Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2013/4730 E. 2013/11554 K.

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı vekili, davacının Şubat 1997 - 01.09.2010 tarihleri arasında son 2 yıl davalının Uşak ilinde bulunan atölyesinde ustabaşı olmak üzere aralıksız olarak çalıştığını, 01.09.2010 tarihinde haksız ve hukuka aykırı olarak işten çıkarıldığını, iddia ederek, kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai, yıllık izin, ulusal bayram genel tatil, hafta tatili alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının tüm taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davacının 1999 yılında işe başladığını, 1999 yılı Şubat ayında işten kendi isteğiyle ayrıldığını, 1999 Temmuz ayına kadar her türlü alacağını tamamen şirketten aldığını, muhtelif yerlerde çalıştıktan sonra 2003 yılında yeniden işyerinde çalışmaya başladığını, davacının iddia ettiği dönemlerde fazla mesai, milli ve dini bayramlarda çalışma ile yıllık ücretli izin hakkının kullandırılmadığına dair iddialarının doğru olmadığını, işyerinde asgari ücretle çalıştığını, davacının devam ve disiplin konusunda kurallara uymadığını, işyerinden keyfi olarak zaman zaman ayrılarak başka işyerlerinde sigortasız çalıştığını, firmanın Uşak Tesislerinde çalışırken 3 gün üst üste devamsızlıkta bulunduğunu, durumun noter aracılığı ile ihtar edilmesine rağmen yasal herhangi bir

mazeret ve belge ibraz etmediğini ve işine de başlamadığını, bu nedenle bildirimsiz fesih hakkı doğduğunu, savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında işçiye ödenen aylık ücretin miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32 nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine, dönemlere uyularak ödenmelidir. Yukarıda değinilen Yasa maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.

İş sözleşmesinin tarafları, asgarî ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, Borçlar Kanunun 323 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.

4857 sayılı Yasanın 8 inci maddesinde, işçi ile işveren arasında yazılı iş sözleşmesi yapılmayan hallerde en geç iki ay içinde işçiye çalışma koşullarını, temel ücret ve varsa eklerini, ücret ödeme zamanını belirten bir belgenin verilmesi zorunlu tutulmuştur. Aynı yasanın 37 nci maddesinde, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına yatırılması hallerinde, ücret hesap pusulası türünde bir belgenin işçiye verilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Usulünce düzenlenmiş olan bu tür belgeler, işçinin ücreti noktasında işverenden sadır olan yazılı delil niteliğindedir. Kişi kendi muvazaasına dayanamayacağından, belgenin muvazaalı biçimde işçinin isteği üzerine verildiği iddiası işverence ileri sürülemez. Ancak böyle bir husus ileri sürülsün ya da sürülmesin, muvazaa olgusu mahkemece resen araştırılmalıdır.

Çalışma belgesinde yer alan bilgilerin gerçek dışı olmasının da yaptırıma bağlanmış olması, belgenin ispat gücünü arttıran bir durumdur. Kural olarak ücretin miktarı ve ekleri gibi konularda ispat yükü işçidedir. Ancak bu noktada, 4857 sayılı Kanunun 8 inci ve 37 nci maddelerinin, bu konuda işveren açısından bazı yükümlülükler getirdiği de göz ardı edilmemelidir. Bahsi geçen kurallar, iş sözleşmesinin taraflarının ispat yükümlülüğüne yardımcı olduğu gibi, çalışma yaşamındaki kayıt dışılığı önlenmesi amacına da hizmet etmektedir. Bu yönde belgenin verilmiş olması ispat açısından işveren lehine olmakla birlikte, belgenin düzenlenerek işçiye verilmemiş oluşu, işçinin ücret, sigorta pirimi, çalışma koşulları ve benzeri konularda yasal güvencelerini zedeleyebilecek durumdadır. Çalışma belgesi ile ücret hesap pusulasının düzenlenerek işçiye verilmesi, iş yargısını ağırlıklı olarak meşgul eden, işe giriş tarihi, ücret, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlenmesi bakımından da önemli kolaylıklar sağlayacaktır. Bu bakımdan ücretin ispatı noktasında delillerin değerlendirilmesi sırasında, işverence bu konuda belge düzenlenmiş olup olmamasının da araştırılması gerekir.

Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.

Somut olayda, Davacı işçi en son ücretinin 2000,00 TL + kira yardımı olduğunu iddia etmiştir. Davalı ise asgari ücret aldığı yönünde savunma yapmıştır. Davacı tanıkları 2000,00 TL + kira yardımı, davalı tanıkları ise bordroda gösterilen miktar gibi olduğunu beyan etmişlerdir. Bilirkişi 2000,00 TL net ücret ayrıca 350,00 TL kira yardımı, yol ve yemek ücretlerinin eklenmesi ile 3.341,00 TL bürüt üzerinden hesaplama yapmıştır. Yapılacak iş işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş, eğitim durumu bildirilerek özellikle ilgili meslek odalarından ve benzeri meslek kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği o bölgede davacının çalıştığı halıcılık işkolunda ustabaşı olan kişilere kira parası adı altında bir ödeme yapılıp yapılmadığı sorulmak suretiyle araştırılmalı ücret belirlendikten sonra tüm işçilik alacakları bu ücrete göre hesaplanmalıdır.

SONUÇ; Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine 19.06.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.