Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2013/10388 E. 2013/16379 K.

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı.Dosya incelendi, gereği görüşüldü: 1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine, 2-Davacı vekili, davacının davalı işverenin Samsun Şubesinde satış müdürü olarak 15.07.2006 tarihinde çalışmaya başladığını, aylık ücretinin net 1500.00 TL olduğunu ,ayrıca satılan araç başına 75.00 TL prim ödemesi ile ana dağıtıcı firma olan ... Grubunun bayilerde çalışan kişilere ödeyeceği primlerin de çalışanlara verilmesi konusunda anlaştıklarını, 08.03.2009 tarihinde davalı iş verenin iş sözleşmesini kıdem ve ihbar tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona erdirdiğini ileri sürerek ödenmeyen kıdem ve ihbar tazminatı ile bazı işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı vekili, davacının davalı şirketin Samsun Şubesinde idareci olarak çalışırken araç satışlarında müşteriden alınan fazla paraların kasaya verilmemesi, iş yerinde yapılan bir kısım harcamaların şişirilmesi, bu konuda müşterilerden şikayet gelmesi nedeniyle şube hesapları üzerinde yapılan incelemede eksik ve hataların tespit edildiğini, davacının hatasını kabul ederek bu zararı ödeyeceğini beyan etmesi üzerine iş akdinin karşılıklı olarak feshedildiğini ve davalı şirketten hiç bir alacağı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Taraflar arasında satılan araç başına bayi durumunda bulunan davalı şirket tarafından davacıya prim ödeyip ödenmediği noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır. 4857 sayılı İş Kanununda 32. maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır. Yasada ücretin ekleri düzenlenmemiş olsa da, 5754 sayılı yasayla değişik 32. madde ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü ödemelerin banka hesabına yatırılması öngörülmüş olmakla ücretin eki niteliğindeki ödemelerin bir kısmı İş Kanununda ifadesini bulmuştur. İşçinin mal veya hizmet üretiminde daha istekli hale gelmesi ve başarısının artması için işverence ödül niteliğinde verilen ek ödeme prim olarak adlandırılabilir. Prim ödemesinde amaç, işçinin dava verimli bir şekilde çalışmaya özendirilmesidir. Pirimin kişiye özgü olması sebebiyle ikramiyeden farklı olarak prim ödemelerinin genel bir nitelik taşıması gerekmez. Bununla birlikte, işveren tarafından ayrımı haklı kılan geçerli nedenler olmadığı sürece pirim uygulaması yönünden de işverenin eşit davranma borcu söz konusudur. İşçinin prime hak kazanması için işyerinde pirim ödemesini gerektiren dönemin sonuna kadar çalışmış olması gerekmez. İşyerinde çalışılan süreyle sınırlı olmak üzere işçinin prim talep hakkı vardır. Prim uygulaması, bireysel ya da toplu iş sözleşmeleri ile de kararlaştırılabilir. İş sözleşmesinde kararlaştırılmamış olsa da işverence tek taraflı olarak düzenli şekilde yapılan prim ödemesi işyeri şartını oluşturur. Her durumda uygulamanın tek taraflı olarak işverence ortadan kaldırılması ya da azaltılması mümkün olmaz. Prim uygulaması yönünden işçi aleyhine çalışma koşullarında değişiklik, 4857 sayılı İş Kanununun 22. maddesi kapsamında gerçekleştirilmelidir. Toplu iş sözleşmesi ile öngörülen pirimler yönünden değişiklik ise, işçinin bireysel feragati ile dahi geçerli değildir. Toplu iş sözleşmesini imzalamaya yetkili olan kişilerce bu yönde yapılabilecek değişiklik, ancak ileriye dönük olarak hüküm ifade eder. İşçinin işe iade kararı üzerine çalıştırılmadığı 4 aya kadar boşta geçen süreye ait yasada geçen “diğer haklar” kavramına primler de dahildir. Başka bir anlatımla işçinin 4857 sayılı İş Kanununun 21. maddesinin 3. fıkrasında sözü edilen çalışmadığı en çok 4 aya kadar süre için bu dönemde çalışıyormuş gibi prim talep hakkı vardır. Hesaplama işçinin çalıştığı sıradaki ortalama mal veya hizmet üretimi verilerine göre yapılabilir. Asıl işveren alt işveren ilişkisinde işçinin ödenmeyen pirim alacaklarından her iki işveren birlikte sorumludur. Geçici iş ilişkisinde işçiye ödenmeyen primlerden ödünç alan ve ödünç veren işverenler birlikte sorumlu tutulmalıdır. Primlerin gününde ödenmemesi halinde işçinin 4857 sayılı İş Kanununun 24/ II (e) bendi uyarınca iş sözleşmesini haklı olarak feshetmesi mümkündür. Yine prim ödemelerinin 20 gün ve daha fazla süreyle ödenmemiş olması halinde işçinin aynı yasanın 34. maddesine göre iş görmekten kaçınma hakkı söze konu olur. 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31. maddesinin 3. fıkrasında, işverenin işçiler arasında sendikal nedenle prim ödemeleri konusunda bir ayrıma gitmesi yasaklanmış olup, aksine uygulama diğer yasal koşulların da varlığı halinde sendikal tazminatı gerektirir. Primlerin ödendiğini ispat yükü işveren üzerindedir. 4857 sayılı İş Kanununun 5754 sayılı yasayla değişik 32. maddesine göre belli bazı işyerleri bakımından prim ödemeleri işçi adına açılan banka hesabına gerçekleştirilmelidir. Prim ödeme günü taraflarca açıkça kararlaştırılmamışsa Borçlar Kanunun 101. maddesi uyarınca temerrüt için işçinin ihtarına gerek vardır. Prim uygulaması bireysel iş sözleşmesi ile işyeri uygulamalardan doğmaktaysa gününde ödenmeyen pirimler için 4857 sayılı İş Kanununun 34. maddesinde öngörülen bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanmalıdır. 1475 sayılı yasa döneminde doğan prim alacakları bakımından temerrüt tarihinden 4857 sayılı İş Kanununun yürürlüğe girdiği 10.6.2003 tarihine kadar yasal faize, bu tarihten sonrası için ise bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faize karar verilmelidir. Toplu iş sözleşmesinden doğan prim alacaklarında ise 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunun 61. maddesinde sözü edilen en yüksek işletme kredisi faizi uygulanır. 4857 sayılı İş Kanununun 25 II (ı) bendinde sözü edilen 30 günlük ücret kavramına prim ödemeleri dahil değildir. Kıdem tazminatına esas alınacak olan ücretin tespitinde İş Kanununun 32. maddesinde sözü edilen asıl ücrete ek olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatler göz önünde tutulur. Buna göre devamlılık gösteren prim ödemeleri kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır. Prim alacakları, Borçlar Kanununun 126. maddesinin 3. fıkrasına göre 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Somut olayda, davacı aylık ücretine ek olarak satılan araç başına bayi durumunda bulunan davalı işverenle 75.00 TL prim ödemesi konusunda anlaştıklarını ancak prim alacağının ödenmediğini,davalı ise prime dair sözleşme ve miktarının yazılı delille ispatlanması gerektiğini savunmuştur. Dosyada bulunan bilirkişi raporunda; taraf beyanları,tanık ifadeleri, davacının şirketin Samsun Bayisinin tek yetkili müdürü olması ve uygulamada bu şekilde çalışan müdürlerin veya yetkililerin satışlar üzerinden prim aldıkları hususları gözetilerek davacının talebi gibi araç başına 75.00 TL prime hak kazandığının kabulüyle ve tüm çalışma süresini kapsayacak şekilde dosyaya sunulan satış defterine göre prim alacağı hesaplanmış ve Mahkemece bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulmuştur. Davacı, satılan araç başına 75.00 TL prim ödemesi yapılması konusunda davalı işverenle anlaşma yapıldığını ancak bu primlerin ödenmediğini iddia etmiş ise de dosyaya bu yöndeki iddiasını ispata yarayacak yazılı bir belge sunamamıştır. Ayrıca davacıya çalışma süresi içinde prim ödemesi hiç yapılmadığından işyeri şartı halini almış bir uygulama da bulunmamaktadır. Davacı, bayi durumunda olan davalı işveren tarafından satılan her araç başına prim ödendiğini ispat edemediğinden Mahkemece prim alacağı talebinin reddine karar vermek gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi hatalıdır. 3-Davacı asil 24.11.2011 tarihli duruşmada ... isimli ana firma tarafından araç satışlarına göre ve belli bir kota aşıldığında araçların cinsi ve modeli ,satış yapan elamanın da adı belirtilmek suretiyle kendilerine ödenmek için para gönderildiğini,ayrılmadan önceki 4 ay için kendi adına 510.00 TL -520.00 TL tutarındaki ödemenin Akbanktaki şahsi özel hesabına ... Şirketi tarafından yatırıldığını, bundan önceki aylarda ise ödemenin bayi durumunda olan davalı şirket hesabına yatırıldığını ancak bayi tarafından ödeme yapılmaması üzerine son 4 aya ilişkin personel hedef primlerinin kendi şahsi banka hesabına yatırıldığını ileri sürerek anafirmanın davalı şirket hesabına yatırdığı ancak kendisine ödenmeyen pirimler nedeniyle fazlaya ilişkin hakkını saklı tutup 250,00 TL prim alacağının tahsili istemiştir. Davacı vekili tarafından dosyaya sunulan ve ana firma olan ... Grup Ltd.Ştinin Tata marka araçlara ilişkin 7 Nisan 2008 tarihli kampanya şartlarını gösterir belge içeriğinde satış danışmanlarına verilecek olan primlerin diğer primlerin içine dahil edildiği belirtilmiştir. Davacıya ana firma tarafından satılan araç başına prim ödendiği sabittir. Yapılacak iş ana bayiiden davacının satılan araç başına ne kadar prim ücreti aldığını, davacıya ödenmek üzere davalı hesabına prim yatırılıp yatırılmadığını, yatırılmış ise miktarını sormak anabayi tarafından yatırılıp davalı şirket uhdesinde kalan bir prim alacağı var ise davacının prim alacağı talebi hakkında bir karar vermek,ana bayii tarafından bildirilmemesi halinde başka araç bayiilerinden satış müdürlerine ödenen emsal prim ödemelerini araştırarak davacının alabileceği prim miktarını tespit etmek ve giydirilmiş ücreti buna göre belirleyerek davacının kıdem ve ihbar tazminatı alacağını hesaplattırarak çıkacak sonuca göre karar vermektir. SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde taraflara iadesine 07.10.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.