Bölge Adliye Mahkemesi 2022/838 E. 2026/1263 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

45. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2022/838

KARAR NO : 2026/1263

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2018/919

KARAR NO : 2021/161

DAVA TARİHİ: 02/10/2018

KARAR TARİHİ: 23/03/2021

DAVA: İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 14/10/2026

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirkete ait ... plakalı araçlar ile muhtelif tarihlerde ücret ödenmeksizin ihlalli geçişler yapıldığını, geçiş ücretlerinin tahsili amacıyla davalı borçlu hakkında icra takibine girişildiğini beyanla davalının haksız itirazını iptalini, takibin devamını ve davalının %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatı ile sorumlu tutulması ve anılı araçların borca yetecek kadar olan kısmının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkile ait araçlarda HGS'lerde bakiye olduğu halde para hiç yokmuş gibi haksız şekilde işlem yapıldığını, geçişlerin hangi tarihler arasında olduğunun davacı tarafça bildirilmesi gerektiğini, icra takibinin dayanaksız ve fahiş rakamlar içerdiğini, takip miktarının likit olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; "...Tüm dosya kapsamı ve toplanılan delillerin bir bütün halinde değerlendirilmesi sonucunda, arasında trafik uzmanının bulunduğu bilirkişi heyeti tarafından ihlalli geçiş görüntüleri ile provizyon kayıtları incelenmek suretiyle hazırlanarak ayrıntılı ve gerekçeli olmakla mahkememizce hükme esas alınan bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere, davalı şirketin sahibi olduğu araçlar ile davacıya ait ücretli otoyollardan HGS/OGS hesap bakiyesinde yeterli meblağ bulundurmadan geçiş yaptığı ve geçiş ücretlerini 15 günlük süre içinde ödemediği, yasa gereğince geçiş bedelinin 4 katı tutarında ceza bedelini de ödemekle mükellef olduğu, ... plakalı araç yönünden bakiye bulunmamasına rağmen tahsilat yapılmadığına ilişkin davalı itirazının haklı olduğu ve bu nedenle bu araç yönünden yalnızca geçiş ücretinin talep edilebileceği, yine her ne kadar bilirkişi hesaplamasına dahil edilmiş ise de, ... plakalı aracın davalı şirketin mülkiyetinde olmadığı anlaşıldığından bu araçla yapılan 137 geçiş için talep edilen 3.762,50 TL'nin haksız olduğu, bilirkişi raporunda ihlalli geçiş olarak hesaplanan 156.864,25 TL'den anılı meblağ çıkarıldığında 153.101,75 TL'nin asıl alacak kalemi dahilinde davalıdan talep edilebileceği, davalı vekilinin diğer araçların davalı şirket mülkiyetinde olmadığına ilişkin itirazının raporda açıklandığı ve celp edilen tescil kayıtlarından tespit edildiği üzere yerinde olmadığı, takip dosyası ve dava kapsamında davacı yanın işlemiş faiz ve faizin KDV'si talepleri de bulunmakla, ihlalli geçişte bulunana bildirim yapma zorunluluğunun olmayışının geçiş ücreti ve ceza bedelinin talep edilebilmesine ilişkin olduğu, TBK'nun 117. maddesi uyarınca temerrüt faizi talep edilebilmesi için alacaklının ihtarı ile borçlunun temerrüde düşürülmesinin gerektiği, anılı hüküm uyarınca davalı yanın takip tarihinden önce temerrüde düşürüldüğü ispatlanamadığından davacı yanın alacağa işlemiş faiz ve faizin KDV'si taleplerinin yerinde olmadığı anlaşılmakla, davanın kısmen kabulüne, geçiş ücreti ve ceza bedelinden ibaret 153.101,75 TL yönünden itirazın iptaline, alacak likit olmakla davalı yanca da belirlenebilir olduğundan takibe haksız itiraz nedeniyle alacağına geç kavuşan davacı lehine %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine..." karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili yasal süre içerisinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın geçiş ücretleri alacak tutarından mahsup edilmiş ise de sahiplik bilgisine dair gelen kayıtların eksik olduğu, mahkemece geçişlerin yapıldığı 03.04.2017-02.11.2017 tarihleri arasında sahiplik bilgisi sorulması gerekirken bu tarihten sonraki kayıtların esas alındığını ayrıca davalı tarafça geçiş tarihleri itibari ile şirkete ait olmadığına dair bir itiraz ileri sürülmediği gibi aksine ... plakalı aracın HGS sisteminin bağlı olduğu banka bilgisi hususunda beyan sunulduğunu, mahkemece bu araç yönünden red kararı verilmesinin hatalı olduğunu, HGS/OGS ürünlerinde yeterli bakiye bulunup bulunmadığı, yapılan geçişlerin ödemelerinin tahsil edilip edilmediği, tahsil edilememesi halinde bu durumun hangi nedenlerle yapılamadığına ilişlin ayrıntılı bir tespit ile hüküm kurulması gerekirken ... plakalı araç ile yapılan 679 ihlalli geçiş için yalnızca geçiş ücreti yönünden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, geçişlerin provizyon sorgularının "Yetersiz Bakiye, Referans No Tekrar Geldi / OGS de tanimli olmayan plaka, Ürün kara listede / OGS de tanimli olmayan plaka, Yetersiz Bakiye / OGS de tanimli olmayan plaka" sonucu ile döndüğünü, olumsuz dönen provizyon sorgularına ilişkin müvekkil şirket aleyhine ceza bedellerine dair hüküm kurulmaması hukuka aykırılık teşkil ettiğini, davalı tarafından hesapların ve geçişlerin kontrol edilerek 15 gün içinde ödeme yapılması gerektiğini, mahkemece davalının ihlali sebebiyle davacının, davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı tespiti yapılmışsa da takip tarihine kadar geçen süre dahilinde hesaplanması gereken işlemiş faiz ve bu faize bağlı kdv yönünden red kararı verilmesinin kendi içinde çeliştiği gibi kararın bu yönden de hatalı olduğunu beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, otoyol geçiş ücreti ödenmeksizin geçiş yapıldığı iddiası ile geçiş ücreti, ceza tutarı, işlemiş faiz ve KDV'nin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30. maddesinde geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali hali düzenmiştir, 5. fıkrasında; "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. Ücretin on katı fazlası olarak tahsil edilen ceza tutarının yüzde altmışı, tahsilini izleyen ayın yedinci günü mesai bitimine kadar, işletici şirket tarafından Hazine payı olarak, yıllık kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenen bir bildirimle ödenir. İşletici şirket tarafından Hazine payının eksik bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi ya da bildirildiği halde süresinde ödenmemesi halinde, Hazine payının ödenmesi gerektiği tarih ile tahsil edildiği tarih arasında geçen süreye 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre uygulanacak gecikme zammı ile birlikte ilgili vergi dairesince 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir." (25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile "on" ibaresi "dört" şeklinde değiştirilmiş, ikinci ve üçüncü cümleler yürürlükten kaldırılmıştır.)

6. fıkrasında; "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir."

7. fıkrasında; "Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz..." düzenlemesi yer almaktadır.

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30.maddesi ile 05/07/2022 tarihli 31887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7417 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla yeni eklenen hükümler bir arada değerlendirildiğinde; davalıya ait araçların ihlalli geçiş yaptığı dosya kapsamında yer alan CD görüntüleri ile sabittir. Davacı şirket tarafından geçiş ücretlerinin ve ceza bedellerinin tahsili noktasında uygulanması gereken yasal düzenleme, yasanın 30. maddesinin 5, 6 ve 7. fıkralarıdır. Davacı şirket tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri ve cezalar idari para cezası niteliğinde olmadığından tebliğ zorunluluğu bulunmamaktadır.

Davacının yap-işlet-devret modeliyle Devletin yapmakla yükümlü olduğu bir kamu hizmetini yerine getirdiği sabittir. Bu hizmeti yerine getirirken aynen Devlet tarafından işletilen yollarda ve diğer işletmeler tarafından işletilen yollarında uygulanan sistem çerçevesinde hizmeti sorunsuz olarak yerine getirmesi esastır. Şayet davalıya ait araçlarda geçiş tarihinde yeterli bakiye olduğu yada geçiş tarihinden itibaren 15 gün içerisinde bakiyenin yeterli hale getirildiği tespit edilir ise bu durumda geçiş bedellerinin tahsil edilememesinin davalının kusurundan kaynaklandığı söylenemeyecektir. Zira davalı taraf geçiş bedellerini geçiş anında peşin olarak ödemek yada geçiş anından itibaren 15 gün içerisinde geçiş bedelini OGS/HGS hesaplarında bulundurmak zorunda olup bu sorumluluğunu yerine getirmiştir. Sistemin sorunsuz şekilde işleyişini sağlamak ise davacının yükümlülüğündedir. Hesaplarında yeterli miktarda geçiş bedeli bulunmasına rağmen, bu bedellerin davalıdan kaynaklanmayan, davalının dahli olmayan, teknik sorunlar nedeniyle tahsil edilememesi akabinde, sistemin sorunsuz şekilde işleyişini sağlamak davacının yükümlülüğünde olmasına rağmen davalıya ceza uygulamak hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmayacaktır. Yani böyle bir durumda davalı, davacının işlettiği yollardan geçiş yaptığı ve bedeli ödenmediği için ödenmeyen geçiş ücretlerinden sorumlu ise de 4 kat ceza bedelinden sorumlu tutulmaması gerektiği kanaatine varılmıştır. Hesap bakiyesi olduğu halde geçiş ücretleri tahsil edilmeyen araçlar yönünden sadece geçiş bedeline hükmedilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden davacı tarafın bu kısma ilişkin istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Mahkemece ... (kararda sehven ... olarak yazılan) plakalı aracın ihlalli geçiş tarih aralığı 03/04/2017-02/11/2017 olmasına rağmen, İzmir Trafik Tescil Şube Müdürlüğünden gelen cevabi yazıda 23/11/2017 tarihinden itibaren aracın tescilli olduğu kişi/kişiler hakkında bilgi verilmiştir. Bu araç yönünden davalıya ait olmadığı gerekçesiyle ret kararı verilmiş ise aracın ihlalli geçiş tarihlerindeki kayıtlar getirtilmeden karar verilmesi hatalıdır. Mahkemece ihlalli geçişlere dair tarih aralığı belirtilerek kayıtların getirtilmesi ve ihlalli geçiş tarihlerinde davalı mülkiyetinde ise değerlendirme yapılması gerekmekte olup davacı tarafın itirazının bu yönden kabulü gerekmiştir.

6001 sayılı Kanun ile ihlalli geçiş yapılması halinde geçiş bedellerinin ödenmesi için 15 gün süre tanınarak anılan sürede ödeme yapılmadığı takdirde ise herhangi bir bildirim yapılmaksızın geçiş ücreti ile birlikte ceza bedellerinin de ödenmesi zorunlu hale geldiğinden aynı tarih itibariyle ihtara gerek kalmaksızın temerrüt oluştuğunun da kabulü gerekmektedir. Bu durumda mahkemece ihlalli geçişi takip eden 15 günden sonra, takip tarihine kadar her bir ihlalli geçiş yönünden işlemiş faiz ve KDV hesabı yaptırılarak bilirkişilerden rapor alınması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi de hatalıdır.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353/1.a.6 bendi uyarınca kararın kaldırılması ve Dairemizin kararına uygun şekilde yargılama yapıldıktan sonra yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/919 E. 2021/161 K. Sayılı 23/03/2021 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

2-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine İADESİNE,

3-Davacı tarafça yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,

4-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,

5-Davacının yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,

6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1.g bendi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 14/10/2026