Bölge Adliye Mahkemesi 2022/1570 E. 2026/256 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2022/1570 KARAR NO : 2026/256 KARAR TARİHİ : 03/02/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 12/05/2022 NUMARASI : 2021/347 Esas 2022/499 Karar DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) BAM KARAR TARİHİ : 03/02/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 03/02/2026

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının sigortalısının.... Firmasına preform cinsi emtianın, ZIMUMER1941392 numaralı konşimento tahtında Türkiye’den Kingstown’a taşınmak üzere “...” gemisine hasarsız ve eksiksiz bir şekilde yüklendiğini, geminin Kingstown Limanına yanaştığını ve konteynerlerin bu limanda boşaltıldığını, emtianın tahliye işlemleri sırasında yapılan kontrollerinde taşınan mallarda su ile ıslanma meydana geldiğinin tespit edildiğini, TGBU712951 -0 numaralı konteyner içerisindeki emtiaların hasar gördüğünün belirlendiğini, yükün dava dışı sigortalı ... A.Ş’ye ait olduğunu, bir nolu davalı .... A.Ş’nin navlun faturası düzenlediğini ve akdi taşıyan olduğunu, iki nolu davalının ise ZIMUMER1941392 nolu konşimentoyu düzenleyen fiili taşıyan olduğunu, davalıların, emtianın hasarlanması sebebiyle meydana gelen zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, dava dışı sigortalının uğradığı zararın davacı tarafça tazmin edildiğini, davacının TTK'nın m. 1472'e göre sigortalının haklarına halef olduğunu, ayrıca düzenlenen ibraname de müvekkilinin "kanuni halef" sıfatının yanında TBK m. 183 kapsamında "akdi halef" sıfatını da haiz olduğunu, TTK m. 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğu bulunduğunu, arabuluculuğa başvuru yapıldığını, ancak anlaşma sağlanamadığına dair tutanak düzenlendiğini belirterek davalılar aleyhine İzmir 23. İcra Müdürlüğü'nün 2020/4437 Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı .... vekili cevap dilekçesinde; preform emtianın en basit haliyle termoplastik ve katı bir malzeme oldğunu, kavanoz ve şişelerin taşınması kolaylaştırılsın diye sıkıştırılmış plastık malzemeden oluştuğunu, müvekkilinin .... A.Ş’ye ait TGBU 712951-0 numaralı konteynere yüklenen emtianın Gaziantep’den Mersin Limanına kadar kara nakliyesi yaptığını, diğer davalı ... Şti. ise Mersin limanından Kingstown’a deniz taşımasını yaptığını, yükün bir kısmının ıslandığı iddiası ile müvekkiline 29.01.2020 tarihinde 12.012,37 TL lik fatura kesildiğini, bu faturaya müvekkilinin itiraz ettiğini, davacının müvekkili ve diğer davalı hakkında icra takibi yaptığını, davacının aktif sıfat ehliyetinin bulunup bulunmaması gerektiğinin incelenmesinin gerektiğini, satışın ... yoluyla yapıldığını ve bu halde satış ile yükün gemiye yüklenmesi sırasında hasar ve yararın alıcıya geçtiğini, satıcı .... A.Ş alıcının ise... Firması olduğunu, sigortanın bedelinin satıcıya ödendiğini, bu ödemenin ex gratia ödeme olduğunu, bu nedenle aktif taraf sıfatının bulunmadığını, davanın bu nedenle reddinin gerektiğini, esasa ilişkin olarak ise TTK m. 1185 de yer alan ihbar yükümlülüğünün 3 günlük yasal süre içinde yapılmadığını, ihbarın müvekkili şirkete değil ...’ye gönderildiğini, alıcı firma tarafından yapılan tespitte 2 adet 42,2 gramının ıslak olduğunu, preform kutusunun ıslak olduğunu, kutu içindeki yükün su geçirmez şekilde paketlenmeyip, steril olma özelliğini kaybettiğini, hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin belirlenemediğini, davacı firmanın ödemesine temel aldığı expertiz raporunda bir çok hatanın bulunduğunu, TTK m. 1185/2 gereği tüm tarafların kabul ettiği resmi bir makam veya 3. bir firma olmadığını, raporda konşimento düzenleyen diğer davalının hiç yer almadığını, müvekkilinin konşimento düzenlemediğini, deniz taşıması yapmadığını, taşımanın bilinmeyen bir aşamasında muhtemelen yükleme ve aktarma limanındaki vinç hareketleri sırasında konteyner üzerine sert bir cisim çarpmasıyla açılan delikten içeri sızan suyunu bu hasarı doğurduğuna ilişkin ekspertizin görüş bildirdiğini, ancak böyle bir tutanağın da bulunmadığını, gerek Gaziantep deki satıcı firma tesisi ve gerekse Mersin limanında böyle bir tutanak tutulmadığını, dosyadaki .... ile davacı sigortacısı arasında yaptıkları e posta iletisinde gönderilen başka bir konteynerde koku olması nedeniyle kabul edilmediğini yerine bu konteynerin gönderildiğini, müvekkilinin kara taşımasında bir kaza olmadığını, konteynerin 17.10.2019 tarihinde gemiden tahliye edildiğini, alıcının ihbar metnini 22.10.2019 tarihinde gönderdiğini, tespitin ise 21.10.2019 tarihinde yapıldığını, buna göre tarihler arasında kronolojik bir sıra bulunmadığını, hasarın ne şekilde ve nerede saptandığının belirlenemediğini, hasarın genelde alıcının tesislerinde taşınırken olması ihtimalinin olabileceğini, .. . Ltd’nin alıcının kendilerine gönderilen evrakı imzalaması ve malların hasar gören kısmının imha edilmesi karşılığında 1.637,87 USD ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davacının talep ettiği faizin uygulanabilir olmadığını, yine taşıyanın sorumluluğunun TTK m. 1186 da yer alan sınırı geçemeyeceğini, raporda sovtaj bedelinin de belirtilmediğini, bu nedenle % 20 icra inkar tazminatının da istenemeyeceğini belirterek davanın husumetten olmadığı takdirde esastan reddine, % 20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı .... Şti. izafeten acentesi ... AŞ vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin ... 1941392 nolu konşimento ile Mersin 'den .... ada ülkesi Kingtown limanına 1 adet konteynır taşıma yükünü üstlendiğini, konteyner tavanına sert bir cisim çarpması nedenine dayanarak takip yapılıp dava açıldığını, sigortalının mal bedelini tam ve eksiksiz tahsil ettiğinden (...’ine göre yapılan satış) aktif husumet sıfatının bulunmadığını, ödemenin ex gratia hatır ödemesi olduğunu, dava dışı sigortalının defterlerinde inceleme yapılarak bu durumun belirlenebileceğini, ıslaklığını neden kaynaklanabileceğine ilişkin bir tespit yapılmadığını, yağmur suyundan ileri gelen hasarların emtia nakliyat sigortaları genel şartları uyarınca sigorta teminatına girmediğini, bunun aksine bir sözleşme yapılması gerektiğini, böyle bir sözleşmenin yer almadığını, bu nedenle sigorta kapsamına ilişkin bir ödemenin yapılamayacağını, bu nedenle ödemenin ex gratia ödeme olduğunu, iddia olunan hasarın taşıyanın hakimiyetinde iken meydana gelen bir hasar olduğunu, ekpertiz raporunda sadece bir tane değil iki ayrı konteynerden bahsedildiğini, hasarın ne aşamada meydana geldiğinin ekpertiz raporunda belirtilmediğini, masa başında düzenlenen bir rapor olduğunu, muğlak ifadelerle ekspertiz raporunun düzenlendiğini, aynı zamanda konteynerde taşıması sırasında bir yırtık ve delik bulunduğuna dair deformasyon oluştuğuna ilişkin bir tutanak bulunmadığını, kara yolu taşıması yapan kişinin konteynerde delik bulunduğuna ilişkin bir tutanak düzenlemediğini, Kingstown limanında da böyle bir tespit yapılmadığını, aynı zamanda konşimentoda CY/CY kaydının olup, bu ibarenin taşıyanın yükleme limanından tahliye limanına kadar taşımayı üstlendiği anlamına geldiğini, yani yükün teslim edildiği andan alıcıya teslim edildiği ana kadar sorumluluğunun bulunduğunu, ayrıca konteynerin konşimentoda gönderilen olarak yer alan ... firması tarafından üçüncü bir kişiye teslim edildiği, hasarın da alıcının tesislerinde ortaya çıktığının belirtildiği, alıcının kim olduğunun ekspertiz raporunda yer almadığını, hasarın nerede nasıl ne zaman meydana geldiğinin belirlenemediğini, TTK m. 1185 uyarınca meydana gelen hasardan taşıyanın sorumlu olması için gemi adamlarının ticari kusurlarının ispat edilmesinin gerektiğini, yüke ilişkin de bir fotoğraf yer almadığını, hangi ürünün bozulduğunun belirlenemediğini, TTK m. 1185/2 uyarınca her iki tarafın katılımıyla ilgili bir tespit yapılmadığını, konşimentoda " Shippers Load, Stow, Eight, And Count" yani "yükleyici yükledi istifledi saydı ve mühürledi ibaresinin bulunduğunu, yükleten tarafından bu işlemlerin yapıldığını, sigortalının uğradığı zararların teminat kapsamına alınmış olmasına rağmen davacı tarafından 3. Kişilerin uğramış olduğu zararlar için sigortalıya tazminat ödenmesinin kabul edilemeyeceğini, emtia bedeli ile birlikte sigortalıdan 562,92 TL ek ödemenin talep edildiğini, yine sovtaj değerinin hesaplanmamasının hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. MAHKEMECE: "...Dava; sigorta sözleşmesine dayalı taşıma şirketine karşı sigorta konusu malın hasarı nedeniyle açılan rücuen takibe yapılan itirazın iptali davasıdır. Tarafların delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir. İzmir 23. İcra Müdürlüğü'nün 2020/4437 Esas dosyası, arabuluculuk son tutanağı, nakliyat emtia sigorta poliçesi ve abonman sözleşmesi, konşimento ve tercümesi, mal faturası, çeki listesi ve tercümesi, hasar ihbarı, ekspertiz raporu ve hasara ilişkin fotoğraflar, navlun faturası, ödeme dekontu, ibraname ve temlikname, yansıtma faturaları, gümrük beyannamesi, liman ve gümrük evrakları, fatura, tarafların defter ve kayıtları incelenmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. İzmir 23. İcra Müdürlüğü'nün 2020/4437 Esas dosyası incelendiğinde; takip alacaklısı ...AŞ’nin takip borçluları.. AŞ ve ile ... Şti'ye izafeten ... AŞ aleyhine açtığı 16.06.2020 tarihli ilamsız takip talebinde 2020,89 USD asıl alacak üzerinden takibe geçtiği, ödeme emrinin borçlulardan ... AŞ 'ne 08.10.2020 tarihinde tebliğ edildiği, ...'e izafeten ... AŞ 'ne 11.10.2020 tarihinde tebliğ edildiği, ... AŞ.'nin 09.09.2020 tarihinde itiraz ettiği, diğer borçlu ...'e izafeten ...AŞ’nin ise 10.09.2020 tarihinde borca ve ferilerine itiraz ederek takibi durdukları belirlenmiştir. ... AŞ ile ... Şti'ye İzafeten ... AŞ vekillerinin aktif husumet yönünden yapılan itirazı değerlendirildiğinde; davacı sigortalısı ... A.Ş'nin Türkiye Mersin Limanından Kingstown Limanına emtianın taşınmasında taşımanın CIF kaydına göre yapıldığından hasar ve yararın alıcı .... Firmasına geçtiği, hasar ve yararın alıcı üzerinde doğduğu, bu hakkın davacının sigortalısına devredildiğine ilişkin belge bulunmadığı itirazının incelenmesiyle; CIF şekliyle yapılan satışta satış sözleşmesi uyarınca eşya zararının alıcıda doğduğu belirtilmiş ise de hasarlı mal bedelinin iade edilmesi ya da bedelsiz ihracat yapılması veya cari hesap kaydından mahsup edilmesi halinde alıcının da zararının doğduğu ve böylece sigortalı olarak lehtar sıfatına sahip olduğu, uygulamada Yargıtay kararları da yerleşmiş olduğundan bu konuda Gaziantep Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak sigortalı .... A.Ş’ne belirtilen koşullarda zararın oluşup oluşmadığı ve sigorta şirketinin yapmış olduğu ödemenin ex gratia olup olmadığı incelenerek rapor alınmıştır. Talimat yoluyla alınan 18.03.2022 tarihli raporda sigortalı ...AŞ nin defter ve kayıtlarının açılış ve kapanış kayıtlarının bulunduğu, Alıcı şirket ..... İle 2019 yılı içerisinde yapmış olduğu ticari ilişkisinde Cif teslim şartlı mal mukabili satış şekline göre alacağın tamamen tahsil edildiği hiçbir alacağın kalmadığı, sigortalının davacı sigorta şirketin 2020,89 USDyi tahsil ettiği ve aktif husumetin bulunmadığı belirtilmiştir. Bu rapora karşı davalı ... AŞ vekilinin 22.03.2022 tarihli beyan dilekçesinde; davacının sigortalısının ihracat mal bedellerine tahsil ettiğinden alacağının bulunmadığını ve ex gratia ödeme olduğunu davanın husumetten reddine karar verilmesini talep etmiştir. Bu rapora karşı Davalı.... Şti. izafeten acentesi ... AŞ vekilinin 21.03.2022 havale tarihli beyan dilekçesinde; davacı sigortacının sigortalısının mal bedelini tahsil ettiği ve böylece bir zararın oluşmadığı, sigortacının da mükerrer ödeme yaptığından davacının hukuki ve ekonomi bir menfaatinin bulunmadığı, ex gratia bir ödeme olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. Yerleşik Yargıtay kararlarına göre, CIF/FOB satışlarda sigortalanan mallar üzerindeki hasar/yarar alıcıya geçse dahi, sigorta sözleşmesinin tarafı olan satıcının, satım bedelinin ödenmemesi sebebiyle mallar üzerinde menfaatinin bulunduğu kabul edilmektedir. Somut olayda ise, dava tarihi itibariyle sigortalı satıcının satım sözleşmesinden kaynaklanan bedeli tahsil ettiği, bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkmıştır. Bu sebeple davacı sigorta şirketinin dava tarihi itibariyle geçerli şekilde halef olduğu ya da temlik aldığı bir alacak hakkı bulunmadığı tespit edilmiş bulunmaktadır. Bu nedenle sigorta şirketinin yapmış olduğu ödeme sigortalıya bir hatır ödemesidir. Bu halde sigortacının rücu hakkı bulunmamaktadır. Kaldı ki sigortalının da zararı oluşmadığı için temlikname yoluyla temlik edilecek bir alacak hakkı da bulunmamaktadır. Ancak bu zararın bulunması halinde kanuni halefiyet veya akdi halefiyet yoluyla (alacağın temliki yoluyla) doğan zarara ilişkin tazminatın ödenmesi veya ödenmese bile bir zararın oluşması halinde alacağın temlikinin yapılması ile rücu hakkı oluşacaktır. Dolayısıyla açılan davanın bu sebeple esastan reddi gerekmiştir. "gerekçesi ile; HÜKÜM: Yukarda Açıklanan Sebeplerle; Davacının davasının rücuen tazminat şartları oluşmadığından REDDİNE," şeklinde karar verilmiştir. İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, sigortalısının haklarına TTK. MD. 1472 gereği kanunen halef olduğundan davalılara rücu şartları oluşmuş olup aktif husumet ehliyetine sahip olduğunu, yansıtma faturalardan da görüleceğinin üzere, müvekkilin sigortalısı, mal bedelinin tamamını tahsil edememiş olduğundan mal üzerindeki menfaati hala devam etmekte olup davacı müvekkilin yapmış olduğu ödemenin hatır ödemesi olmadığını ve müvekkilin davalılara rücu edebileceğini kanıtladığını, mahkeme kararında, davacı sigorta şirketi tarafından sigortalı şirkete yapılan hasar tazminatı ödemesinin hatır ödemesi olduğu ifade edilse de taraflarınca iş bu hukuka aykırı tespite katılmadıklarını, müvekkilinin sigortalısına yaptığı ödeme ile TTK MD. 1472 gereği sigortalısının konu taşımaya ilişkin tüm hak ve menfaatlerine halef olduğunu, mahkeme kararınını verirken hükme esas aldığı bilirkişi raporlarında, sigortalı satıcının ve alıcının cari hesapları dahi incelenmeden ve bu konuda yapılmış itirazları dikkate almadan defter incelemesi yapıldığı, eksik ve hatalı hazırlanmış bilirkişi raporlarının hükme esas alınmasının hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğunu, İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/347 E. 2022/499 K. Sayılı 12/05/2022 tarihli kararının istinaf incelemesi neticesinde ortadan kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesine, istinaf incelemesi süresince kararın icrasının geri bırakılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava: itirazın iptali istemine ilişkindir. HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır. Mahkemece talimat yoluyla bilirkişi raporu alınmış, davacının sigortalısının defterleri incelenmiş. 18/03/2022 havale tarihli raporda özetle; dava dışı sigortalı .... Şirketi, dava dosyasına 2019 yılına ait yevmiye ve kebir defterlerini yerinde ibraz ettiği, davalının dava dosyasına yerinde ibraz ettiği 2019 yılı yevmiye ve kebir defterlerini e-defter olarak, tuttuğu, e-defter olarak tuttuğu bu 2019 yılı yevmiye ve kebir defterlerinin noter açılış ve noter kapanış tasdiklerinin yerine geçecek olan e-defter beratlarını sistemden zamanında ve usulüne uygun olarak aldığı, dava dışı sigortalı.... Şirketi'nin yurtdışında yerleşik alıcı şirket ....'ne CIF teslim mal mukabili satış şekline göre yaptığı ihracatların mal bedellerini yurtdışında yerleşik alıcı şirket .....'den tamamen tahsil ettiği, herhangi bir alacağının kalmadığı kaydının olduğu, bunun yanında dava dışı sigortalı .... Şirketi'nin davacı sigorta şirketinden tahsil ettiği 2.020,89 USD (14.129,05 TL) tutarı 679 Nolu Diğer Olağan Dışı Gelir ve karlar hesabına kayıt ettiği, belirtilmiştir. Davacı defterlerine göre alıcı tarafından tüm ödeme davacının sigortalısına yapılmış bakiye bir bedel kalmamıştır. Dolayısıyla davacının sigortalısının bir zararı yoktur. Malın bedelinin tamamını almıştır. Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; davacının sigortalısının, alıcıdan tüm parayı tahsil etmiş olmasına, bir zararının olmamasına göre davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 12/05/2022 tarih, 2021/347 Esas ve 2022/499 Karar sayılı kararına karşı davacının istinaf başvuru sebeplerinin HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, İstinaf kanun yoluna başvuran davacı taraftan alınması gereken 732,00 TL istinaf harcından başlangıçta alınan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 651,30 TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına, Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine, Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 03/02/2026