Bölge Adliye Mahkemesi ·

Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1491 E. 2026/1578 K.

Mahkeme
Bölge Adliye Mahkemesi
Esas No
2024/1491
Karar No
2026/1578
Karar Tarihi

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/1491 Esas

KARAR NO : 2026/1578

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 22/05/2024

NUMARASI : 2021/708 E. - 2024/291 K.

DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali

BİRLEŞEN İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2023/25 ESAS, 2023/3 KARAR SAYILI DOSYASI

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 09/10/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... imalatı yaptığını, müvekkilinin diğer borçlu ... .... Ltd. Şti isimli firmaya iş yaptığını, karşılığında diğer davalılar tarafından kendisine verilmiş 165.000 TL miktarlı çeki ciro ederek müvekkiline verdiğini, çekin vadesi geldiğinde borçlu ... yetkilisinin müvekkili arayarak çekin sahibi olan ...'un şu anda çeki ödeyemediğini, ödemek için bir ay süre istediğini söylediğini, müvekkilinin bunu kabul ettiğini, bunun üzerine borçlu ...'un çekin vadesini bir ay uzatmak üzere de kendi aralarında yazılan kısmı paraf edeceğini, bu amaçla müvekkili iş yerinde toplandıklarını, çekin ...'a verildiğini, önce çekin değiştirilecek kısmını değiştirdiğini, burayı paraf ettiğini ve ani bir çeviklikle çekin üzerine paralel iki çizip arasına iptal yazdığını, müvekkilinin bunu neden yaptığını sorduğunda ben sana yeni çek getireceğim bu karalandı banka sorun çıkarır deyip gittiğini, müvekkilinin daha sonra ...'a ulaşmak istese de ulaşamadığını, borçlu ... hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunduklarını, Gaziosmanpaşa 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını ve borca itiraz edildiğini, bu nedenlerle alacağın tahsili için açılan icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini, 165.000 TL alacağın reeskont faizi ile birlikte borçlulardan alınmasına ve bu amaçla icra takibinin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dosyada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Gaziosmanpaşa 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile takibe konulan keşidecisi ... ... Ltd Şti olan... A.Ş ... Şubesi muhataplı, ... ıban numaralı hesabından keşide edilen, ... seri numaralı 165.000 TL bedelli çekten dolayı müvekkillerinin davalılara borçlu olmadığının tespiti ile dava dosyasının davalı ... tarafından İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/708 Esas sayılı dosyası ile açılan itirazın iptali davası arasında fiili ve hukuki irtibat nedeniyle birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk derece mahkemesi 2021/708 esas, 2024/29 karar sayılı, 22/05/2024 tarihli kararı ile; "Asıl dosyada, itirazın iptali davasında, ... ... ... şirketine de husumet yöneltilmiş olup, bu şirket takip talebinde ve ödeme emrinde borçlu olarak yer almamaktadır. Bu şirketin ...' dan bağımsız tüzel kişiliği olup, takibin tarafı olmayan kişiye karşı itirazın iptali davası açılamaz. Bu şirketin takibe sunduğu itiraz dilekçesinin de bir önemi yoktur. Bu nedenle asıl davada davalı şirkete karşı açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Asıl dava da ayrıca davalı ...'a da husumet yöneltilmiş olup, takibe dayanak çek incelendiğinde, keşidecinin ... ... ... şirketi, lehtar ve birinci cirantanın ... şirketi, hamilin ... olduğu, davalı ...'ın çekte cirosunun bulunmadığı tespit edilmiş, davalının itirazında haklı olduğu anlaşıldığından, bu davalı yönünden de davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Asıl dosya yönünden davanın REDDİNE,

2-Birleşen dosya yönünden,

A-Davacı ... mirasçıları yönünden davanın kabulü ile, Gaziosmanpaşa 6. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında takibe konulan çekten dolayı davacının davalılara borçlu olmadığının TESPİTİNE,

B-... .... LTD. ŞTİ'nin davalı ...'e açtığı davanın REDDİNE,

C-... .... LTD. ŞTİ'nin Gaziosmanpaşa 6. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında takibe konulan çekten dolayı davalı ... Şirketine borçlu olmadığının TESPİTİNE" karar vermiştir.

İSTİNAF:

Davacı/ birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen itirazın iptali davasının reddine ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı ...'ın müvekkile olan borcuna karşılık verilen davalı şirket adına düzenlenmiş çeki hileli yollarla geçersiz hale getirdiğini, bu eylemin haksız fiil teşkil ettiğini, davalı ...'ın çek üzerinde cirosu bulunmasa dahi borçtan şahsen sorumlu olduğunu, davalı şirketin ise çekin şirket adına düzenlenmiş olması sebebiyle borçtan sorumluluğunun devam ettiğini, davalı tarafın savunmalarının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddi kararının hatalı olduğunu, bu nedenlerle mahkeme kararının ortadan kaldırılması gerektiğini, davanın kabulüne karar verilmesini ve dosyanın ya da yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP:

Davalılar/ birleşen davada davacılar vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; dava ve takip konusu çek üzerinde muris ...'ın cirosunun bulunmadığını, bilirkişi raporu ile bu durumun sabit olduğunu, muris ...'ın çek üzerinde imzasının yer almadığını, bu nedenle borçlu sıfatının bulunmadığını, İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/708 Esas ve 2024/291 Karar sayılı ilamının usul ve yasaya uygun olduğunu, davalı ve birleşen davacı vekilinin istinaf başvuru talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Asıl dava; Gaziosmanpaşa 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına davalılar tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olup birleşen dava ise, aynı icra dosyasına dayanak çekten dolayı menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verildiği, asıl davanın davacısı ... vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

İstinaf edenin sıfatı ile istinaf sebepleriyle sınırlı olarak itirazın iptali istemli asıl dava dosyası tetkik edilmiş olup Gaziosmanpaşa 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında; alacaklı/davacı ... tarafından borçlular ... (müteveffa), ... şirketine karşı çeke dayalı olarak ilamsız icra takibinin başlatıldığı, itiraz üzerine takibin durduğu, takibe konu çek incelendiğinde; ... A.Ş ... Şubesine ait, ... seri numaralı, 2021 tarihli keşide tarihi üzerinde değişiklik yapılmış ve üzerinde iptal yazısı bulunan, 165.000-TL bedelli çek keşidecisinin ... ... ... şirketi olarak göründüğü, lehtar ve birinci cirantanın ... şirketi, bir sonraki ciranta/ hamilin ise davacı ... olduğu tespit edilmiştir. Tarafların defter ibrazında bulunmadığı, davacının şikayeti üzerine başlatılan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Bürosunun 2021/24022 sayılı CBS soruşturma dosyası kapsamında davalı müteveffanın “şüpheli ifade tutanağında” yer alan beyanları çerçevesinde davalı ... ... ... şirketinin şirketin yetkilisi olan ...’ın; ''İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Bürosunun 13/04/2021 tarih ve 2021/24022 CBS Soruşturma Dosyası sayılı yazısı hakkında bilgi sahibi oldum. Avukat talebim yoktur. İfademi kendim vereceğim. Yaklaşık olarak 5 senedir belirttiğim adreste ikamet ederim. Serbest meslek yaprak sağlarım. ... isimli şahsı tanımıyorum. ... ... Limitet Şirketinin sahibi olurum. Evrakta belirtilen çek bana aittir ve ben yazdım. Ben bu çeki .... Ltd. Şti. isimli iş yerinin sahiplerinden ... ve ... ismini hatırlayamadığım şahıslara maske makinesi karşılığında yazdım. Makineyi bize çek tarihinden bir ay önce teslim edeceklerine dair sözlü anlaşma yaptık. Bana fatura kesmediler ve sözleşme yapmadılar. ... bana zamanında teslim edilmediği için bende iş yerlerine gittim. Bana burada size ait hiçbir ... yoktur dediler. Bende oradan ayrıldım. Makineler bana teslim edilmeden benim vermiş olduğum çeki ismini şu an için hatırlayamadığım başka bir iş yerine vermişler. Daha sonra beni çekin sahibi olduğum için aradılar bende iş yerlerine giderek. Çekin durumunu anlattım ve onların yanında çeki iptal ettim. İptal etmiş olduğum çeki bana teslim etmediler. Bende oradan ayrıldım. Bahse Konu çek sahte değildir. ... bana teslim edilmediği için iptal ettirdim. Üzerime atılan suçlamaları kabul etmiyorum.'' şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür. Dolayısıyla mevcut beyanı davacı iddialarının ikrarı olarak değerlendirmek mümkün olmadığı gibi çek üzerindeki imzanın müteveffanın yetkilisi olduğu keşideci şirketi temsilen atıldığı, müteveffanın şahsen sorumlu tutulmasını gerektirir bir taahhüdünün bulunmadığı tespit edilmiştir. Çekte kambiyo sorumluluğu kural olarak çek üzerine imza atanların sorumluluğudur. Kambiyo senedindeki sorumluluk senet üzerindeki imzaya dayanmaktadır. Davalı müteveffanın çek nedeni ile şahsen sorumlu tutulmasını gerektirir delil bulunmadığından mahkemenin bu yöndeki değerlendirmesinin isabetli olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca dava itirazın iptali istemli olmakla İİK'nın 67. maddesi gereğince itirazın iptali davasının itiraz eden takip borçlusuna karşı ikame edilmesi gerekmektedir. İtirazın iptali davaları, takibe yapılan itiraz üzerine açılabildiğinden ancak takibin tarafları davada yer alabilirler. Usulen takibin tarafı olmayan ve o takip nedeniyle borçlu sıfatı da bulunmayanın itirazın iptali davasında taraf olarak yer alması, davanın ona yöneltilmesi olanaklı değildir. Hakkında takip bulunmadığı halde itiraz edilmiş olması durumu dâhi takibe geçerlilik kazandırmayacağından davalı şirketin takip borçlusu olduğunun kabulüne olanak bulunmamaktadır. (Emsal ilam: Yargıtay HGK 2010/19-638 esas, 2010/694 karar sayılı ilamı) Dolayısıyla itirazın iptali davasında, ... ... ... şirketine de husumet yöneltilmiş ise de davalı şirketin takip talebinde ve ödeme emrinde borçlu olarak yer almadığı sabittir. Bu nedenle asıl davada davalı şirkete karşı açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Ancak birleşen menfi tespit davasına bakıldığında; itirazın iptali davasından sonra ikame edildiği, asıl dava kapsamında alacaklı ve borçlunun haklılık durumunun ortaya çıkacağı, davalı ... mirasçılarının borçlu olmadıklarını itirazın iptali davası sırasında savunma imkanlarının bulunduğu, bu durumda ayrı bir menfi tespit davasını açmakta hukuki yararlarının bulunmadığı anlaşılmıştır. Hukuki yararın ise HMK'nın 114/1-h maddesi uyarınca dava şartı olup yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmesi ve bu gerekçelerle birleşen davanın davacı ... mirasçıları yönünden usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.

Tüm bu nedenlerle istinaf edenin sıfatı ile HMK'nın 355. maddesi kapsamında yapılan inceleme sonucunda davacı/ birleşen davada davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-4. maddesi gereğince resen gözetilen sebeplerle kısmen kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Davacı/ birleşen davada davalı ... vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile,

2- İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22/05/2024 tarih, 2021/708 E., 2024/291 K. sayılı kararının HMK'nın 353/1-a-4. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,

3/1- Asıl davanın REDDİNE,

3/2- Birleşen dava yönünden,

3/a-Davacı ... mirasçıları tarafından açılan davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,

3/b-... .... LTD. ŞTİ'nin davalı ...'e açtığı davanın REDDİNE,

3/c-... .... LTD. ŞTİ'nin Gaziosmanpaşa 6. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında takibe konulan çekten dolayı davalı ... Şirketine borçlu olmadığının TESPİTİNE

4- İlk derece mahkemesinde yapılan asıl dava yönünden yargılama giderleri ve harca ilişkin;

4/a- Harçlar Kanunu gereğince asıl dava yönünden alınması gereken 732,00 TL karar harcından peşin alınan 1.992,79 TL'den mahsubu ile 1.260,79 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacı birleşen dava davalı ...'e verilmesine,

4/b-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 1.360,00-TL arabuluculuk ücretinin davacı birleşen davada davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,

4/c-Davacı/birleşen davada davalı tarafından asıl dava yönünden ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4/d-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 45.000-TL vekalet ücretinin davacı/ birleşen davada davalıdan tahsiliyle davalılar/ birleşen davada davacılara verilmesine,

5- İlk derece mahkemesinde yapılan birleşen dava yönünden yargılama giderleri ve harca ilişkin;

5/a- Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 11.271,15 TL nispi karar harcından peşin alınan 2.817,79 TL TL'nin mahsubu ile 11.271,15 TL harcın davalı ... Ltd Şirketi'nden tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

5/b-Davacı ... mirasçıları yönünden ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

5/c-Davacı ... ... Limited Şirketi yönünden ilk derece mahkemesinde yapılan; 1.200,00 TL bilirkişi ücretinin davalı ... Ltd Şirketinden tahsiliyle davacı ... ... Limited Şirketine verilmesine,

5/d-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 45.000-TL vekalet ücretinin davacı mirasçılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davalılara verilmesine,

5/e-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 45.000- TL vekalet ücretinin davalı .... Ltd. Şirketi'nden tahsiliyle davacı ... ... Limited Şirketine verilmesine,

5/f-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 45.000- TL vekalet ücretinin davacı ... ... Limited Şirketinden tahsiliyle davalı ...'e verilmesine,

6- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

6/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı/ birleşen davada davalı ... tarafından yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,

6/b-İstinaf yargılaması için davacı/ birleşen davada davalı ... tarafından yapılan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 260,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.429,40 TL'nin davalılar birleşen davada davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacı/ birleşen davada davalı ...'e verilmesine,

6/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

7- HMK'nın 333. maddesi gereğince mevcut ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 09/10/2026

Atıf: Bölge Adliye Mahkemesi, E. 2024/1491, K. 2026/1578, T. 09.10.2026, www.arakarar.com/karar/bam-karar-2024-1491-e-2026-1578-k-88fc8af83834