Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/484 E. 2025/5596 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/527 Esas, 2023/571 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR A. Bakırköy 4. Tüketici Mahkemesinin 23.12.2020 Tarihli ve 2019/261 Esas, 2020/482 Karar Sayılı Kararı Davacının 23.12.2020 tarihli duruşmada devremülkü satın alma amacının kiraya vermek veya satmak olduğunu, kiraya verip ek gelir sağlamak olduğunu, yatırım amaçlı aldığını bildirdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

B. Bakırköy 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.11.2021 Tarihli ve 2021/606 Esas, 2021/319 Karar Sayılı Kararı Davanın, taraflar arasında imzalanan 24.09.2014 ve 04.09.2015 tarihli devremülk satış vaadi sözleşmeleri uyarınca, davalı/satıcının yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle sözleşmenin feshi, ödenen bedelin ve taşınmazın iadesi istemlerine ilişkin olduğu, dosya arasına alınan tapu kayıtları ve sözleşmelerin incelenmesinde, sözleşmelerin konusunu oluşturan taşınmazların Ankara İli, ... İlçesi, ... Mahallesinde kain, 905 ada 5 parselde kayıtlı ... Evleri 3. Blok 20 nolu bağımsız bölüm ve ... Evleri 1. Blok 9 nolu bağımsız bölüm olduğu, 20 nolu bağımsız bölümün 1/24 hissesinin 22.10.2014 tarihinde davacıya tapuda devrinin gerçekleştiği, diğer taşınmaz yönünden ise henüz tapuda devir yapılmadığı, eldeki davada, davacı tarafın talepleri gözetildiğinde, devre mülk satış sözleşmelerinin feshinin koşullarının anlaşılması halinde, davacı üzerinde yer alan tapunun sözleşmenin feshinin doğal sonucu olarak davalıya iadesi gerekeceği, tapusu iade edilecek taşınmazın ise Ankara ili ... ilçesinde yer aldığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

C. Ankara Batı 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.04.2022 Tarihli ve 2022/71 Esas, 2022/252 Karar Sayılı Kararı Dava konusu taşınmazın Ankara ili ... ilçesi sınırlarında kaldığı, Beypazarı Adliyesinin yargı çevresinde bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

D. Beypazarı Asliye Hukuk Mahkemesinin (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla) 05.10.2023 Tarihli ve 2022/527 Esas, 2023/571 Karar Sayılı Kararı Somut olayda; Bakırköy 4. Tüketici Mahkemesi tarafından verilen görevsizlik kararının, işlemin tüketici işlemi olması, taraflardan birinin tüketici diğer tarafın ise satıcı olmasından dolayı usule aykırı olduğu, taraflar arasında yapılan işlemin tüketici işlemi olması, taraflardan birisinin tüketici diğerinin ise satıcı/sağlayıcı olmasından dolayı usul ve yasaya aykırı olduğundan tüketicinin yerleşim yeri mahkemesinde de dava açabileceği bu nedenle Bakırköy 4. Tüketici Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE A. Uyuşmazlık Uyuşmazlık, devremülk sözleşmesinden cayma nedeniyle sözleşmenin feshi, verilenlerin iadesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk 1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6502 sayılı Kanun’un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir: “Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.”

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir: “Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme 1. Dosya kapsamından, uyuşmazlık taraflar arasındaki devremülk sözleşmesinin cayma hakkı kullanıldığından bahisle feshi ve verilenin iadesi istemine ilişkin olup, dava dilekçesi ve dosya kapsamından taşınmazın aynına ilişkin bir dava olmadığı, ayrıca davacı tarafça 23.12.2020 tarihli duruşmada devremülkü satın alma amacının kiraya vermek veya satmak olduğu, kiraya verip ek gelir sağlamak olduğu, yatırım amaçlı alındığı bildirildiğinden işlemin tüketici işlemi olmadığı, uyuşmazlığın çözümünde genel mahkemelerin görevli olduğu anlaşılmaktadır.

2. Sözleşmenin feshi ve verilenlerin iadesi istemine ilişkin davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığına göre, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Bu yetki kuralı kesin olmadığından 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

4. Somut olayda, kesin yetkinin bulunmadığı ve usulüne uygun bir yetki itirazı olmadığı durumlarda davanın ilk açıldığı mahkeme yetkili hale geleceğinden bu durumda uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı yer mahkemesi olan Bakırköy 16. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Bakırköy 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 21.04.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.