Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2013/7858, 17.11.2014

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

MEHMET KÖSEOĞLU BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/7858)

Karar Tarihi: 17/11/2014

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, 15/3/1965 tarihinde İzmir Kadastro

Mahkemesinde açılan ve 2/1/2013 tarihinde asli müdahil olarak katıldığı

kadastro tespitine itiraz davasında makul sürede yargılama yapılmadığını

belirterek, mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri

sürerek, tazminat talep etmiştir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 7/10/2013 tarihinde İzmir 6. Sulh Ceza Mahkemesi

vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 26/11/2013 tarihinde,

kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama

dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Ş.T. tarafından, H.D ve kırk dört davalı aleyhine

15/3/1965 tarihinde Bornova 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde meni müdahale ve ecrimisil davası açılmıştır.

6. Mahkemece, 21/11/1972 tarih ve E.1965/173, K.1972/667

sayılı kararla Mahkemenin görevsizliğine, dosyanın Bornova Tapulama Mahkemesine

gönderilmesine karar verilmiştir.

7. Bornova Tapulama Mahkemesi, E.1973/113, K.1974/99 sayılı

kararla dosyanın Tapulama Müdürlüğüne gönderilmesine hükmetmiştir.

8. Başvurucunun murisi ile Ş.T. arasında 1976 yılında “Arsa Satışı Ön Sözleşmesi” düzenlenmiş,

bu sözleşmeye göre başvurucunun murisi, taşınmazı kısmen Ş.T.’den

satın almıştır.

9. Bornova Tapulama Müdürlüğü, kadastro tespiti

çalışmalarını tamamlayarak 1986 yılında, dosyayı Bornova Tapulama Mahkemesine

göndermiş, Mahkemece 21/11/1986 tarihinde, E.1986/13 sayılı dava dosyasında

yargılamaya başlanmıştır.

10. Orman İdaresi ve Maliye Hazinesi davalı olarak

yargılamaya katılmışlardır.

11. Bornova Tapulama Mahkemesinin 13/10/2003 tarihinde

Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) kararıyla kapatılması üzerine,

yargılamaya İzmir Kadastro Mahkemesinin E.2013/14 sayılı dava dosyasında devam

edilmiştir.

12. Başvurucunun murisi 7/11/2012 tarihinde vefat etmiş olup

geride başvurucu ile murisin eşi kalmıştır.

13. Başvurucu, murisinin 1976 yılında taşınmazı Ş.T. isimli

kişiden kısmen satın aldığını ileri sürerek, 2/1/2013 hâkim havale tarihli

dilekçesi ile asli müdahil olarak davaya katılma talebinde bulunmuş, aynı

tarihte başvuru harcını yatırmıştır.

14. Başvurucu, 7/10/2013 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

15. İzmir Kadastro Mahkemesince, 29/4/2014 tarihinde, asli

müdahil başvurucunun davasının, asıl dava dosyasından tefrikine ve ayrı esasa

kaydedilmesine karar verilmiştir.

B. İlgili Hukuk

16. 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 30. maddesi ile 65. maddesi, 21/6/1987 tarih ve 3402 sayılı Kadastro

Kanunu’nun 25. maddesinin birinci fıkrası, 28. maddesinin birinci fıkrası, 29.

maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları, 30. maddesinin birinci ve

ikinci fıkraları, 32. maddesinin birinci fıkrası ve 36. maddesinin birinci fıkrasının

son cümlesi.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

17. Mahkemenin 17/11/2014 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun 7/10/2013 tarih ve 2013/7858 numaralı bireysel başvurusu incelenip

gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

18. Başvurucu, 15/3/1965 tarihinde İzmir Kadastro

Mahkemesinde açılan ve 2/1/2013 tarihinde asli müdahil olarak katıldığı

kadastro tespitine itiraz davasında makul sürede yargılama yapılmadığını,

murisi tarafından taşınmazın 1976 yılında davacıdan ön satış sözleşmesi ile

satın alındığını, o tarihten beri taşınmazı kullanamadığını belirterek,

mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

19. Başvurucu, İzmir Kadastro Mahkemesinde açılan kadastro

tespitine itiraz davasının makul sürede sonuçlanmadığını belirterek, mülkiyet

ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

20. Anayasa ve Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) ortak koruma alanı dışında kalan bir hak

ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi

mümkün olmayıp (B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18), Sözleşme metni ile Avrupa

İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarından ortaya çıkan ve adil yargılanma

hakkının somut görünümleri olan alt ilke ve haklar, Anayasa’nın 36. maddesinde

yer verilen adil yargılanma hakkının da unsurlarıdır. Anayasa Mahkemesi de

Anayasa’nın 36. maddesi uyarınca inceleme yaptığı birçok kararında, ilgili

hükmü Sözleşme’nin 6. maddesi ve AİHM içtihadı ışığında yorumlamak suretiyle,

Sözleşme’nin lafzi içeriğinde yer alan ve AİHM içtihadıyla adil yargılanma

hakkının kapsamına dâhil edilen ilke ve haklara, Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında

yer vermektedir. Somut başvurunun dayanağını oluşturan makul sürede yargılanma

hakkı da yukarıda belirtilen ilkeler uyarınca adil yargılanma hakkının

kapsamına dâhil olup, ayrıca davaların en az giderle ve mümkün olan süratle

sonuçlandırılmasının yargının görevi olduğunu belirten Anayasa’nın 141.

maddesinin de Anayasa’nın bütünselliği ilkesi gereği, makul sürede yargılanma

hakkının değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır (B.

No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 38–39).

21. Davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli olduğu,

tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun

davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar, bir

davanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde göz önünde bulundurulması

gereken kriterlerdir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 41–45).

22. Anayasa’nın 36. maddesi ve Sözleşme’nin 6. maddesi

uyarınca, medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıkların makul sürede

karara bağlanması gerekmektedir. Başvuru konusu olayda, taşınmaz mülkiyeti

hakkında İzmir Kadastro Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz

davasında, 3402 ve 6100 sayılı Kanun’larda yer alan

usul hükümlerine göre yürütülen somut yargılama faaliyetinin, medeni hak ve

yükümlülükleri konu alan bir yargılama olduğunda kuşku yoktur (B. No: 2012/13,

2/7/2013, § 49).

23. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara

ilişkin makul süre değerlendirmesinde, sürenin başlangıcı kural olarak,

uyuşmazlığı karara bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı, başka

bir deyişle davanın ikame edildiği tarih olup, bu tarih somut başvuru açısından

15/3/1965 tarihidir.

24. Başvuru konusu davanın açılış tarihi 15/3/1965 olmakla

beraber, başvurucunun, vekili vasıtasıyla verdiği 2/1/2013 tarihli asli

müdahale dilekçesi sonrasında, asli müdahil sıfatıyla yargılamada yer almaya

başladığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, başvurucu açısından yapılacak makul süre

değerlendirmesinde dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, davanın açıldığı

tarih değil, usulüne uygun olarak asli müdahale talebinde bulunulduğu 2/1/2013

tarihidir (B. No. 2012/367, 17/9/2013, § 25).

25. Sürenin bitiş tarihi ise, çoğu zaman icra aşamasını da

kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihidir. Ancak devam eden yargılamalara

ilişkin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasını içeren

başvuruların yargılama faaliyetinin devamı sırasında da yapılabilmesi olanağı

bulunduğundan, değerlendirmeye esas alınacak sürenin bitiş anı bireysel

başvurunun karara bağlandığı tarihtir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 52).

26. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde, Ş.T.

tarafından 15/3/1965 tarihinde Bornova 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde meni

müdahale ve ecrimisil davası açılmış, Mahkemece,

21/11/1972 tarihli kararla Mahkemenin görevsizliğine, dosyanın Bornova Tapulama

Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Bornova Tapulama Mahkemesi,

dosyanın Tapulama Müdürlüğüne gönderilmesine hükmetmiş, kadastro tutanaklarının

tamamlanmasından sonra 1986 yılında, dosya yeniden Bornova Tapulama Mahkemesine

gönderilmiştir. Bornova Tapulama Mahkemesinin 13/10/2003 tarihinde kapatılması

üzerine yargılamaya İzmir Kadastro Mahkemesinde devam edilmiştir.

27. Başvurucunun murisinin 7/11/2012 tarihinde vefat etmesi

üzerine başvurucu, 2/1/2013 hâkim havale tarihli dilekçesi ile asli müdahil

olarak davaya katılma talebinde bulunmuş, Mahkemece bu talebi yerine görülerek

yargılamaya devam edilmiştir. Mahkemece 29/4/2014 tarihinde, başvurucunun

davasının, asıl dava dosyasından tefrikine ve ayrı esasa kaydedilmesine karar

verilmiştir. Yargılamaya halen devam edilmektedir.

28. Başvurucunun asli müdahil olarak yargılamaya katılma

talebinde bulunduğu 2/1/2013 tarihinden itibaren, başvurunun karara bağlandığı

tarihe kadar yaklaşık iki yıldır yargılamanın sürdüğü anlaşılmıştır.

29. 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin

(2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul

edilemezliğine karar verebilir.”

30. Somut olayda, başvuruya konu

kadastro tespitine itiraz ve taşınmazın tescili davasında, yargılamanın,

başvurucunun asli müdahil olarak yargılamaya katıldığı tarihten itibaren

yaklaşık iki yıldır sürdüğü tespit edilmiştir. Başvurucunun yargılamaya

katıldığı tarihten itibaren yargılama süresi dikkate alındığında, İlk Derece

Mahkemesindeki yargılamada başvurucunun haklarını ihlal edecek şekilde bir

gecikme olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

31. Açıklanan nedenlerle,

başvurucunun yargılamanın makul süreyi aştığı yönündeki iddiaları konusunda,

açık ve görünür bir ihlal saptanmadığından, başvurunun, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin “açıkça dayanaktan yoksun olması” nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

32. Başvurucu ayrıca, uzun süren

yargılama nedeniyle taşınmazdan yararlanamadığını belirterek, Anayasa’nın 35.

maddesinde tanımlanan mülkiyet hakkının ihlal edildiğini iddia etmiş olup,

makul sürede yargılanma hakkının ihlali iddiasına ilişkin olarak yukarıda yer

verilen tespitler çerçevesinde mülkiyet hakkının ihlal edildiği yönündeki

iddianın ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun “açıkça

dayanaktan yoksun olması” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,

17/11/2014

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Serruh

KALELİ

Üyeler

:

Nuri NECİPOĞLU

Hicabi

DURSUN

Erdal TERCAN

Hasan Tahsin GÖKCAN

Raportör

:

Murat AZAKLI

Başvurucu

:

Mehmet KÖSEOĞLU

Vekili

:

Av. Sümeyra ÜNLÜ ÇELİK