Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/13207 E. 2026/3634 K.

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/205 E., 2025/1812 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Muğla 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2022/492 E., 2023/478 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıya davalı Kurum tarafından 01.03.2019 tarihinde yaşlılık aylığı bağlandığını, 3 yılı aşkın süreden sonra ...isimli kişinin muhasebe bürosunda yapılan denetlemede davacının çalışmalarının sahte olduğu gerekçe gösterilerek yaşlılık aylığının iptal edildiğini ve yapılan ödemelerin de yersiz ödeme gerekçesiyle iadesinin istendiğini, davacının bu iş yerinde çalıştığını, araştırma yapılarak davacının bu çalışmalarının gerçek olduğunun tespit edilmesini, kesilen yaşlılık aylığının yeninden bağlanmasını ve yersiz ödeme nedeniyle tahakkuk ettirilen borçların iptaline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının çalışmalarının fiili olup olmadığı hususunda ...isimli şahsın bürosunda denetleme yapıldığını, yapılan denetlemelerde çelişkili ifadeler nedeniyle davacının çalışmalarına şüpheli kodlar düşüldüğünü ve davacının 03.03.2015 - 28.02.2016 arası çalışmalarının fiili olmadığı ve bu nedenle yapılan bildirimlerin iptal edilmesi gerektiği yönünde rapora istinaden yaşlılık aylığının kesildiğini, yapılan tüm işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile denetim raporunun aksi kanıtlanmadığı, tanık ...'nin beyanının denetim raporu beyanını birebir doğrulamadığı, buna göre davacının 03.03.2015 - 28.02.2016 tarihleri arasında ... ...'a ait .. sicil numaralı iş yerinde fiilen çalışmadığı değerlendirilerek davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Muğla İş Mahkemesi'nce verilen 14.12.2023 tarih, 2022/492 Esas ve 2023/478 Karar sayılı ilâmına yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan karar verildiğini, tanık beyanlarının yeterince irdelenmediğini, davacının çalışmalarının gerçek olduğunu beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının dava dışı ...unvanlı işyerinde 03.03.2015 - 28.02.2016 tarihleri arasındaki çalışmalarının gerçek olup olmadığı, Kurumun yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işleminin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkindir. Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

İnceleme konusu davada davacı, Kurum tarafından iptal edilen 03.03.2015 - 28.02.2016 tarihleri arasında dava dışı ...unvanlı işyerinden yapılan bildirimlerinin fiili çalışmaya dayalı olduğunun tespitiyle Kurum işleminin iptalini talep ettiği, mahkemece yapılan yargılama sonucunda bordro tanığı ...'ın denetim raporundakinin aksine yargılama aşamasında çelişkili beyanlarda bulunduğu, her ne kadar Kurum kayıtlarında başka çalışan bildirimi bulunmasa da tanık ...'ın yargılama aşamasındaki ilk beyanında kadın olarak sadece tanık ...'in çalıştığını beyan ettiği ve tanık ...'in de davacıyı tanımadığı, Kurum kayıtlarına göre bir iş yerinde bir yıla yakın yalnızca tanık ... ile davacının çalışmasına rağmen tanığın davacıyı tanımaması hususları değerlendirilerek davanın reddine karar verilmiş ise de, tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmediği gibi dosyada yer alan bilgi ve belgeler de karar vermeye elverişli görünmemektedir. Somut olayda, davacının çalışmasının bulunduğu dönemde dava dışı işyerinin iki ayrı adreste faaliyetinin bulunduğu, davacının hizmet döküm cetveli incelendiğinde dava dışı ... ...'a ait ... sicil sayılı işyerinden 03.03.2015 - 28.02.2016 tarihleri arasında yapılan bildirimlerinin iptal edildiği gibi, uyuşmazlık konusu edilmeyen ... İnş. Emlak Turz. Taş. Ltd. Şit. unvanlı işyerinden 04.11.2012 - 30.04.2014 tarihleri arasındaki hizmetlerinin de iptal edilmiş olduğu, anılan şirketin ortaklarından birisinin de ... olduğu ve ...'ın da 26.05.2023 tarihli kolluk tutanağı ile kamu tanığı olarak isminin tespit edildiği anlaşılmış olup, bu kapsamda Mahkemece, dava dışı işveren ... ... adına Kurumda kayıtlı işyerinin iki ayrı adreste faaliyet gösterdiği gözetilerek her iki adresten de kolluk ve zabıta vasıtasıyla araştırma yapılarak komşu işyerleri tespit edilmeli, tespit edilecek bu işylerinde çalışan/işleten kişilerin beyanlarına başvurulmalı, davacının ... İnş. Emlak Turz. Taş. Ltd. Şit. unvanlı işyerinden 04.11.2012 - 30.04.2014 tarihleri arasındaki hizmetlerinin iptaline yönelik Kurum denetim raporu celp edilip, anılan şirketin muhasebecisinin dava dışı işveren ... ... olup olmadığı belirlenmeli, tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, buna göre davacının uyuşmazlık konusu edilen dönemdeki çalışmasının fiili ve gerçek olup olmadığına yönelik araştırma genişletilmeli ve varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.