkişi raporunu esas alarak davanın reddine karar verdiğini, protokolde taahhüt edilen ödemelerin gerçekleşmediğini, taraflarınca ısrarla talep edilmesine karşın mahkemece yeni bir bilirkişi heyetinin tayin edilip keşif yapılmamasının davanın esasına doğrudan etki edebilecek hukuka aykırılık teşkil ettiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Dava; ortaklığın tasfiyesi ve hisse devir protokolünden kaynaklanan cezai şart alacağının tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın kısmi iptali istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede; Davacı yan taraflar arasında akdedilen ortaklık tasfiyesi ve hisse devir ön protokolü uyarınca davalıların hisse devir borcunu ödemediklerini, protokole aykırı davrandıklarını, protokol uyarınca cezai şart alacağı bulunduğunu, cezai şart alacağının tahsili için başlatılan icra takibine davalıların haksız olarak itiraz ettiğini iddia etmiş, bir kısım davalı yan ise davanın reddini savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonunda yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir. Taraflar arasında 16/01/2020 tarihli ortaklık tasfiyesi ve hisse devir ön protokolü imzalandığı, bu protokol uyarınca davacıya hisse devir bedeli karşılığında iki adet senet verildiği, davacının senede dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlattığı, taraflar arasındaki ön protokolde yer alan cezai şart alacağının tahsili için ise dava konusu icra takibini başlattığı, davalıların takibe itirazları üzerine işbu kısmi itirazın iptali davasını açtığı hususlarında herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen ön protokolde yer alan cezai şartın niteliği, davacının davalılardan takip tarihi itibarıyla talep edebileceği bir cezai şart alacağının bulunup bulunmadığı hususlarından kaynaklanmaktadır. Davacı vekilinin istinaf itirazlarına gelindiğinde; taraflar arasında akdedilen 16/01/2020 tarihli ortaklık tasfiyesi ve hisse devir protokolünün 10. maddesi "bu sözleşmede belirtilen yükümlülüğünü yerine getirmeyen taraf, 3.000.000,00 TL cezai şart ödemeyi kabul ve taahhüt eder." hükmünü içermektedir. Davacı yan da, hisse devir bedelinin ödenmediğini, davalıların sözleşmede yer alan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, protokolde yer alan cezai şart alacağı bulunduğunu ileri sürerek işbu dava konusu icra takibini başlatmıştır. Anılan protokolün konusunun davacı, davalılar ... ile dava dışı ...'ün halen ortak oldukları, davalı ... ltd. Şti'nde bulunan davacıya ait %15 hissenin devri ve buna karşılık yapılacak ödemenin şekli, karşılıklı devirlerden vazgeçilerek tarafların birbirine ibra etmeleri olduğu, 1. maddede davacının ... şirketindeki %15 hissesini davalı ...'a devredeceği, karşılığında 5.100.000,00 TL bedel ödeneceği, bu bedelin ödenmesinden tarafların müteselsilen sorumlu olduğu, hisse bedelinin 2.550.000,00 TL bedelli, 30/05/2020 vade tarihli senet ve aynı bedelli 30/12/2020 vade tarihli senet ile ödeneceği, paraların ödenmesinden davalı ... ve ...'ın %50 oranında sorumlu olduğu, 3. maddede davalı ... şirketi adına kayıtlı bulunan benzin istasyonunun tapu kaydına 5.100.000,00 TL anapara ipoteğin tesis edileceği, 4. maddede senetler davacıya teslim edildikten sonra davalı ...'ın ortağı olduğu davalı ... şirketindeki hisselerden %15'ini teminat olarak davacıya devretmesinin ardından 3 gün içinde tarafların birbirine açtıkları davalar ve icra takiplerinden vazgeçecekleri, 6. maddede davacı tarafından davalı ... şirketinin %15 hissesinin davalı ...'a devredileceği, ipotek konulduktan sonra davalı ... tarafından davalı ... şirketinin teminat olarak devredilen %15 hissesinin davacı tarafından 3 gün içinde davalı ...'a iade edileceği hükme bağlanmıştır. Anılan protokoldeki yükümlülükler kapsamında davacı tarafından davalı ... ... Ltd. Şti'nin 600 adet payın davalı ...'na, davalı ... tarafından da davalı ... ... Ltd. Şti.'ndeki 300 adet payın davacıya devrine ilişkin anılan taraflar arasında 17/01/2020 tarihli hisse devir sözleşmeleri akdedilmiştir. Anılan hisse devirlerinin şirket genel kurullarında kabulüne ilişkin karar ticaret sicilinde tescil ve ilan edilmiştir. Protokolde yer alan ve hisse devir bedeli karşılığında davacıya verileceği belirtilen senetlerden kaynaklanan alacağın tahsili talebiyle davacı tarafından davalılar aleyhine Ankara 18. İcra Müdürlüğünün 2020/4572 sayılı icra takibi ile Ankara 25. İcra Müdürlüğünün 2021/1787 sayılı icra takibinin işbu dava tarihinden önce başlatıldığı görülmüştür. Davacı vekili 08/03/2022 tarihli açıklama dilekçesinde davacının protokolde belirlenen tüm şartları ve dava feragatlerinin yerine getirildiğini, davacının protokolde kendisine yapılması gereken hiçbir ödemeyi alamadığını, protokolün 6. maddesindeki şartın sadece davalı ... tarafından yerine getirildiğini, davacı ve anılan davalı arasında %15'lik hisselerin teminat olarak karşılıklı devri haricinde sözleşmenin hiçbir maddesinin davalılar tarafından yerine getirilmediğini, cezai şart talep etme zorunluluğu doğduğunu belirtmiştir. Davacı tarafından işbu dava konusu icra takibi ile tahsili talep edilen ve protokolde düzenlenen cezai şart alacağının niteliğinin belirlenmesi, bu belirleme çerçevesinde uyuşmazlığın çözümlenmesi gerekecektir. TBK'nun "Ceza Koşulu" başlığı altında üç çeşit ceza koşulu düzenlenmiştir. Bunlar seçimlik ceza koşulu (TBK'nun 179/1. maddesi), ifaya eklenen ceza koşulu (TBK'nun 179/2. maddesi) ve ifayı engelleyen ceza koşuludur (TBK'nun 179/3. maddesi). Takip dayanağı ortaklık tasfiyesi ve hisse devir ön protokolünde sözleşmede belirtilen yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde cezai şart ödeneceği hükme bağlanmıştır. Anılan hüküm karşısında protokolde yer alan cezai şart TBK'nun 179/1 maddesi uyarınca seçimlik ceza koşulu niteliğindedir. TBK'nun 179/1 maddesinde açıkça bir sözleşmenin hiç veya gereği ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklının ya borcun yada cezanın ifasını isteyebileceği hükme bağlanmıştır. Davacı tarafından işbu davada taraflar arasında akdedilen protokol hükümleri kapsamında davalı yana devrettiği hisse devir bedeli karşılığında verilen senet bedellerinin ödenmediğini, davalı yanın protokoldeki yükümlülüğüne aykırı davrandığını ileri sürmüştür. Yukarıda açıklandığı üzere hisse devir bedeli olarak davalı tarafından davacıya verilen iki adet kambiyo senedine dayalı olarak davacı tarafından davalılar aleyhine iki ayrı icra takibi başlatılmıştır. Anılan icra takipleri ise davacının cezai şarta ilişkin seçimlik hakkını borcun ifası yönünde kullandığını göstermektedir. Hal böyle olunca, mahkemece taraflar arasında akdedilen ortaklık tasfiyesi ve hisse devir ön protokolündeki cezai şartın TBK'nun 179/1 maddesindeki seçimlik ceza koşulu niteliğinde olduğu, davacının hisse devir bedeli olarak kendisine verilen iki adet senedi icra takibine koymakla seçim hakkını borcun ifası yönünde kullandığı, cezai şart bedelini ayrıca talep edemeyeceği gözetilerek yazılı şekilde hüküm kurulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gerekli olan 732,00 TL istinaf karar harcın peşin alınan 269,85 TL harçtan mahsubu ile bakiye 462,15 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından davalılar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay'da temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 22/10/2026
Başkan - ... Üye - ... Üye - ... Zabıt Katibi - ...
Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.