Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/17989, 23.02.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

KEMAL DENK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/17989)

Karar Tarihi: 23/2/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 17/11/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvurucu Mehmet Denk'in 19/7/2015

tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir. 23/12/2016 tarihli yazı ile

mirasçılarına, başvurucu tarafından yapılan bireysel başvuruya mirasçı sıfatı

ile devam edip etmeyecekleri sorulmuş; devam

edecek olmaları halinde buna ilişkin belgelerin Anayasa Mahkemesi Bölümler Başraportörlüğüne gönderilmesi gerektiği bildirilmiştir.

Başvurucunun mirasçıları 5/1/2017 tarihli dilekçe ile bireysel başvuruya

mirasçı sıfatı ile devam edeceklerini belirterek vekâletnameleri ile mirasçılık

belgesinin onaylı suretini göndermişlerdir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

9. Başvurucuların bir kısmı ile diğerlerinin murisi tarafından

30/9/2004 tarihinde kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası

açılmıştır. Derik Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 2006 yılında davanın kısmen

kabulüne karar vermiştir. Karar, Yargıtay 5. Hukuk Dairesince (Daire) 2008

yılında bozulmuştur. Bozmaya uyularak yapılan yargılamada Mahkemece 28/2/2012

tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar, Daire

tarafından 28/11/2013 tarihinde bozulmuş; karar düzeltme talebi 11/12/2014

tarihinde reddedilmiştir. Bozma üzerine dava dosyası, Mahkemenin E.2015/478

sayılı dosyasına kaydedilmiştir. Başvurucu Mehmet Denk'in

19/7/2015 tarihinde vefat etmesi üzerine mirasçıları davaya dâhil edilmiş olup

yargılama devam etmektedir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 23/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

11. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini

ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Başvurucu Fevziye Denk

Yönünden

12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) 83. maddesi ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi gereği

başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla

bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde

başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 Türk

Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar

verilir.

13. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek

olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması

durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 29, Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:

2013/1013, 2/7/2015).

14. Başvuru konusu olayda, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi

(UYAP) üzerinden yapılan araştırmada başvurucu Fevziye Denk'in

nüfus kayıtlarına göre 31/5/1970 tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir.

Avukat Hakan Geleri tarafından başvurucunun ölümünden

44 yıl sonra 17/11/2014 tarihinde, başvurucunun makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapıldığı anlaşılmıştır.

15. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireysel

başvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafından

bireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır (Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 30).

16. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden 44 yıl önce vefat

etmiş başvurucu adına yapılan bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddine karar

verilmesi gerekir.

17. Bu durumda Avukat Hakan Geleri

aleyhine, Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle

6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83.

maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para

cezasına hükmedilmesi gerekir.

2. Diğer Başvurucular

Yönünden

18. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılan

makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih esas alınır (Güher

Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).

20. Başvuruya konu dava, başvuruculardan bir kısmının miras

bırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu

yönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin

başlangıç anı, mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olayda

muris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:

2013/1115, 5/12/2013, § 51).

21. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını

da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar

yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili kararını

verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve

diğerleri, § 52).

22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

23. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 12 yıl 4 aydır

devam eden yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

24. Açıklanan gerekçelerle, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

25. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

26. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

27. Somut olayda başvurucu Fevziye Denk dışındaki başvurucular

yönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında -dava dosyasındaki taraf ve mirasçı sayısı ile dava konusu hukuki

menfaatin miktarı da dikkate alınarak- başvurucular Ersin Denk, Evin Denk,

Devrim Denk, Esin Denk ve İbrahim Murat Denk'e ayrı

ayrı net 250 TL; başvurucular Abdulkadir Denk, Servet Denk, Eyyüp

Denk, Zeki Denk, Emine Durmaz, Mekkiye Alkan ve

Mülkiye Çelik'e ayrı ayrı net 1.100 TL; Fevziye Denk dışındaki diğer

başvuruculara ayrı ayrı net 8.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu

Fevziye Denk dışındaki başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurucu Fevziye Denk adına Avukat Hakan Geleri

tarafından yapılan başvurunun başvuru

hakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,

B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca Avukat Hakan Geleri'nin 2.000 TL disiplin para cezası ile

CEZALANDIRILMASINA,

C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının başvurucu Fevziye Denk dışındaki başvurucular yönünden

İHLAL EDİLDİĞİNE,

E. Başvurucular Ersin Denk, Evin Denk, Devrim Denk, Esin Denk ve

İbrahim Murat Denk'e ayrı ayrı net 250 TL;

başvurucular Abdulkadir Denk, Servet Denk, Eyyüp

Denk, Zeki Denk, Emine Durmaz, Mekkiye Alkan ve

Mülkiye Çelik'e ayrı ayrı net 1.100 TL; Fevziye Denk dışında diğer

başvuruculara ayrı ayrı net 8.800 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata

ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

F. 1. Başvurucu Fevziye Denk adına yapılan yargılama

giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,

2. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu Fevziye Denk dışındaki BAŞVURUCULARA

MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

H. Kararın bir örneğinin Derik Asliye Hukuk Mahkemesine

(E.2015/478) GÖNDERİLMESİNE,

İ. Kararın bir örneğinin Türkiye Barolar Birliğine

GÖNDERİLMESİNE,

J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

23/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucular

:

1. Ayhan

DURMAZ

2. Cihan

DENK

3. Fikriye

DENK

4. Gülpınar

GÜNEŞ

5. Gülşan GÜNEŞ

6. Gülten

DENK

7. Güneş

KARAHAN

8. Hidayet

DENK

9. Kemal

DENK

10. Nezlişah KABAK

11. Perihan

DENK

12. Remziye

DEMİRALP

13. Sedat

DENK

14.

Abdulkadir DENK

15. Devrim

DENK

16. Emine

DURMAZ

17. Ersin

DENK

18. Esin

DENK

19. Evin

NECİMOĞLU

20. Eyyüp DENK

21. Fevziye

DENK

22. İbrahim

Murat DENK

23. Mekkiye ALKAN

24. Mülkiye

ÇELİK

25. Servet

DENK

26. Zeki

DENK

Vekili

:

Av. Hakan

GELERİ