Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2024/1874 E. 2026/332 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/450 E., 2023/645 K.

... 1. Asliye Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava, kadastro öncesi hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Kadastro sonucu, ... ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 3 93... parsel sayılı 6.155,53 metrekare yüz ölçümündeki sera ve tarla nitelikli taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalı ... adına tespit ve 17.06.2008 tarihinde tescil edilmiştir.

Davacı ... vekili; kadastro çalışmaları sonucunda 3 93... parsel sayılı taşınmazın dere yatağı olduğunu, zirai faaliyete elverişli bulunmadığını ileri sürerek davalı adına tapu kaydının iptali davacı ... adına tescilini talep etmiştir.

Davalı ... yargılama sırasında; dava konusu taşınmazın kendisine babası ... ...'dan intikal ettiğini, eklemeli zilyetlikle en az 70-80 yıldır kullandıklarını belirterek davanın reddini savunmuştur. Davalı ...'ın ölümüyle mirasçılar davaya devam etmiştir.

... Sulh Hukuk Mahkemesinin 30.03.2011 tarihli ve 2010/389 Esas, 2011/184 Karar sayılı kararıyla Mahkemenin görevsizliğine karar verilmesi üzerine ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.10.2013 tarihli ve 2012/276 Esas, 2013/621 Karar sayılı kararıyla; çekişmeli taşınmaz üzerinde davalı lehine zilyetlikle kazanma koşulları oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince; hava fotoğrafları üzerinden inceleme yapılması, 3 kişilik ... bilirkişi kurulundan rapor alınması, mahalli bilirkişi ve tanıklara davacının dava konusu taşınmazdaki zilyetliğinin açıklattırılması gerektiği belirtilerek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmaz üzerinde davalı lehine zilyetlikle kazanma koşulları oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de verilen kararın dosya kapsamına uygun düştüğünü söylemek mümkün değildir.

Dosya içeriğinden; keşifte dinlenilen mahalli bilirkişi ve tanıkların bozma kararı öncesinde, taşınmazın davalının babası tarafından alındığı, babasından da davalıya geçtiğini ifade ettikleri, bozma kararı sonrasında ise taşınmazın davalı tarafından satın alındığını ifade ettikleri halde bu çelişki giderilmemiş, imar-ihyanın ne zaman tamamlandığı tespit edilmemiş, dava konusu taşınmazın kuzeyinde bulunan 3 93... parsel sayılı taşınmazla ilgili daha önce görülen davada taşınmazın bir kısmının ... çayının taşkın alanında kaldığından bahisle tapu iptali ve tescile karar verildiği, davanın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği anlaşılmakla eldeki davada anılan dava dosyası incelenmeden karar verildiği anlaşılmıştır.

Hâl böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece mahalli bilirkişi, ... mühendisi bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi, jeoloji mühendisi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, keşifte mahalli bilirkişilerden taşınmazın öncesinin ne olduğu, taşınmaz üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime nasıl intikal ettiği, zilyetliğin kesintiye uğrayıp uğramadığı, imar-ihyaya konu olup olmadığı, imar-ihya varsa tamamlanmasından sonra zilyetliğe ara verilip verilmediği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanlar arasında çelişki oluşması halinde yüzleştirme yapılmak suretiyle söz konusu çelişki giderilmeli; hava ve uydu fotoğrafları üzerinde jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye inceleme yaptırılmak suretiyle taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin, taşınmaz üzerinde zilyetliğin ne zaman başladığının, zilyetliğe ara verilip verilmediğinin, dere niteliğinde olup olmadığının belirlenmesine çalışılmalı; ziraatçi bilirkişiden taşınmazın niteliği, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı, üzerinde sürdürülen zilyetliğin ne zaman başladığı ve zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğü, zilyetliğe ara verilip verilmediği konusunda rapor istenilmeli; jeoloji mühendisi bilirkişiden çekişmeli taşınmazın aktif ya da kuru dere olup olmadığı, sınırındaki dere ile arasındaki kot farkı bulunup bulunmadığı, taşınmazın dereden kazanılıp kazanılmadığı, öncesinin dere yatağı olup olmadığı, derenin aktif etki alanında kalıp kalmadığı ve zilyetlikle edinilebilecek yerlerden olup olmadığını belirten rapor alınmalı; fen bilirkişisine keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir krokili rapor düzenlettirilmeli; dava konusu taşınmazın kuzeyinde bulunan 3 93... parsel sayılı taşınmaza ilişkin ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/275 Esas sayılı dosyası incelenmeli ve bundan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Yukarıda değinilen hususlar göz ardı edilerek yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir.

Açıklanan nedenlerden ötürü davacı vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Temyiz eden davacı ... 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf olduğundan, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 20.01.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.