Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/9919 E. 2025/7570 K.

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1146 Esas, 2024/2015 Karar DAVA TARİHİ : 19.10.2021 KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar İLK DERECE MAHKEMESİ : Özalp 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/908 Esas, 2022/70 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Van ili, ..., Mahallesi 437 parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kanal geçirmek, kazı ve set çalışması yapmak, toprak almak ve kanal yönü vermek suretiyle ıslahı mümkün olmayacak şekilde kullanılamaz hale getirildiğini, bedel için fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalması kaydıyla şimdilik davalı idareden 10,00 TL kamulaştırma bedeli ve 10,00 TL ecrimisil bedeli olmak üzere toplam 20,00 TL'nin fiilen el atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atmanın söz konusu olmadığını, dava şartının yerine getirilmediğini, davanın idari yargı da görülmesi gerektiğini, davanın zamanında açılmadığını, bilirkişi raporunun vakıaya uygun olmadığını dolayısıyla davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, el atma tazminatı ve ecrimisil bedelinin davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan karar verildiğini, taşınmazda dere ve sel yatağı bulunduğunu, dere ve sel yatağının kendiliğinden oluştuğunu ve idarenin herhangi bir müdahalesinin bulunmadığını, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, husumet yokluğu nedeni ile davanın reddi gerektiğini, eksik ve hatalı bilirkişi raporuna istinaden hüküm kurulduğunu, dava konusu taşınmazın, derenin bitişiğinde ve çayır vasfına sahip olduğu görüldüğü, çayır dışında işlemeli tarım arazisi olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığının, kamulaştırma bedeli hesaplanırken yonca- çayır münavebesi kullanılmış olmasına rağmen ecrimisil bedeli hesaplanırken yalnızca yonca verilerinin kullanıldığının, taşınmazın tescil aşamasında da dere yatağı olarak geçtiği, dolayısıyla tescil dışı bırakılması gereken yerlerden olmasına rağmen davacı adına kayıt yapılması kurumun el atması anlamına gelmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca o yörede mutad olarak ekilen münavebe ürünleri buğday ve yonca verileri esas alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilerek taşınmazın çıplak m2 birim fiyatının 24,82 TL olarak hesaplanmasında, hesaplamaya esas alınan ürünler ile kapitalizasyon faiz oranının % 4 olarak alınmasında, %20 oranında objektif artışı uygulanmasında istinaf edenin sıfatına göre bir isabetsizlik görülmemiştir; ancak; dava konusu Van ili, ..., Mahallesinde bulunan 437 parsel(yeni 1 05... parsel) sayılı taşınmazın UYAP sisteminden alınan güncel tapu kaydından dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 22 nci maddesinin (a) bendi uyarınca yapılan yenileme çalışmaları sonucu yeni tapu kayıtlarının oluştuğu ve taşınmazın yüzölçümünün değişmiş olduğu anlaşıldığından alınan 18.04.2024 tarihli ek bilirkişi raporuna göre, krokide A harfi ile gösterilen 10.433,156 m² dere ile B harfi ile gösterilen 9.872,15 m²lik alanın taş vs etkilendiği kullanılamaz hale geldiği, jeoloji ek raporuna göre ıslahının mümkün olmadığı ve aleyhe bozma yasağı ve usulü kazanılmış hak ilkesi de gözetilerek mahkeme kararında belirlenen m² birim bedeli olan 24,82 TL esas alınarak 22/a yenileme kadastro çalışması sonucu belirlenen A harfi ile gösterilen 10.433,156 m² dere ile B harfi ile gösterilen 9.872,15 m²lik dere etki alanı üzerinden hesaplama yapan 29.04.2024 tarihli bilirkişi heyet raporuna göre yapılan hesaplamada 695.237,50 TL olarak hesaplanmışsa da, davacı davasını ıslah etmediğinden taleple bağlı kalınarak davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılarak taşınmaz bedelinin ve ecrimisil bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza net gelir metodu uygulanarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, temyiz edenin sıfatına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 Sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,14.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.