Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/10131 E. 2023/6189 K. – Alacak

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2019/1977 E., 2020/812 K. HÜKÜM/KARAR : Kabul - Yeniden hüküm kurma- Red İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziantep 8. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/12 E., 2018/516 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket nezdinde ... poliçesi ile sigortalı .... 3467 plakalı aracın 28.11.2008 tarihinde karıştığı tek taraflı trafik kazası neticesinde araçta yolcu olarak bulunan davalının yaralandığını, davalının Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/305 Esas sayılı dosyasında % 55 olarak belirlenen maluliyet oranına istinaden davacı sigorta şirketi tarafından davalıya ödeme yapıldığını, davalının aynı kazaya istinaden işveren sigortalı hakkında Gaziantep 1. İş Mahkemesinin 2011/144 Esas sayılı dosyasında maddi ve manevi tazminat davası açtığını, bu davada davalının maluliyet oranının %15 olarak belirlendiğini, davalının davacı firma ile sigortalısına karşı açtığı davada haksız yere fazla tazminat aldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000 TL'nin ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsilini talep etmiş; ıslahla talebini 87.672,78 TL olarak belirlemiştir.

II. CEVAP Davalı asıl cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, belirsiz alacak davası olarak dava açmanın hatalı olduğunu, mahkemenin görevsiz olduğunu, Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılması gerektiğini, kesinleşmiş mahkeme kararı gereği kendisine ödeme yapıldığını, bu nedenle davanın hukuka aykırı olduğunu, her iki davanın birbirinden farklı olduğunu, birinin iş kazasına dayalı, diğerinin sigorta hukukuna dayalı olarak açıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Gaziantep 1. İş Mahkemesi 2011/144 Esas 2015/52 Karar sayılı kararın kesinleşmesinin beklenilmesi gerektiği, ancak bahse konu dosyada gerekçeli kararın davalı tarafından temyiz edilmediği, dava dışı Koçerler San. ve Tıbbi Gazlar Ürünleri Paz. Tic. Ltd. Şti. tarafından temyiz edildiği, bu sebeple davalının temyiz hakkını kullanmayarak % 15 maluliyet oranını zımnen kabul etmiş olduğu, hesap raporunda davalının zararının 47.807,22 TL olduğu, davacının davalıya 135.420,00 TL ödeme yaptığı, ikisi arasındaki farkın 87.612,78 TL olduğu, bu miktar ile davalının sebepsiz zenginleştiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, 10.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 17.06.2011 tarihinden itibaren 77.672,78 TL'ninde ıslah tarihi olan 26.11.2018 tarihinden itibaren toplam 87.672,78 TL'nin işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı asıl istinaf dilekçesinde; zamanaşımının dolduğunu, belirsiz alacak davası açılmasının mümkün olmadığını, ıslah edilen kısmın da zamanaşımına uğradığını, kesinleşen mahkeme kararına istinaden ödeme yapıldığını, davalının fazladan aldığı bir ödeme bulunmadığını, iş mahkemesi dosyası sonucunun beklenmesi gerektiğini, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, iş mahkemesi dosyasının henüz kesinleşmediğini, o dosyanın bu dosyadaki ödemelerin dikkate alınması amacıyla bozulduğunu, tüm bu sebeplerle kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı sigorta şirketi tarafından ... kapsamında sigortalanan ve dava dışı Koçerler San. ve Tıbbi Gazlar Ürünleri Paz. Tic. Ltd. Şti.'ye ait olan aracın tek taraflı kaza yapması sonucunda araçta yolcu olarak bulunan davalının yaralandığı, bu yaralanması nedeniyle davacı sigorta şirketi aleyhine Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/305 Esas sayılı dosyasında açılan dava sonucunda 2011/332 karar sayılı karar ile davalı lehine 100.057,16 TL iş göremezlik tazminatına hükmedildiği, bu karara dayanarak yapılan icra takibi neticesinde davacı sigorta şirketinin davalıya 135.420,00 TL ödeme yaptığı davalı ... tarafından aynı olayla ilgili davacının sigortalısı ve davalının iş vereni olan şirkete karşı Gaziantep 1. İş Mahkemesinin 2011/144 Esas sayılı dosyasında tazminat davası açıldığı, bu davada verilen 19.02.2015 tarihli karar ile iş gücü kaybından dolayı davalıya 30.421,17 TL ödenmesine karar verildiği, ancak bu kararın henüz kesinleşmediği, her ne kadar davacı tarafından, davalının kendilerinden ödeme almasına rağmen sigortalılarına da dava açarak mükerrer ödeme aldığından bahisle sebepsiz zenginleştiği iddiasıyla işbu dava açılmış ise de; işbu davanın açıldığı tarih itibariyle davalının işverenden herhangi bir ödeme aldığı iddia ve ispat edilmediğinden ikinci bir ödeme almayan davalının sebepsiz zenginleşmeyeceği aşikar olup bu yön itibariyle işbu davanın açılmasında hukuki yarar bulunmadığı bunun yanında, davacı taraf tazminat ödemesini mahkeme kararı doğrultusunda yapmış olup davalıya mahkeme kararından fazla ödeme yapılması söz konusu olmadığı gibi davacıların da bu yönde bir iddiası bulunmadığı bu durumda Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşen mahkeme kararına dayanarak yapılan ödemeden dolayı davalının sebepsiz zenginleşmesinin söz konusu olmayacağı, işverene karşı açılan davada verilecek karar ile sigorta şirketi aleyhine sonuçlanan mahkeme kararı arasında çelişki bulunması halinde her iki mahkeme kararı birbirinden bağımsız olduğundan bu mahkeme kararlarına dayanarak yapılacak ödemelerin sebepsiz zenginleşme olarak da nitelendirilemeyeceği, Mahkeme kararları arasında çelişki bulunması halinde bu kararlara karşı yargılamanın iadesi veya başkaca yasa yollarına başvurma hakkının kullanılabileceğinin düşünülebileceği her ne kadar iş mahkemesinde açılan davanın sonucunun beklenmesi gerektiği düşünülebilir ise de davalının davacıdan aldığı ödeme, kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanmakta olup davalı, mahkeme kararında belirtilen miktardan fazla bir ödeme almadığı müddetçe davalının davacıya karşı sebepsiz olarak zenginleşmesinin söz konusu olmadığı, İş Mahkemesince verilecek karar sonucunda davalıya fazla ödeme yapılması halinde davacı ile dava dışı sigortalı arasında rücu ilişkisinin de söz konusu olacağı, tüm bu açıklamalar doğrultusunda; davalının davacıya karşı sebepsiz zenginleşmesi söz konusu olmadığından davanın tümden reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile davanın kabulü yönünde hüküm kurulmasının isabetli olmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) nci alt bendi uyarınca İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulması suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, davalının kötü niyetli olarak sebepsiz zenginleştiğini, bu durumun sabit olduğunu, istinaf mahkemesinin gerekçesinin yerinde olmadığını, ayrıca davalının yargılamanın hiç bir aşamasında vekil ile temsil edilmediğini, buna rağmen davalı lehine hükmedilen vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacı sigorta şirketinin davalı ile daha önceki sigorta ilişkisinden dolayı trafik kazasından kaynaklı yapılan ödemenin, sonradan ortaya çıkan yeni sebeplerden dolayı fazla yapıldığından bahisle, fazla ödemenin iadesi talepli sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 323 üncü, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49, 50, 51, 52, 54 ve 74 üncü maddeleri, 2918 sayılı Kanun'un 85 ve 91 inci maddeleri, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164 üncü maddesinin beşinci fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13 üncü maddesinin birinci fıkrası.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, iş mahkemesince verilecek karar sonucunda davacının iddia ettiği gibi davalıya fazla ödeme yapılması halinde davacı ile dava dışı sigortalı arasında rücu ilişkisinin söz konusu olacağı, davalının davacıya karşı sebepsiz zenginleşmesinin söz konusu olmamasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında "Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir..." düzenlemesi yer almaktadır.

Avukatlık Kanunu'nun 164 üncü maddesinin beşinci fıkrasında ise; "Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekâlet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez." hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinde, Bölge Adliye Mahkemesince yeniden esas hakkında hüküm kurularak, davanın reddine karar verilmiş ve davalı taraf kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 3.400,00 TL vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalı tarafa verilmesine karar verilmiş ise de yukarıda anılan yasal düzenlemeler gereğince, yargılamanın hiç bir aşamasında kendisini vekil ile temsil ettirmeyen davalı ... lehine vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Ne var ki, bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin davalı lehine hükmedilen vekalet ücretine yönelik temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının vekalet ücretine yönelik (3-c) numaralı bendinin hükümden çıkarılmasına, diğer sıra numaralarının uygun şekilde devam ettirilmesine, hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesine gönderilmesine,

09.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.