Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2025/1032 E. 2026/2508 K.

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/301 E., 2024/192 K.

Mahkeme kararı davalı Hazine vekili ile davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: -K A R A R-

Dava, tapusuz taşınmazın tescili; birleştirilen dava, Hazine adına tescil isteklerine ilişkindir.

... ili, ... ilçesi, Sütlüce Mahallesi çalışma alanında bulunan taşınmaz 1963 yılında yapılan kadastro sırasında tespit harici bırakılmıştır.

Davacılar, kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın bir bölümü hakkında irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tescil istemiyle dava açmıştır.

Davalı Hazine, davanın reddini savunmuş; fer'i müdahiller Hazine yanında davaya katılmışlardır.

Mahkemece kabulüne ilişkin verilen karar, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle Yargıtay 8. Hukuk Dairesince, Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek, dava tarihinden 20-30 yıl öncesine ait hava fotoğraflarının ilgili yerden getirtilmesi, yöntemine uygun olarak hava fotoğraflarının incelenmesi ve mera araştırması yapılması, çekişmeli bölüm meradan elde edilen yerlerden değil ise hangi tarihte kim tarafından imar-ihya işlemine başlanıldığı, hangi tarihte bitirildiği, taşınmaz üzerinde ekonomik amaca uygun tarımsal zilyetliğin hangi tarihte başladığı ve kim tarafından ne şekilde sürdürüldüğünün belirlenmeye çalışılması, toplanacak tüm deliller neticesinde karar verilmesi gereğine değinilerek bozulmuş; Mahkemece önceki kararında direnilmesi neticesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.05.2016 tarih ve 2014/8-9 43... /631 Karar sayılı ilamı ile; “temyiz tarihinden sonra yürürlüğe giren 6360 sayılı Büyükşehir Yasası gereğince ... ile...Belediye Başkanlığının davada taraf haline getirilerek taraf teşkilinin sağlanması ve özel dairenin bozma kararı doğrultusunda işlem yapılması” gereğine değinilerek direnme kararı kaldırılmıştır. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda asıl davanın kısmen kabulüne, 06.11.2017 tarihli fen bilirkişi raporunda (X) ve (Y) harfleri ile gösterilen bölümlerin davacılar adına hüküm yerinde belirtilen paylar ile tapuya kayıt ve tesciline, birleştirilen dosya davacısı Hazinenin davasının kısmen kabulü ile aynı bilirkişi raporunda (Z) harfi ile gösterilen bölümün birleştirilen dosya davacısı Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, karara karşı davalı Hazine vekili ile davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince, bozma gereklerinin yerine getirilmediği belirtilip, mera araştırması ve yeniden keşif yapılması gereğine değinilerek karar bozulmuştur. Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda zilyetlikle taşınmaz edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile asıl dava yönünden toplulaştırma sonucunda 1 70... parsel sayılı taşınmaz içerisinde kalan (X) ve (Z) ile gösterilen bölümlerin tapu kayıtlarının iptali ile davacıların miras hisseleri oranında tapuya tesciline, (Y1) ve (Y2) ile gösterilen bölümler yönünden davanın reddine, birleştirilen dava yönünden (X) ve (Z) dışında kalan yerler toplulaştırma sonucunda Hazine adına tescil edildiğinden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Ne var ki, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiğini söyleyebilmek mümkün değildir. Zira bilirkişi raporları arasında çelişki oluşmuş, taşınmazın imar durumu sorulmadığı gibi, çekişmeli taşınmaz bölümü üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği ile taşınmazın imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı belirlenmeden eksik araştırmayla karar verilmiştir.

Hâl böyle olunca; dava konusu taşınmaza bitişik ya da yakın komşu parsellerin kadastro tespit tutanak örnekleri ve bu parsellere uygulanan tapu ve vergi kayıtları (tespite esas dayanakları) tesislerinden itibaren tüm tedavülleri ile getirtilmeli, taşınmazın imar planı kapsamında kalıp kalmadığı Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ilgili İlçe Belediye Başkanlığından sorulmalı, Harita Genel Müdürlüğü WEB sitesinin harita sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu köyü/Mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya arasına alınmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden, bu fotoğraflardan yararlanılarak üretilmiş memleket haritaları ile en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları ise ilgili kurumlardan getirtilmeli, komşu taşınmazlara ait kadastro tutanakları, hükmen oluşmuş iseler mahkeme dosyaları celp edilmeli, dava konusu taşınmazın bulunduğu köyde ikamet eden yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ile teknik bilirkişi huzuruyla (yeniden oluşturulacak heyetle) keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte, yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu taşınmazın öncesinde kime ait olduğu, kim tarafından ne sıfatla ve ne şekilde kullanıldığı, kimden kime ne şekilde intikal ettiği, taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanlar arasında oluşacak çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı, komşu taşınmazların varsa dayanak kayıtlarının taşınmazın yönünü ne okuduğu belirlenmeli;

Mahkeme hakiminin taşınmazın niteliğine ve fiziksel özelliklerine ilişkin ayrıntılı gözlemi tutanağa geçirilmeli; teknik bilirkişiden keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, dava konusu edilen yeri tam olarak belirten, önceki fen bilirkişi raporlarını irdeleyerek kayıt kapsamlarını gösteren krokili rapor aldırılmalı;

Ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan komşu parsellerle karşılaştırmalı olarak dava konusu taşınmazın niteliği, toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve kullanım durumunun ne olduğunu belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

Jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye dosya arasında bulunan hava fotoğrafları ve uydu fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini, imar-ihyaya konu edilip edilmediğini, imar-ihya edilmişse ihyanın tamamlandığı tarihi açıklar ve önceki raporlardaki çelişkileri giderir şekilde rapor alınmalı;

Bundan sonra, usuli müktesep hak gözetilerek hükümler arasında oluşan çelişkileri giderecek şekilde tüm deliller değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmelidir.

Davacılar vekili ile davalı Hazine vekilinin açıklanan nedenlerden ötürü yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı Yasa'nın geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacılara iadesine, Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.