Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/17970, 15.02.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

TUJLA GÜMÜŞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/17970)

Karar Tarihi: 15/2/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 17/11/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu Tujla Gümüş, eşinin

elektrik çarpması sonucu hayatını kaybetmesi üzerine ortaya çıkan maddi ve

manevi zararlarının tazmini talebiyle 3/9/2008 tarihinde kendisi adına

asaleten; çocukları başvurucular Mehmet Gümüş, Gözde Gümüş, Enes Gümüş, Yusuf

Salih Gümüş ve Kerem Gümüş adına velayeten maddi ve

manevi tazminat davası açmıştır. Kızıltepe Asliye Hukuk Mahkemesi 27/10/2011

tarihli kararı ile davanın reddine karar vermiştir. Karar, Yargıtay 3. Hukuk

Dairesi tarafından 3/10/2012 tarihinde bozulmuştur. Kızıltepe 2. Asliye Hukuk

Mahkemesinin kurulmasının ardından yargılamaya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin

E.2013/198 sayılı dosyasında devam edilmiş, bozmaya uyularak yapılan

yargılamada Mahkemece 22/4/2014 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne karar

verilmiştir. Karar, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi tarafından 21/10/2014 tarihinde

onanmıştır. Karar düzeltme talebinde bulunulmamış olup anılan karar 1/12/2014

tarihinde kesinleşmiştir. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden

yapılan araştırmada başvurucu Enes Gümüş'ün 14/7/2008 tarihinde vefat ettiği

tespit edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

9. Mahkemenin 15/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Başvurucu Enes Gümüş

Yönünden

11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi ile Anayasa

Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi gereği

başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla

bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde

başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 Türk

lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar

verilir.

12. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek

olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması

durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, §

29.Benzer yöndeki karar için bkz. Mehmet

Güven Ulusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015).

13. Başvuru konusu olayda başvurucu Tujla

Gümüş, oğlu başvurucu Enes Gümüş adına velayeten

Kızıltepe 1. Noterliğinde 25/6/2008 tarihinde Avukat Ali Aydemir'e vekâlet

vermiştir. Vekâlet sözleşmesine istinaden başvurucu Enes Gümüş'ü, Kızıltepe 1.

Asliye Hukuk Mahkemesindeki tazminat davasında vekili olarak Avukat Ali Aydemir

temsil etmiştir. UYAP sistemi üzerinden yapılan araştırmada başvurucu Enes

Gümüş'ün nüfus kayıtlarına göre 14/7/2008 tarihinde vefat ettiği tespit

edilmiştir. Avukat Ali Aydemir tarafından 17/11/2014 tarihinde başvurucunun

makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru

yapılmış, başvuru formunda başvurucunun öldüğü konusunda bir bilgiye yer

verilmemiştir.

14. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireysel

başvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafından

bireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır (Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 30).

15. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden önce vefat etmiş

başvurucu adına vekâlet ilişkisi sona ermiş olan avukat tarafından yapılan

bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye

kullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

16. Bu durumda Avukat Ali Aydemir aleyhine, Anayasa Mahkemesini

yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi

ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi

gerekir.

2. Diğer Başvurucular

Yönünden

17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

20. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 6 yıl 1 aylık

yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

22. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

23. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

24. Somut olayda başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvurucular

yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında dava dosyasındaki hukuki menfaatin niteliği ve aile birliği de

dikkate alınarak başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvuruculara müştereken

net 7.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

26. Başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvurucular tarafından

yapılan ve dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL

vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara

müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurucu Enes Gümüş yönünden yapılan başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması

nedeniyle REDDİNE,

B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca Avukat Ali Aydemir'in

2.000 TL disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,

C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının başvurucu Enes Gümüş dışındaki diğer başvurucular yönünden

İHLAL EDİLDİĞİNE,

E. 1. Yargılama giderlerinin başvurucu Enes Gümüş üzerinde

BIRAKILMASINA,

2. Başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvuruculara müştereken

net 7.800 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin

REDDİNE,

F. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu

Enes Gümüş dışındaki BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

H. Kararın bir örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine

(E.2013/198, K.2014/412) GÖNDERİLMESİNE,

İ. Kararın bir örneğinin Mardin Barosuna GÖNDERİLMESİNE,

J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

15/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucular

:

1.Tujla GÜMÜŞ

2. Gözde

GÜMÜŞ

3. Enes

GÜMÜŞ

4. Mehmet

GÜMÜŞ

5. Yusuf

Salih GÜMÜŞ

6. Kerem

GÜMÜŞ

Vekili

:

Av. Ali

AYDEMİR