Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2026/1410 E. 2026/2943 K.

MAHKEMESİ :... Mahkemesi SAYISI : 2022/239 Esas, 2025/113 Karar ASIL DAVADA

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar asıl ve birleşen davalarda davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA Davacı vekili asıl ve birleşen davalarda dava dilekçesinde; dava konusu edilen çeklerin keşide tarihinde davacının da ortağı olduğu lehtar ... Madencilik İnşaat Hafriyat Nakliyat ve Turizm Taahhüt Sanayi ve ... Ltd. Şti.’nin (yeni ünvanı ... Madencilik Nakliyat Hazır Beton ve Asfalt San. ve Tic. Ltd. Şti.) kredi kullanması için ek teminat olarak bankaya sunulmak üzere verildiğini, çeklerin teminat amacının ortadan kalkmasından sonra kendisine iade edilmeyip kötüniyetli davalılara geçtiğini ileri sürerek, bu çeklerden ve çeklerin takibe konulduğu icra takip dosyalarından dolayı borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı şirket ile davacı arasında bir ortaklık söz konusu olduğunu, davacının ortağı olduğu ... şirketi adına kullanılan kredileri ödemediğini, bu ödemelerin davalı şirket tarafından yapıldığını, bu ödeme sonrasında davaya konu çekin davacı tarafından alacaklarına karşılık davalıya teslim edildiğini, davacının çekten dolayı borçlu olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen İstanbul Anadolu 7. Asliye ... Mahkemesinin 2014/108 E. sayılı dosyasında ... vekili cevap dilekçesinde; davacının dava ve takip konusu senedin teminat senedi olduğu yönündeki iddiasının gerçeği yansıtmadığını, davacının borcu olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Birleşen İstanbul Anadolu 11. Asliye ... Mahkemesinin 2023/789 E. sayılı dosyasında davalı ... Madencilik Nakliyat Hazır Beton ve Asfalt San. ve Tic. Ltd. Şti. davaya süresinde cevap vermemiştir.

III.MAHKEME KARARI Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada asıl ve birleşen davalarda davacı tarafından ileri sürülen ek teminat iddiasının şahsi bir def’i olduğu, 6102 sayılı Türk ... Kanunu'nun (TTK) 687. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun…” yönündeki düzenleme uyarınca şahsî def’îlerin kural olarak hamile karşı ileri sürülemeyeceği, ancak poliçeyi devralırken bile bile borçlunun zararına hareket etmesi halinde şahsî def’îlerin hamile karşı da ileri sürülebileceği, anılan bu düzenlemenin TTK’nın 818. maddesinin birinci fıkrasının e bendi göndermesi nedeniyle çekler hakkında da uygulandığı, somut olayda asıl ve birleşen davada davacının, öncelikle lehtar olan ... Madencilik İnşaat Hafriyat Nakliyat ve Turizm Taahhüt Sanayi ve ... Ltd. Şti.’ne (yeni ünvanı ... Madencilik Nakliyat Hazır Beton ve Asfalt San. ve Tic. Ltd. Şti.) karşı çeklerin ek teminat, başka bir deyişle bedelsiz olarak verildiğini, ardından, asıl ve birleşen davaya konu çeklerin hamili olan davalıların dava konusu çekleri ek teminat, yani bedelsiz olduğunu bilerek devraldığını ispat etmesi gerektiği, davacı tarafça ... Madencilik İnşaat Hafriyat Nakliyat ve Turizm Taahhüt Sanayi ve ... Ltd. Şti. (yeni unvanı ...) aleyhine birleşen dosya kapsamında İstanbul Anadolu 11. Asliye ... Mahkemesi'nin 2023/789 E. sayılı davasının açıldığı, davacı tarafın çeklerin ek teminat olarak verilip verilmediğinin ispatı açısından birleşen dosya davalısı ... ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmak istenildiği ancak saklama süresi geçtiği için inceleme yaptırılamadığı, asıl ve birleşen davalarda ispat yükü üzerinde bulunan davacının iddiasını ispat edemediği gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiş, hüküm, asıl ve birleşen davalarda davacı vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Asıl ve birleşen davalar, menfi tespit istemlerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Mahkemece asıl ve birleşen davalarda davacı öncelikle lehtar olan ... Madencilik Nakliyat Hazır Beton ve Asfalt San. ve Tic. Ltd. Şti’ne (eski ünvanı ... Madencilik … Ltd. Şti.)’ne karşı çeklerin ek teminat, başka bir deyişle bedelsiz olarak verildiğini ispat etmediği, dolayısıyla ispat yükü davacı tarafta olduğundan asıl ve birleşen davalar davacı iddiasını ispat edemediğinden asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiş ise de Dairemizin 27.12.2021 tarih ve 2021/7396 Esas ve 2021/7379 Karar sayılı ilamında “ ..asıl ve birleşen davacı öncelikle lehtar olan ... Madencilik … Ltd. Şti.’ne karşı çeklerin ek teminat, başka bir deyişle bedelsiz olarak verildiğini ispat etmeli, bunu ispat ettikten sonra asıl ve birleşen davaya konu çeklerin hamili olan davalıların dava konusu çekleri ek teminat, yani bedelsiz olduğunu bilerek devraldığını ispat etmelidir. Ancak asıl ve birleşen davada, çeklerin lehtarı ... Madencilik … Ltd. Şti. davalı olarak yer almamış olduğundan, çeklerin lehtarına karşı ek teminat, başka bir deyişle bedelsizlik iddiasının ispat edildiği bu aşamada söylenemeyecektir” gerekçesine yer verilmiş olup işbu gerekçe; bedelsizlik iddiasının şahsi defi olması hasebiyle bu hususun açılacak olan bir davada lehtara karşı öncelikle ispat edilmesi, bilahare bu şahsi definin TTK’nın 687. maddesi uyarınca yetkili hamillere ileri sürülüp sürülemeyeceğine ilişkindir.

Dosya kapsamından anlaşıldığı üzere davacı, tanzim tarihinde ortağı olduğu (eski ünvanı) ... Madencilik Ltd. Şti.'nin dava dışı bankadan çekeceği kredinin teminatı olarak tanzim ettiği iki adet çeki, işbu şirket lehine düzenlediğini, lehtar şirketin kredi çekimi sırasında bankaya teminat olarak verdiği çekleri bankanın iade etmesi nedeniyle çekin kendisine teslimi gerekirken lehtar şirkete teslim edildiğini iddia etmektedir. Davalı lehtar olan (yeni ünvanı) ... Madencilik Nakliyat Hazır Beton ve Asfalt San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ise 13.02.2024 tarihli dilekçesinde; “Davacının ortağı olduğu şirket ... Madencilik adına kullanılan krediyi ödememesi nedeniyle kredi taksitleri diğer davalılar tarafından ödenmek zorunda kalınmıştır. Bankaya yapılan ödemeler sonrası, davaya konu çekler banka tarafından davacıya teslim edilmiş, davacıda ..’tan aldığı dava konusu çekleri borcu sebebiyle diğer davalılara vermiştir” beyanında bulunmuş olup, böylece kredi borcuna binanen verilen dava konusu çeklerin, ödemeler sonrası banka tarafından davacıya verildiği ve davacının da diğer davalılara verdiğini savunmuştur. Öte yandan dava dışı bankanın 09.10.2014 tarihli cevabi yazısında; ... Madencilik Ltd. Şirketi lehine çekilen rotatif kredinin ödemelerinin halen devam ettiği belirtildiğinden, davalı lehtarın ödeme savunmasının dava dışı bankanın yazısıyla doğrulanmadığı anlaşılmaktadır.

Buna durumda davacının, lehtara karşı bedelsizlik iddiasının ispat edildiği sabittir. Diğer davalılar bakımından ise TTK’nın 687. maddesi uyarınca dava konusu çeklerin lehtarı olan ... Madencilik Nak. Hazır Beton ve Asfalt San. Tic. Ltd. Şti.'nin diğer ortağı davalı ... tarafından cirolandığı, ayrıca davalı ...’ın diğer davalı şirketin de yetkilisi ve ortağı olduğu nazara alındığında bedelsizlik definin onlara karşı da ileri sürülebileceği değerlendirilmesi gerekirken, Dairemizin bozma ilamına yanlış anlam verilerek davaların reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

V. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Mahkeme kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde asıl ve birleşen davaların davacısına iadesine, dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 13.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.