Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2026/8673 E. 2026/11067 K.

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/1120 Esas, 2025/4363 Karar KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/187 Esas, 2024/895 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idareler vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalı idareler vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurmak suretiyle davanın ... yönünden pasif husumetten reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi 163 80... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygalama İmar Planında okul alanı olarak ayrıldığını ileri sürerek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP 1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, öncelikle husumet itirazında bulunarak, açılan davanın yerinde olmadığını, dava konusu taşınmazda Bakanlığa ait tesis bulunmadığını, idare tarafından taşınmaz üzerinde bir fiili el atma durumu da söz konusu olmadığını, davacıların mülkiyet haklarının kısıtlanmadığını belirterek açılan davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, dava konusu taşınmazın tamamını kamulaştırma yükümlülüğü Milli Eğitim Bakanlığına ait olduğunu, söz konusu yol zaruri olarak açıldığını ve imar planı uygulamaya geçtiğinde işlevsiz kalacağını, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkil idarenin dava konusu taşınmaz üzerinde kamusal hizmete özgüleme amacıyla kalıcı nitelikte hukuki yahut fiili bir el atması bulunamadığını belirterek açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumetin kendilerine düşmediğini, imar planlarının itiraz edilmediğinden kesinleştiğini, kamu ortaklık paylarından oluşan kısıtlılık durumunun söz konusu olmadığını, vekâlet ücretinin maktu olması gerektiğini, bedelin yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza el atılmadığını, imar planında bütünü ile okul alanı olduğunu, üzerinden geçtiği belirtilen yolun idarece açılmadığını, yol olan yerdeki kaplamanın belediyece kaldırıldığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu taşınmazın ilk kez 1991 yılında yapılan uygulama ile kamuya özgülendiği ve iptal kararı üzerine bu planın geçerliliğinin devam ettiği dikkate alındığında, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği bu haliyle idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiğinden arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak belirlenen değerde isabetsizlik görülmediği; ancak dava konusu taşınmazın imar planında bütünü ile eğitim tesisi alanı olduğu, fen bilirkişi raporunda yol olarak belirtilen kısmın planlı bir yol olmadığı ve sonradan kaldırıldığı, dava konusu taşınmazın paydaşlarında açılan ve dairemizde istinaf incelemesi yapılan dosyaların tamamında taşınmaz bedelinden bütünü ile ... sorumlu tutularak bedelin tamamının bu idareden tahsiline ve taşınmazın tamamı hakkında Hazine adına tapuya tesciline karar verildiği de göz önüne alındığında, bu dava bakımından da taşınmazdaki davacı payı bedelinin tamamından davalı ... Bakanlığının sorumlu olduğunun kabulü ve ... Belediye Başkanlığına karşı açılan davanın reddine, bedelin tamamının, istem ile bağlı kalınarak, davalı ... Bakanlığından tahsiline ve hazine adına tapuya tesciline karar verilmesi gerektiği, ancak davacı taraf ıslah dilekçesinde; 2.245.530,00 TL' nin davalı ... Bakanlığından, 159.470,00 TL'nin de davalı ... Başkanlığından tahsilini istediği ve talepten fazlasına karar verilemeyeceği gerekçeleriyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurmak suretiyle davanın ... yönünden pasif husumetten reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının bilirkişi raporu doğrultusunda ıslah talep ettiğini, ... yönünden belirlenen bedelde hak kaybına uğradığını, bedelin tamamına hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Hukuken tasarrufu kısıtlanan dava konusu taşınmazda hükmedilen tazminat bedeli yönünden 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4 ün üçüncü fıkrası uyarınca ve Dairenin yerleşik uygulamaları gereği maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı vekilinin tüm, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; vekâlet ücretine ilişkin (8) numaralı bendindeki ''307.000,00” sayısı hükümden çıkartılarak yerine “30.000,00 TL maktu” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.