Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/3710 E. 2026/4028 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2020/289 E., 2024/96 K.

Mahkeme kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece kararın bozulmasına dair verilen kararın, davacı vekili ve davalılardan ... vekili tarafından düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; davalı ...'ın 1416 sayılı .... Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun (1416 sayılı Kanun) kapsamında, resmi burslu statüde ABD'de yüksek lisans öğrenimi gördüğünü, 2011 sonbahar döneminden itibaren öğrenimine devam etmediğinden aynı Kanunun 11. maddesi gereğince öğrencilikle ilişiğinin kesildiğini, davalı ...'ın 1416 sayılı Kanunun 19. maddesi ve yükleme senedindeki hükümlere göre 117.902,84 USD borçlu bulunduğunun tespit edildiğini, yapılan bildirime rağmen borcun ödenmediğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 117.902,84 USD Hazine zararının, kefillerin 65.000 USD ile sınırlı sorumlu olması kaydıyla, sarf tarihinden itibaren işleyecek yabancı para faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir. II. CEVAP 1. Davalı ... vekili; müvekkilinin ABD'de kabul aldığı .... Universityde kötü muamele görerek ayrımcılığa uğradığını,.....Eğitim... okul değiştirme tavsiyesi üzerine başvurarak kabul aldığı ..... Universityde eğitime devam etmeye karar verdiğini, fakat davacı Bakanlık harç ödemeleri konusunda ihmalkar davrandığı için müvekkilinin okul yönetimince kötü muamele gördüğünü, okul tarafından harç konusunda sürekli rahatsız edilen müvekkilinin sıkıntılar nedeniyle panik ataklar, baygınlık derecesinde uyku nöbetleri yaşamaya başladığını, müvekkilinin.....Hospitalın acil servisine giderek tedavi olduğunu ve kendisine depresyon teşhisi konulduğunu, sağlık problemleri nedeniyle okul yönetimi tarafından eğitimine bir yıl ara verildiğini, müvekkilinin rahatsızlığından dolayı derslere ve sınavlara girmesine izin verilmediğini, vize problemi sebebiyle bu arayı Türkiye'de geçirdiğini ve geri dönmesini sağlayacak doktor raporunu almasına rağmen okul yönetiminin haksız olarak müvekkilini tekrar okula kabul etmediğini, müvekkilinin ..... Universityde yaşanan olumsuzluklardan sonra yarım kalan öğrenimine devam edebilmek için yurt dışında bulunan başka okullarla görüştüğünü, ancak kalan burs süresinin azalmasından ve öğrenim döneminin yakın olmasından dolayı hiçbir okuldan olumlu yanıt almadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. 2. Diğer davalılar, davaya cevap vermemişlerdir. II. MAHKEME KARARI Mahkemenin 16.12.2014 tarihli kararıyla; davanın kabulü ile 117.902,84 USD'nin davalı ...'dan dava tarihinden, davalılar ..., ve...'dan bu bedelin 65.000,00 USD'sinden, davalı ... ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olunarak dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili ve davalılardan ... vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ 1. Yargıtay (Kapatılan) 13.Hukuk Dairesince verilen 16.05.2018 tarihli ilamla; davacının tüm temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayandığı, Mahkemece yeniden konusunda uzman üç kişilik bilirkişi heyeti oluşturularak başta 1416 sayılı Kanun ve yönetmelikler olmak üzere, ilgili mevzuatın incelenmesi ve davalı ...'ın belirttiği rahatsızlığın, MEB tarafından kabul edilip edilmediğinin kapsamlı değerlendirmeden sonra tespiti ile varılacak sonuca göre hüküm tesisi gerektiği gerekçesiyle; karar, davalı yararına bozulmuştur. 2. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 21.11.2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda, davalı ...'ın hastalığının epilepsi olduğu, 1416 sayılı Kanunun 19/2 maddesine uygun şekilde davalının hastalığının üniversite hastanesinden alınan rapor doğrultusunda sabit bulunduğu, 1416 sayılı Kanun ve mevzuatta hastalıkların MEB tarafından hangisinin kabul edilip hangisinin kabul edilemeyeceğine dair bir düzenleme olmadığı, eğitimine yurt dışında devam etmesini engelleyecek psikiyatrik bir hastalığa maruz kalan davalıdan tahsil masraflarını istemenin 1416 sayılı Kanunun 19/2 maddesine aykırı olduğuna dair değerlendirmelerine aynen iştirak edildiğini, bozma ilamına uymak suretiyle alınan son bilirkişi heyeti raporu denetime elverişli ve hüküm kurmaya uygun görüldüğü gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. IV. TEMYİZ Dairenin tarihli kararıyla; hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu, eğitimini yurt dışında devam etmesini engelleyecek hastalığa maruz kalan davalıdan tahsil masraflarını istemenin 1416 sayılı Kanunun 19/2 ve Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik'in 21. maddesine aykırı olduğu, Mahkemece verilen 16.12.2014 tarihli kararla davanın kabulüne karar verildiği, hükmün sadece davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edildiği, bu itibarla hükmün temyiz etmeyen davalılar yönünden davacı lehine usulü kazanılmış hak oluşturduğu, bozmaya uyan Mahkemece bu kez davanın tümden reddine karar verilmek suretiyle usulü kazanılmış hakkın ihlal edildiği, davalı ... dışındaki diğer davalılar tarafından kararın temyiz edilmemesi nedeniyle davacı yönünden kararın kesinleştiği, davalı ... dışındaki diğer davalılar yönünden karar verilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm tesis edilmesi gerektiği gerekçesiyle, karar bozulmuş; karara karşı davacı vekili ve davalılardan ... vekili karar düzeltme isteminde bulunmuşlardır. V. KARAR DÜZELTME 1. Davacı vekili; davalı ...'ın ... Üniversitesi Tıp Fakültesi ..... Bölümünden almış olduğu raporda epilepsi hastası olduğu tespiti bulunmakla birlikte, 1416 sayılı Kanunun 19/2 maddesine göre sağlık durumunun yurt dışındaki öğrenimine imkân tanımadığı yönünde bir ifade bulunmadığını, tam aksine öğrenimine devam etmesinde sakınca olmadığı belirtildiğini, davalının 1416 sayılı Kanunun 19/2 maddesinde belirtilen sağlık muafiyetinden yararlanmasının mümkün olmadığını ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2. Davalı ... vekili; asıl borçlu davalı ... yönünden eğitimini yurt dışında devam etmesini engelleyecek hastalığa maruz kalan davalıdan tahsil masraflarını istemenin 1416 sayılı Kanunun 19/2 ve Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik'in 21. maddesine aykırı olduğu belirtilerek alacak talebinin yerinde olmadığı sabit iken, davacı lehine usulü kazanılmış hak oluşturduğu gerekçesi ile davalı müvekkilin kefaletini geçerli kabul edip ödemeye mahkum edilmesinin hakkaniyete anayasa ile güvence altına alınmış mülkiyet hakkına aykırı olduğunu ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, yüksek lisans yapmak için yurt dışına gönderilen davalının, eğitimini tamamlamadan yurda dönmesi nedeniyle yapılan giderlerin tahsili istemine ilişkindir. 1. Eğitimini yurt dışında devam etmesini engelleyecek hastalığa maruz kalan davalı asıl borçlu ...'dan tahsil masraflarını istemenin 1416 sayılı Kanunun 19/2 maddesinde yer alan; ''Yurt dışına gönderilenlerden ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımaması durumu, eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ve bu hususla ilgili olarak Millî Eğitim Bakanlığınca istenen diğer destekleyici belgeler ile tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir. Bu kişilerden tahsil masrafı istenmez ve bu kişiler mecburi hizmetle yükümlü tutulmaz.'' hükmü ile Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik'in 21. maddesine aykırı olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin karar düzeltme isteminin reddine karar vermek gerekmiştir. 2.Kefalet sözleşmesi, niteliği gereği asıl borca bağlı (fer’î) bir teminat sözleşmesidir. Kefalet borcu, kural olarak ancak geçerli ve mevcut bir asıl borcun varlığı hâlinde doğabilir ve varlığını sürdürebilir. Bu nedenle, kefaletin varlığını sürdürebilmesi de asıl borcun varlığını sürdürmesine bağlıdır. Asıl borç doğduktan sonra, herhangi bir sebeple ortadan kalkarsa kefalet de kanun gereği alacaklının alacağına kavuşmuş olmasından bağımsız olarak kendiliğinden ortadan kalkar. Kefaletin temel sona erme sebebinin asıl borcun sona ermesidir. ( TBK md. 598/1) Fer’î niteliği gereği asıl borçtan bağımsız bir varlık gösteremeyeceğinden, geçerli ve sorumluluk doğuran bir asıl borcun bulunmadığı hâllerde kefalet borcundan da söz edilemeyecektir. Buna göre; asıl borçlu yönünden sorumluluğun ortadan kalktığının kabul edilmesi nedeniyle, kefaletin fer’î niteliği gereğince davalı kefilin de aynı borçtan sorumlu tutulması hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle kararı onanması gerekirken zuhulen bozulduğu bu defa yapılan inceleme ile anlaşıldığından, davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulüne, Dairemizin 27.02.2025 tarihli ve 2024/2066 E., 2025/1190 K. sayılı bozma ilamının kaldırılarak, hükmün yukarıda açıklanan gerekçe ile onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR 1. Davacı vekilinin karar düzeltme sebeplerinin reddine, 2.Davalı vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile Dairemizin 27.02.2025 tarihli ve 2024/2066 E., 2025/1190 K. sayılı bozma ilamının kaldırılarak, yukarıda açıklanan gerekçe ile kararın ONANMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden davalıya iadesine, Aşağıda yazılı para cezasının temyiz eden davacıya yükletilmesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 22.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.