Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/4275 E. 2024/9519 K. – İş Kazasından

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2968 E., 2023/422 K. KARAR : Kısmen kabul İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 6. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/316 E., 2022/607 K. Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı vekili ve davalılar ... İnşaat Turzim Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. ile ... Mühendislik Elektrik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar vekilinin istinaf başvurularının esastan reddi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm verilmesi suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılar ... İnşaat Turzim Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. ile ... Mühendislik Elektrik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... İnşaat ve ... Müh. İş Ortaklığının davacıyı sigorta yaptığı, bu şirketlerin ihale aldıkları TEDAŞ binasının yapımında davacının işçi olduğu, 15.11.2017 tarihinde inşaat işini yapmakta iken 6 m yükseklikten düştüğü, kazada işverenin tam kusurlu olduğu, eğitim vermediği, iş güvenliği için gerekli tedbir ve önlemleri almadığı, davacıda güvenlik aparatı bulunmadığını iddia ederek 473.164,15 TL maddi tazminat ve 60.000,00 TL manevi tazminat alacağının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalılar vekilleri ayrı ayrı cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle, iş kazasının oluşumunda davalı ... İnşaat Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve ... Müh. Elektrik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin müştereken ve müteselsilen ve 90 (Y. Doksan) oranında, davacı Kazalı ... ...'nin % 10 (Y. On) oranında kusurlu olduğu, davalı ...Ş.'nin olayda kusurlu bulunmadığı, davacının davaya konu iş kazası nedeni ile % 20,2 oranında meslekte kazanma gücünü kaybettiği kabulünden hareketle;" 1-Davalı TEİAŞ yönünden davanın husumetten reddine, -Davalı TEİAŞ vekili kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T'ye göre 5.100,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine, 2-211.197,88 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 15.11.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. ile ... Müh. Elektrik İnşaat Taah San. Tic. Ltd. Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 3-20.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 15.11.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... İnşaat Turizm Tic ve ... Mühendislik Elektrik İnşaat Taah. San. Tic. Ltd. Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine," şeklinde karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılar ... İnşaat Turzim Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. ile ... Mühendislik Elektrik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi tarafından eksik incelemeye dayalı olarak hüküm kurulduğu, usul ve yasaya aykırı İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak davanın taleplerimiz doğrultusunda kabulüne karar verilmesi gerektiği, iş kazasının meydana gelmesinde kusurun tamamen davalı işverenlere ait olduğu, işverenlerin işçilerinin ... güvenliğini yok sayarak tehlikeli işlerde çalıştırıldığı ve tehlikeli işlerde görev yapan bu çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği adı altında hiçbir eğitim verilmediği, işverenlerin dava konusu iş kazası sırasında, ilgili mevzuatta yer alan işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin yükümlülüklerini de yerine getirmediği, müvekkilinin üzerinde bulunduğu mekanizmanın hiçbir güvenlik aparatı bulunmadığı, hesap bilirkişi raporunun hukuka aykırı ve mesnetsiz olarak iki seçenekli olarak hazırlandığı, düşük seçeneğin gerekçesi olmaksızın Mahkeme tarafından hükme esas alınmasının hukuka aykırı olduğu, davalı işverenlerce de ücret itirazında bulunulmadığı, müvekkilinin almış olduğu ücret konusunda uyuşmazlık bulunmadığı, müvekkilinin geçirmiş olduğu iş kazası sebebi ile bir daha hiçbir zaman çalışamayacak ve bir daha eski sağlığına kavuşamayacak olması sebebi ile de lehine maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Davalılar ... İnşaat Turizm Ticaret ve San. Ltd. Şti. ile ... Mühendislik Elektrik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu iş kazasının TEİAŞ'a ait Yeni Hizmet Binasının tesis/yapım işinde gerçekleştiği, tesis/yapım işlerinin 15.06.2016 tarihli sözleşme doğrultusunda 20.06.2016 tarihinde yer teslimi yapılarak başlandığı, müvekkil şirketlerin söz konusu binanın yapımında taşeron şirket olarak yer aldığı, söz konunu kazanın işçinin vardiyasa dışındaki bir saate, iş yerinde kendi kendine hareket ederek iş görmesi neticesinde meydana geldiği, işçiye vardiyası olmamasına rağmen iş yerine gelmesine söyleyen herhangi bir yazılı veya sözlü emir verilmediği, işçinin bu şekilde hareket ederek iş yerinde kazaya sebebiyet vermesi ve kendi kusurundan, işverenlerin mesul tutulması hakkaniyetle bağdaşmadığı, Yargıtayın yerleşik içtihatlarında da izah edildiği üzere, işçinin o saatte çalışıp, çalışmaması gerektiği konusu Mahkemece re'sen dinlenecek tanıklarla aydınlatılması gerektiği, İlk Derece Mahkemesi tarafından dinlenen tanıkların davacının amcası ve kardeşi olduğu, vermiş oldukları beyanların yanlı ve gerçeği yansıtmadığı, İlk Derece Mahkemesince re'sen bordrolu tanıkları dinleyerek kazanın meydana gelişinde kusurlu olan taraf veya tarafları tespit etmesi gerekirken bu durumdan imtina etmiş salt tanık beyanlarına dayanarak hüküm tesis edildiği, İlk Derece Mahkemesince alınan kusur bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediği, davacının kusurunun %10 oranında belirlenmesinin hukuk ve hakkaniyetle bağdaşmadığı, işçiye tüm iş güvenliği ekipman ve kursları verilmesine rağmen aklı ... bir işçinin bunları kulak ardı ederek kazaya sebebiyet vermesinin kusur oranının daha fazla olmasını gerektireceği ileri sürülmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Kararın taraflarca istinafı üzerine dosya Dairemize intikal etmiş, Dairemizce 02.11.2022 tarihli tensip tutanağı tanzim edilerek bilirkişiden hesap raporu alınması yoluna gidilmiştir. Dairemizce alınan hesap raporu, dosya kapsamına uygun, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğundan hükme esas alınmıştır. Bu kapsamda davacının dava dilekçesi ve ıslah dilekçesi içeriği dikkate alınarak 274.120,055 TL maddi tazminatın TEİAŞ hariç diğer davalı şirketlerden müştereken ve müteselsil olarak tahsiline karar verilmiştir.19.07.1974 doğumlu ve kaza tarihinde 43 yıl, 3 ay, 25 günlük olan davacının 14.11.2017 tarihinde geçirdiği iş kazası niteliğindeki olay sonucunda % 20,2 oranında malul kaldığı, İlk Derece Mahkemesince aldırılan iki kusur raporunda da davalı şirketlerin kusur oranının %90, davacının kusur oranının ise %10 olduğu, TÜİK verilerine göre tespit edilen asgari ücretlerin 1,42 katı seviyesinde ücretle çalıştığı belirlenmiştir. Bu kapsamda SGK tahkikat raporunda; olayın iş kazası olduğu, olayda işverenin % 100 oranında kusurlu olduğu belirtilmiştir. SGK Sağlık Kurulu kararında davacının sürekli iş göremezlik derecesi %20,2 olarak tespit edilmiştir. İlk Derece Mahkemesince alınan kusur raporunda özetle, olayın 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesine göre bir iş kazası olduğu, davalı ... İnşaat Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve ... Müh. Elektrik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin müştereken ve müteselsilen ve % 90 oranında etkisi bulunduğu, davacı kazalı işçinin % 10 oranında etkisi bulunduğu, davalı ...Ş.'nin olayda etkisinin olmadığı saptanmıştır. 19.07.1974 doğumlu olan davacının 14.11.2017 kaza tarihinde 43 yaşında olduğu, TRH 2010 yaşam tablosuna göre bakiye ömrünün 32 yıl olduğu, muhtemelen 75 yaşına kadar yaşayacağı, Yüksek Yargıtayın bu konudaki oturmuş ve yerleşmiş içtihatları doğrultusunda, aktif çalışma hayatının 60 yaşına kadar süreceğinin kabulü ile kalan ömründe zarar gördüğü aktif hayat süresi 17 yıl ve pasif yaşam süresi 15 yıl olduğu anlaşılmıştır. SGK Başkanlığı Ümraniye SGM nin 12.05.2020 tarihli yazısına göre, Sağlık Kurulunun 16.10.2018 tarihli raporunda davacının iş göremezlik derecesinin % 20,2 olduğu, iş kazası sebebiyle 15.11.2017- 14.7.2018 tarihleri arası istirahatli sayıldığı ve kendisine 7.734,47 TL geçici iş göremezlik ödeneği ödendiği bildirilmiştir. Ümraniye SGM yazısında kazalıya bağlanan gelirlerin ilk peşin değer toplamının 76.706,17 TL olduğu bildirilmiştir. Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilin, işverenler nezdinde çalıştığı süre boyunca almış olduğu en son maaşın günlük 130 TL olduğunu beyan etmiştir. Dinlenen davacı tanıkları, kazalının dış cephe –ısı yalıtım ustası olduğunu, günlük ücretinin 120, 130, 140 TL olduğuna tanıklık etmişlerdir. Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 26.12.2019 tarihli inceleme raporunda kazalı işçinin çalışmalarının olduğu döneme ilişkin toplam ücret ödemelerinin ve prime esas kazançlarının 2 günlük ücretinin 118,50 TL olduğu tespit olunmuştur. SGK kayıtlarına göre kazalının aylık ücreti, iş kazası tarihinde yürürlükte bulunan 1777,50 TL tutarındaki yasal aylık asgari ücret düzeyindedir. (118,50/2 x30 gün = 1777,50 TL) Tüm dosya kapsamından davacının Dairemizce alınan denetime ve hüküm kurmaya elverişli raporda açıklandığı üzere TÜİK verilerine göre tespit edilen asgari ücretlerin 1,42 katı ücret seviyesi üzerinden çalıştığı kabul edilmiştir. ...." gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm verilmesine", a-Davalı TEİAŞ yönünden davanın husumetten reddine, b-274.120,55 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 15.11.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. ile ... Müh. Elektrik İnşaat Taah. San. Tic. Ltd. Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, c-50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 15.11.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. ve ... Mühendislik Elektrik İnşaat Taah. San. Tic. Ltd. Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine," şeklinde karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılar ... İnşaat Turzim Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. ile ... Mühendislik Elektrik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar ... İnşaat Turzim Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. ile ... Mühendislik Elektrik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekilinin sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi 3. Değerlendirme A) Davalılar vekilinin manevi tazminat alacağına ilişkin temyiz istemi yönünden; Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir. Dosya içeriğine göre davacı vekilince dava dilekçesinde 60.000,00 TL manevi tazminat talebinde bulunulduğu, İlk Derece Mahkemesi kararında davacı lehine 20.000,00 TL manevi tazminata hükmolunduğu, davacı vekilince karara karşı istinaf başvurusunda bulunulduğu, davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak davacı lehine 50.000,00 TL manevi tazminata hükmolunduğu anlaşılmakla kabulüne karar verilen 50.000,00 TL'nin Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kaldığı anlaşıldığından davalılar vekilinin temyiz itirazlarının miktardan reddine karar verilmiştir. B) Taraf vekillerinin maddi tazminat alacağına ilişkin temyiz istemi yönünden; Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalılar vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Dosya kapsamından; davacı vekilince dava dilekçesinde müvekkilinin iş yerinde dış cephe ısı yalıtım ustası olarak çalıştığının beyan edildiği, Mahkemece emsal ücretin tespitine dair Yol- İş Sendikası, Kristal-İş Sendikası ve Genel-İş Sendikası yazı cevaplarının dosya arasına alındığı başkaca araştırma yapılmasına gerek duyulmadan dosyanın hesap bilirkişisine tevdi edildiği, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan 19.01.2022 tarihli hesap raporunda tanık anlatımlarına göre davacının asgari ücretin 2.77 katı üzerinden çalıştığının kabulü halinde 1. seçenekte maddi zararın 368.016,56 TL, davacının asgari ücretle çalıştığının kabulü halinde ise 2. seçenekte maddi zararın 164.265,02 TL olarak hesaplandığı, Mahkemece 2. seçeneğe itibar edilerek hüküm kurulduğu, davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince yeniden hesap raporu aldırıldığı, aldırılan ve istinaf mahkemesince hükme esas alınan 05.01.2023 tarihli hesap raporunda bu kez TÜİK verileri nazara alınarak davacının asgari ücretin 1.42 katı ücretle çalıştığı tespitinin yapılması suretiyle maddi zararın 274.120,55 TL olarak hesaplandığı, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak davacı lehine 274.120,55 TL maddi tazminata karar verildiği anlaşılmaktadır. İş kazasına maruz kalan sigortalının veya ölümü halinde desteği altında bulunanların maddi zararılarının hesabında gerçek ücretin esas alınması koşuldur. Gerçek ücretin ise işçinin imzasının bulunduğu ücret tediye bordrolarından saptanacağı, işçinin imzasının bulunmadığı iş yeri ve sigorta kayıtlarının nazara alınamayacağı, işçinin imzasının bulunduğu ücret tediye bordrolarının bulunmaması durumunda işçinin yaşı, kıdemi, mesleki durumu dikkate alınarak, emsal işi yapan işçilerin aldığı ücret göz önünde tutularak belirlenmesi gerektiği, Dairemizin giderek Yargıtayın yerleşmiş görüşlerindendir. Somut olayda, davacının sendika üyesi olduğuna dair dosya kapsamında herhangi bir delil bulunmadığına göre emsal ücretin tespitinde sendika yazı cevapları ile yetinilerek ve yalnızca TÜİK verileri esas alınarak davacı ücretinin tespiti ve hesaplanması hatalı olmuştur. Mahkemece yapılacak iş; işçinin yaşı, işi, iş yerindeki kıdemi, mesleki kıdemi belirtilmek suretiyle meslek odalarından sigortalının alabileceği ücretleri araştırmak ve bu suretle kazalının ücretini tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirlemek ve sonucuna göre davacının maddi zararını tespit ettirmek, taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hakları da gözeterek oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1.Davalılar vekilinin manevi tazminat alacağına yönelik temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE, 2.Davacı vekilinin maddi tazminat alacağına yönelik temyiz dilekçesi yönünden; Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgili davalılara yükletilmesine, 03.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.