Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/5324 E. 2026/2324 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1568 E., 2025/1037 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/90 E., 2022/40 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; müvekkil ile davalı idare arasında ... Sistemler Ana Bakım Fabrika Müdürlüğünün ihtiyacı olan 287 kalem yedek parça ve tarihi komple malzeme alımına (12,13,14,15,19, 20,65,66,67, 89... inci Kalemler) sözleşme imzalandığını, sözleşme bedelinin 14.491.000 TL olduğunu, malzemelerin teslim süresinin 180 gün olduğunu, sözleşmenin imzalanmasına mütakip idareden end-user (son kullanıcı) belgesi ve kdv istisna ve G. V. istisna belgesi istendiği, bu belgelerin davalı tarafından verildiğini, ihtilafın ...-T (50 adet) adlı malzemeden kaynaklandığını, müvekkilinin sözleşme kapsamındaki bu malzeme haricindeki diğer tüm malzemeleri zamanında tam ve ayıpsız olarak davalı Kuruma teslim ettiğini ve bedelinin de davalı tarafından müvekkiline ödendiğini, müvekkilinin bu malzemeyi tedarik ederek 28.03.2018 tarihinde davalıya teslim ettiğini, ancak malzemelerin Muayene ve Kabul Komisyon Başkanlığı tarafından 30.05.2018 tarihinde niteliklerine uygun bulunmayarak reddedildiğini belirterek sözleşmenin usule, yasaya ve hukuka aykırı olarak davalı tarafından tek taraflı olarak feshinin haksız olduğunun tespiti ile geçersizliğine, sözleşmenin mücbir sebep nedenleri ile kısmen feshine ve davalı tarafından haksız fesih nedeniyle irat kaydedilen toplam 802.105,02 TL tutarındaki kesin ve ek teminatın kesinti yapıldığı tarihten itibaren ve 27.387,99 TL tutarındaki damga vergisinin ise tahsil edildiği tarihten itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili; feshe ilişkin yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; karar vermeye ve denetime elverişli bilirkişi raporu da dikkate alınarak davacı ile davalı idare arasında mal alımına ait sözleşmesinin 19. sırasında yer alan ürünün tesliminin gecikmesinin yaşandığı, Kamu İhale Sözleşme Kanunu'nun 10. maddesinin c bendinde genel hastalık sebebinin mücbir sebep olarak değerlendirildiği, sözleşmenin kurulmasından sonra ülkemizde ve dünya genelinde küresel bir salgın olan Covit 19 pandemisinin yaşandığı, söz konusu mücbir sebep nedeni ile sözleşmeye konu ürünün teslim edilememesinde davacı idarenin bir kusurunun bulunmadığı, diğer taraftan kamu zararı oluşmadan ürünün teslim süresinin belirsizliği de dikkate alınarak sözleşmenin fesih edildiği ancak pandemi nedeni ile mücbir sebep dikkate alınarak fesih sonrası genel hükümlere göre tasfiye edilmesi işleminin yapılması gerekeceği, bu kapsamda sözleşmenin tümden feshi değil mücbir sebep nedeni ile kısmen feshi ve teminat mektuplarının ve ek teminatların irat kaydedilmemesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile, sözleşmenin davalı tarafından tümden tek taraflı olarak feshinin haksız olduğunun tespiti ile mücbir sebep nedeniyle sözleşmenin kısmen feshine, davalı tarafından irat kaydedilen 434.730,00 TL teminat miktarının 17.11.2020 tarihinden 367.375,02 TL ek teminat miktarının 23.12.2020 tarihinden işleyecek avans faizi ile, 27.387,99 TL damga vergisi tutarının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş; karara karşı, süresinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunulmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; davacı ile 06... tarihinde yedek parça ve malzeme alım sözleşmesinin imzalandığını, davacının 08... tarihli dilekçesi ile 7161 sayılı Kanunun 32. maddesiyle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na eklenen Geçici 4. maddeye istinaden 2017/14 ihale karar numaralı sözleşmede bulunan 50 adet "...-T" isimli malzemenin teslim süresinin durdurularak "Kısmi Sulhen Fesih" işleminin yapılmasını talep ettiğini, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşüne istinaden davacının talebinin reddedildiğini, söz konusu malzemenin itiraz muayenesi sürerken davacının 15... tarihinde 2020/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'ne istinaden 11 kalem malzemeden 10 kalemini teslim etmiş olması nedeniyle sözleşmenin kısmi sulhen feshini, kesin teminat mektubunun yarısının iade edilmesini ve işlem sonuçlanıncaya kadar teslim süresiyle ilgili işlemlerin durdurulmasını talep ettiğini, davacının fesih talebinin olumlu karşılanmadığını, davacının "...-T" malzemesinden dört adedini teslim ettiğini, bu malzemenin Amerika Birleşik Devletleri dışında Almanya'dan da tedarik edebileceğini 08... tarihli dilekçesinde beyan ettiğini, davacının üzerine aldığı edim yükümlülüğünü ifa edebilecek konumda olduğunu, ancak davacı tarafından uygun mal tesliminin yapılmadığını, sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, davacı tarafından teslim edilmeyen ve oldukça kritik öneme sahip malzemeye olan ihtiyacının halen giderilemediğini, kamu yararı ve kamu hizmetlerinin gerekleri doğrultusunda yürürlükte olan mevzuat hükümlerine uygun işlem tesis edildiğini, davacının fesih talebinin Covid-19 virüs salgınından önceki döneme tekabül ettiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, sözleşmenin tek taraflı feshinin haksız olduğunun tespiti ile sözleşmenin mücbir sebebe dayalı olarak kısmen feshi ve irat olarak kaydedilen teminat mektubunun tahsili istemine ilişkindir. 1. Dava dışı ...'ın davacı ... A.Ş.ye gönderdiği 15.04.2020 tarihli ve "COVID-19 Pandemisi" konulu ... Noteri tarafından onaylanmış yazıda; "Sayın yetkili, P/N: GD10 90... A,(... P/N:475650), jiroskopu ile alakalı olarak Türkiye Cumhuriyeti Savunma Bakanlığı ile yapmış olduğunuz sözleşmeye atfen, gerekli son kullanıcı sertifikası ile birlikte iki adet satın alma siparişinizin tarafımıza ulaşmış olduğunu teyit ederiz. Bununla birlikte, COVID-19 Pandemisine bağlı olarak ...'ın faaliyetleri durumdan olumsuz etkilenmiş olup, planlanan üretim geçici olarak kısıtlanmıştır. Bu jiroskopların üretim hattımıza ne zaman dahil edilecek oldukları hususunda şu an için bir öngörüde bulunamıyoruz. Bir çalışma takvimi uygulamaya alınabilecek olduğu zaman sizlere bilgi vereceğiz. Ayrıca, COVID-19 Pandemisi nedeniyle yürürlükte bulunan olağanüstü hal nedeniyle normal koşullarda olması gerektiği gibi Türk Konsolosluğuna onay sürecine dahil edemiyoruz. Daha fazla bilgiye gereksinim duyulması halinde lütfen müşterinizden bizimle irtibata geçmesini rica ediniz. Anlayışınız için teşekkür ederiz." denildiği görülmüştür. 2. Davacı şirketin 15.05.2020 tarihli ve "Dünyayı Etkisi Altına Alan Covid-19 Salgını Nedeniyle Yurt Dışından Temin Edilecek 1 Kalem Malzeme İçin "Kısmi Sulhen Fesih" İşleminin Yapılması Hk." konulu yazısıyla; Covid-19 salgını nedeniyle ortaya çıkan durumun firmalarından kaynaklı bir kusurdan ileri gelmediği, bu durumun firmalarının sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesine engel nitelikte olduğunu ve firmalarının bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi sebebiyle sözleşme konusu olan 19. sırada yer alan "...-T" adlı malzemenin temin ve teslim edilemeyeceğini, bu malzeme için kısmi sulhen fesih işleminin yapılmasını, kesin teminat mektubunun yarısının iade edilmesini ve bu işlemler sonuçlanıncaya kadar teslim süresiyle ilgili işlemlerin durdurulmasını talep ettiği, bu yazıyla birlikte 15.04.2020 tarihli ve "COVID-19 Pandemisi" konulu yazının da davalı Bakanlığa sunulduğu görülmüştür. Davalı Bakanlık tarafından yüklenicinin "Kısmi Sulhen Fesih" talebi uygun bulunmamış olup, davalı Bakanlığın genel hükümler çerçevesinde fesih işlemlerinin başlatıldığının belirtildiği görülmüştür. 3. Taraflar arasında imzalanan 05.10.2018 tarihli " 278 Kalem Yedek Parça ve Tali Komple Malzeme Alımına Ait Sözleşme" nin "Süre Uzatımı Verilebilecek Haller ve Şartlar" ana başlıklı ve "Mücbir Sebep Halleri" alt başlıklı (12.1) maddesinde; "İdare, Yükleniciden kaynaklanan kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün kısmen veya tamamen yerine getirilmesine, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması halinde bu durumun yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi kaydıyla aşağıda belirtilen mücbir sebep olarak kabul eder....(3) Genel salgın hastalık...olması veya bu nedenler ile giriş ve çıkışın işçi veya malzeme ulaşımının engellenmesi", "Mücbir sebep/sebeplerin ihbarı ve süre uzatımı verilmesi şartları" başlıklı (12.4) maddesinde; "(4) 15.1 ve 15.2. maddelerinde belirtilen mücbir sebep hallerinden birinin veya bir kaçının vukuunca bu hallerin taahhüde tesir derecesine göre idarece sözleşme süresi uzatılabilir veya sözleşmenin yerine getirilemeyeceği anlaşılmış ise sözleşme tasfiye edilir. Bu maddeye göre tasfiye halinde İdare de kesin teminatı ve varsa ek kesin teminatı serbest bırakır. Yükleniciye ihalelere katılma ile ilgili herhangi bir yasaklama cezası verilemez.", (12.5) maddesinde ise; "Mücbir sebeplerden dolayı sözleşmenin feshedilmesi halinde hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilerek yukarıdaki esaslar doğrultusunda kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar iade edilir..." düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür. 4. Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; dosyadaki tüm bilgi ve belgelerden, davacı şirket ile üretici firma ... şirketi arasında yapılan tüm yazışmalardan davalı Bakanlığın bilgilendirildiğinin görüldüğü, davaya konu "...-T" adlı ürünün davalı Bakanlığa tesliminde gecikmenin davacıdan kaynaklanmadığı, dava dışı ... firması tarafından davacı şirkete gönderilen ve davalı Bakanlığa sunulan 15.04.2020 tarihli yazıda; Covid-19 Pandemisine bağlı olarak firmanın faaliyetlerinin durumdan olumsuz etkilendiği, planlanan üretimin geçici olarak kısıtlandığı, bahse konu jiroskopların üretim hattına ne zaman dahil edilecekleri hususunda öngörüde bulunamadıklarını belirtmeleri karşısında, bu durumun dünya genelinde küresel bir salgın olan Covid-19 pandemisinden kaynaklı olduğunun kabulünün gerektiği, somut olayda yukarıda belirtilen sözleşme maddeleri kapsamında mücbir sebep hallerinden genel salgın hastalık durumunun gerçekleştiğinin anlaşılmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir. (Emsal: Dairemizin 22.05.2025 tarihli ve 2024/1518 E., 2025/2968 K. sayılı ilamı) VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.