Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/17829 E. 2026/9675 K.

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/2585 Esas, 2025/3804 Karar KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiş ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... köyü 1774, 1792, 1821, 25 50... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespitini ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; gerçek değerin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 22.10.2020 tarihli ve 2019/239 Esas, 2020/239 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 21.05.2021 tarihli ve 2020/1669 Esas, 2021/801 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin 21.05.2021 tarihli ve 2020/1669 Esas, 2021/801 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; 1774 parsele ilişkin olarak kapitalizasyon faiz oranının %4 olması, taşınmazlara objektif değer artışı uygulanması ve tescil hükmü kurulması gerektiğinden hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Bölge Adliye Mahkemesinin 23.11.2022 tarihli ve 2022/1470 Esas, 2022/3363 Karar sayılı kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda hesaplanan kamulaştırma bedeli ile ilk kararla hükmedilen bedel arasındaki farkın bloke edilmesi için verilen sürede, bakiye bedel bloke edilmediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin 23.11.2022 tarihli ve 2022/1470 Esas, 2022/3363 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; tespit edilen kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için davacı idare vekiline verilen süreler içerisinde kamulaştırma bedeli depo edilmemiş ise de sunulan banka dekontuna göre davacı idarenin Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihinden sonra 22.12.2022 tarihinde depo kararını yerine getirdiği anlaşıldığından, usul ekonomisi gözetilerek davalı tarafın işin esasısına girilerek karar verilmesini isteyip istemediği yönünde beyanı da alınmak suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar Bölge Adliye Mahkemesinin 31.01.2024 tarihli ve 2023/3666 Esas, 2024/364 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin 31.01.2024 tarihli ve 2023/3666 Esas, 2024/364 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; bozma kararına uyulduğuna göre, 1774 parsel sayılı taşınmaza kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak kabulü ve %150 oranında objektif değer artışı oranının ilavesi ile sonuç itibarıyla 57,20 TL/m² birim bedeli üzerinden, 17 92... parsel sayılı taşınmazlara % 150 objektif değer artışı oranı ilavesi ile sonuç itibarıyla 53,95 TL/m² birim bedeli üzerinden, 25 50... parsel sayılı taşınmazlara % 100 oranında objektif değer artışı oranı ilavesi ile sonuç itibarıyla 36,60 TL/m² birim bedeli üzerinden hesaplama yapılarak sonuç itibarıyla kamulaştırma bedelinin toplam 2.599.566,19 TL olarak kabulü ile hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde hesaplama hatası sonucu toplam kamulaştırma bedelinin 2.541.553,69 TL olarak eksik belirlenmesinin hatalı olduğu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alındığında kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması gerekirken, faiz başlangıç tarihinin dava tarihi olarak gösterilmesi ve kamu alacakları için uygulanan en yüksek faiz uygulanmasının doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

F. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedeline yüksek objektif değer artış oranı uygulanarak fazla bedel tespit edildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı iptal kararının uygulanmamasının hatalı olduğunu, faizin dava tarihinden itibaren işletilmesi gerektiğini, Anayasa Mahkemesinin örnek kararı doğrultusunda enflasyon nedeniyle Türkiye İstatistik Kurumu endeksine göre uğranılan değer kaybına hükmedilmediğini, objektif değer artışı oranının düşük belirlendiğini, kamulaştırma sonucu arazinin bölünmesi nedeniyle oluşan değer kaybının hesaplanmadığını, münavebe ürünlerinde verim ve ürün satış fiyatlarının eksik alındığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1.Bölge Adiye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla, davacı idare vekilinin tüm, davalılar vekilinin ise aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Tespit edilen bedele, dava tarihinden itibaren karar tarihine kadar Anayasa’nın 46/son maddesinde yer alan “…herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır.” hükmü nazara alındığında kamu alacakları için öngörülen en yüksek faize hükmedilmesi gerekirken yasal faiz uygulanması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin tüm, davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalılar vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının faize ilişkin (3) numaralı bendinin hükümden tümüyle çıkartılması, yerine "Kamulaştırma bedelinin 1.039.075,10 TL ilk kısmına dava tarihinden (18.12.2019) İlk Derece Mahkemesinin karar tarihi olan 22.10,2020 tarihine kadar; 1.502.478,59 TL'sine dava tarihinden Daire karar tarihi olan 31.01.2024 tarihine kadar; 58.012,50 TL'sine dava tarihinden Dairenin son karar tarihi olan 05.11.2025 tarihine kadar kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz uygulanmasına" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.