Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/4136 E. 2026/2538 K.

MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/746 E., 2025/983 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Milas 4. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/65 E., 2024/49 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacılar vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle ve davalı vekili temyize cevap dilekçesi ile duruşma istemekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 28.04.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir Belli edilen günde gelen davacılar vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...'ün sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili; müvekkillerinin Muğla İli, Milas İlçesi, ... Köyü, ... Mevkiinde Kain cilt:4, sayfa:25, sıra:13 ve aynı mevkii cilt:4, sayfa:125, sıra:14'te kayıtlı taşınmazları gayrimenkul satış vaadi sözleşmelerine istinaden hissedarlarından satın aldıklarını, taşınmazlar hakkında Milas Kadastro Mahkemesinde açılan davanın halen derdest olduğunu, müvekkilleri ile davalının dava masraflarının, harçlarının, bilirkişi ve keşif ücretlerinin, avukatlık ücretlerinin ve sair masraf ve ücretlerin davalı tarafından karşılanması hususunda anlaştıklarını ve anlaşmaya göre davalı tarafından yapılacak masrafların garantisini teşkil etmek üzere dava konusu 972 parsel sayılı taşınmazın 20000/30450 hissesinin 14.01.1991 tarihinde davalıya devredildiğini, devir işleminden sonra müvekkilleri ile davalı vekili ... Sürücü arasında 01.03.1991 tarihli protokol akdedildiğini, anılan protokol sonrasında, .... Noterliğinin 29.07.1992 tarihli ve ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi ile müvekkillerinin tamamı 8500 dönümden ibaret sıra 13 ve sıra 14'te belirtilen taşınmazların 1/4 hissesini davalıya, 2/4 hissesini davalının talebi üzerine dava dışı ...'e ve 1/4 hissesini ise ...'e 900.000.000 TL bedelle satmayı vaad ve taahhüt ettiklerini, Milas 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararıyla, müvekkilleri ile davalı arasında akdedilen Düzenleme Şeklindeki Gayrimekul Satış Vaadi Sözleşmesinin iptal edildiğini ve davalının protokol ve ek protokol hükümleri gereğince karşılaması gereken dava masraflarını karşılamadığının tespit edildiğini, bu tespitin kesinleştiğini ileri sürerek; davalıya teminat olarak verilen 972 parsel sayılı taşınmazın hukuka aykırı bir şekilde satışından elde edilen şimdilik 804.600,00 TL'nin satış tarihi olan 10.04.2006 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka reeskont faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında davacılardan ... vefat etmiş, mirasçıları davaya devam etmişlerdir. II. CEVAP Davalı vekili; davanın zamanaşımına uğradığını, davacının .... Noterliğinin 29.07.1992 tarihli ve ... yevmiye sayılı sözleşmesini feshettiğini bildirdiğini, söz konusu satış vaadi sözleşmesinin 29.07.1992 tarihinde yapıldığını, davacı tarafın beyanına göre tapu devrinin ise 14.01.1991 tarihinde yapıldığını, müvekkilinin 972 parselde kayıtlı taşınmazın 20000/30450 hissesini dava dışı kooperatiften bedelini ödeyerek satın alındığını, davacı tarafın resmi kayıtlara karşı aynı değerde delil ibraz etmek zorunda olduğunu, davacı tarafından satış vaadi sözleşmesindeki resmi taraf iradelerinin aksine adi yazılı belge düzenlediğini, belgenin fotokopisinin sunulduğunu ve tashihi karar aşamasında Milas 1. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne karar verilerek gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinin iptal edildiğini, müvekkilinin belgenin kesinlikle kendisine ait olmadığını beyan ettiğini, davacılar hakkında suç duyurusunda bulunduklarını savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının Milas Kadastro Mahkemesinin 2023/17 E. sayılı dosyasında yapacağı yargılama masraflarının teminatı olarak kendisine devredilen 972 sayılı parseli 10.04.2006 tarihinde dava dışı şirkete sattığı, Milas 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/567 E., 2012/214 K. sayılı kararıyla; işbu davanın konusunu teşkil eden 972 sayılı parselin teminat amaçlı olarak davalıya temlik edildiği, davalının Protokol ve Ek Protokol hükümleri gereğince Kadastro Mahkemesindeki dava masraflarını karşılamadığı, davalı ve dava dışı üçüncü kişiler arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğu tespit edilerek; taraflar arasında akdedilen 29.07.1992 tarihli Düzenleme Şeklindeki Gayrimekul Satış Vaadi Sözleşmesinin iptal edildiği, 25.04.2019 tarihli bilirkişi raporuna göre davacıların dava tarihi itibariyle 2.614.942,20 TL'yi talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 972 parsel sayılı taşınmazın rayiç değeri olan 2.614.942,2 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacılara miras hisseleri oranında ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; tapu kaydının incelemesinde; Milas ilçesi ... Köyü 972 parsel sayılı zeytinliğin 20000/30450 hissesi dava dışı ... Siteleri ve ... Evleri adına kayıtlı iken kooperatifi temsilen ... ve ... tarafından 01.03.1991 tarihinde davalıya satıldığı, davacıların eldeki uyuşmazlığın temelini oluşturan 972 parsel sayılı taşınmazın teminat olarak devredildiğini ileri sürdükleri tarihte malik olmadıkları, taşınmazı kooperatifin verdiği temsil yetkisine dayanarak davalı tarafa devrettikleri, dolayısıyla taşınmazdan kaynaklanan haklar yönünden eldeki davada aktif husumet ehliyetlerinin bulunmadığı gerekçesiyle, davalının istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş; karara karşı, davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili; Milas 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararında müvekkiller ile davalı arasında akdedilen Düzenleme Şeklindeki Gayrimekul Satış Vaadi Sözleşmesinin iptal edildiğini ve davalının Protokol ve Ek Protokol hükümleri gereğince karşılaması gereken dava masraflarını karşılamadığı tespit edilerek dava konusu 972 sayılı parselin teminat amaçlı inançlı olarak davalıya temlik edildiği hususunun kesinleştiğini, somut olayda dava konusu taşınmazın sahibinin kim olduğu değil, taşınmazın davalıya hangi amaçla devredildiğinin önemli olduğunu devir tarihinde taşınmazın dava dışı kooperatife ait olması, Kooperatifin bu devre onayının olup olmaması gibi hususların müteveffa ... ile Kooperatif arasında değerlendirilmesi gereken bir husus olup; eldeki davada 01.03.19 91... .07.1992 tarihli Protokol hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığının tartışılması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, taraflar arasında düzenlenen protokol hükümlerinde kararlaştırılan edimin yerine getirilmemesi nedeniyle davalıya teminat olarak devredilen taşınmazın rayiç değerinin tahsili istemine ilişkindir. Davacılar ... ve ...'in Muğla İli, Milas İlçesi, ... Köyü, ... Mevkiinde kain cilt:4, sayfa:25, sıra:13 ve aynı mevkii cilt:4, sayfa:125, sıra:14'te kayıtlı taşınmazları gayrimenkul satış vaadi sözleşmelerine istinaden hissedarlarından satın aldıkları, satın alınan taşınmazlara ilişkin Milas Kadastro Mahkemesinin 1989/71 E. sayılı dosyasında dava açıldığı, Kadastro Mahkemesinde yargılama devam ederken, 01.03.1991 tarihinde, davacı ... ile davalının vekili sıfatıyla ... Sürücü arasında protokol akdedildiği, 13-14 sırasında kayıtlı, 8.500 dönüm arazinin davalar sonucu ... adına tescil edilen kısmının yarısının davalı ...’na devir ve temlik edileceği, dava masraflarının, harçlarının, bilirkişi ve keşif ücretlerinin, avukatlık ücretlerinin ve sair masraf ve ücretlerin davalı tarafından karşılanacağı, ...'in ileride yapacağı %50 devrin yanı sıra ...'ün yapacağı masrafları garanti teşkil etmek üzere 972 Parsel sayılı taşınmazın 20000/30450 hissesinin tapusunun devredildiği konularında anlaştıkları, davacıların bu anlaşma doğrultusunda .... Noterliğinin 29.07.1992 tarih ve ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi ile; sıra:13-14'te kayıtlı taşınmazların 4250 dönümünün (8500 dönümün yarısı) 2/4 hissesini davalının talebi üzerine dava dışı ...'e, 1/4 hissesini dava dışı ...'e, ¼ hissesini davalıya 900.000.000 TL karşılığında satmayı vaad ve taahhüt ettiği, teminat olarak verileceği kararlaştırılan 972 Parsel sayılı taşınmazın 20000/30450 hissesinin ise dava dışı ... Siteleri ve ... Evleri adına kayıtlı iken kooperatifi temsilen ... ve ... tarafından 14.01.1991 tarihinde davalıya devredildiği; davalının 972 sayılı parseli 10.04.2006 tarihinde dava dışı şirkete sattığı anlaşılmıştır. Milas 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/567 E., 2012/214 K. sayılı ve 05.04.2012 tarihli kararında; .... Noterliğinin 29.07.1992 tarihli ve ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesinin feshi için dava açıldığı, yapılan yargılama sonunda; "Davacı ile davalı ...’ün genel yetkili vekili ... Sürücü arasında düzenlenen ilk sözleşme ile Kadastro Mahkemesindeki dava masraflarının karşılanması karşılığı davalılar ..., ... ve ... ile satış vaadi sözleşmesi yapılacağı kararlaştırıldığından (ilk) satış vaadi sözleşmesinin teminat amacıyla yapıldığının açık olduğu, ancak dava masraflarının karşılanmadığı, fesih ihbarnamesinin davalılarla aynı işyerinde çalışan ...’a tebliğ edilmesi yanında tüm dosya içeriğinden davalıların birbirini yakından tanıdığı, ilk sözleşmenin yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğu, davacı tanıklarının anlatımları yanında teminat amaçlı inançlı işlemle 972 parseldeki payın davalı ...’e devredilmesinin, taraflar arasındaki sözleşmelerin muvazaalı olduğu yönünden fiili bir karine oluşturduğu, bu durumda muvazaa bulunmadığının ispat yükü kendisine düşen davalı taraf bunu kanıtlayamadığından 29.07.1992 tarihli satış vaadi sözleşmesinin iptaline…”karar verildiği, kararın 25.02.2015 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Her ne kadar dava konusu 972 parsel sayılı taşınmaz dava dışı Koperatif adına kayıtlıyken davalıya satılıp devredilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesince de bu gerekçeyle husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmişse de; dosyaya sunulan Protokol, Ek Protokol ve Milas Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/867 E. Sayılı dosyası da dikkate alınarak davacının talebinin de taşınmazın mülkiyetine yönelik değil sebepsiz zenginleşme nedeniyle bedelinin iadesine ilişkin olduğu, davacıların aktif husumet ehliyetlerinin bulunduğu anlaşılmakla; özellikle davalının 01.03.1991 tarihli protokole yönelik itirazları ile tarafların diğer itirazları da gözetilerek işin esasının incelenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçeyle husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup kararın bozulmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesi uyarınca davacılar yararına BOZULMASINA, 40.000,00 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacılara verilmesine, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden davacılara iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 28.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.