İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/738 E. 2023/1028 K.

T.C. İZMİR 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/738 Esas KARAR NO : 2023/1028 DAVA : Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) DAVA TARİHİ : 20/09/2023 KARAR TARİHİ : 13.12.2023 Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar ... Tic. San. Ltd Şti vekili 20.09.2023 harç tarihli dava dilekçesinde; müvekkili şirketin 10.08.2020 tarihinde İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü nezdinde tescil edilerek kurulmuş davalı ... Tarım San ve Tic. A.Ş’nin %50 oranında pay sahibi olduğunu, davalı ... Tarım San ve Tic. A.Ş’nin TTK m. 409 ve ana sözleşmesi uyarınca olağan genel kurul toplantısını gerçekleştirmemesi üzerine müvekkili şirketin 24.03.2023 tarihinde Beyoğlu ... Noterliği'nden ... yevmiye numarası ile gönderdiği ihtarname ile genel kurul çağrısının yapılmasını talep ettiğini, bu taleplerinin sonuçsuz kaldığını, müvekkili şirketin pay sahibi olduğu ... Tarım San ve Tic. A.Ş’nin ticari ilişkileri ve borç durumu hakkında TTK m. 437 gereği bilgi edinme ve inceleme hakkını kullanmak için ihtarname gönnderdiğini, yine müvekkili şirketin bu talebine olumlu cevap verilmediğini, müvekkili şirketin İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile genel kurul toplantısı yapılması talepli dava açtığını, mahkemece 16.06.2023 tarihli kararla kayyum eşliğinde genel kurul toplantısı gerçekleştirilmesine yönelik karar verildiğini, 07.08.2023 tarihinde genel kurul toplantısının yapıldığını, genel kurul toplantısı öncesinde TTK m. 437 uyarınca yönetim kurulu tarafından yıllık faaliyet raporu ve finansal belgelerin müvekkili şirketin incelemesi için hazır edilmediğini, müvekkili şirketin 05.08.2023 tarihinde bilgi alma hakkının ihlaline yönelik davalı şirkete ihtarname gönderdiğini, 07.08.2023 tarihli genel kurul toplantısında davalı şirkete yıllık faaliyet raporu ve bilanço üzerinden bir takım sorular yönelttiklerini ancak cevap alamadıklarını, TTK m. 438 uyarınca her pay sahibinin, pay sahipliği haklarını kullanılabilmesi için gerekli olması halinde, bilgi alma veya inceleme hakkının daha önce kullanılmış ise, şirkete özel denetçi atanmasını genel kuruldan isteme hakkına sahip olduğunu, müvekkili şirketin genel kurul toplantısında ...'ya özel denetçi atanmasını talep ettiklerini, taleplerinin reddedildiğini, müvekkili şirketin davalı şirketin faaliyet gösterdiği sektördeki şirketlere olan borcunun her geçen gün arttığını, davalı şirket yönetim kurulu başkanı ...’nun tacir sıfatı ile örtüşmeyecek şekilde hareket ettiğini, 3. kişilere davalı şirket tarafından verilmiş olan çeklere karşılıksız işlemi uygulandığına yönelik duyumlar aldıklarını, ... Madencilik Tarım İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve ... adına hareket eden davalı şirket yönetim kurulu başkanı ...’nun İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasıyla konkordato talep ettiğini, mahkemece 14.09.2023 tarihli duruşmada 1 (bir) senelik kesin mühlet kararı verildiğini, şirket adına çekilen kredilerin ödenmediğini, ticari ilişki kapsamında verilen çeklerin karşılıksız kaldığını, genel kurul toplantısında müvekkili şirkete sunulan yıllık faaliyet raporu ve bilançolarda davalı şirketin davalı şirket yönetim kurulu başkanı ...’na yüksek miktarda borcu bulunmadığını, borçların kaynağının ne olduğunun genel kurul toplantısında sorulduğunu ancak cevap alınamadığını belirterek davanın kabulüne, TTK m. 438 uyarınca davalı şirkete özel denetçi atanması yönünde karar verilmesini talep etmiştir. Dava dilekçesi ve tensip tutanağı usulüne uygun olarak davalı şirkete tebliğ edilmiş, davalı şirket adına Av. ... tarafından vekaletname sunulmuş ve 04.10.2023 tarihli dilekçesiyle cevap verme süresinin uzatılmasını talep etmiş, davalı vekilinin talebi davanın niteliği gereği 10.10.2023 tarihli ara kararla reddedilmiş, davalı şirket davaya cevap vermemiştir. Dava; özel denetçi atanmasına ilişkindir. Tarafların delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir. 07.08.2023 tarihli olağan genel kurul toplantı tutanağı, şirkete ait sicil kayıtları, İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası, İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası, ihtarnameler, ... Tar. San. Ve Tic. A.Ş’nin 01.01.2022 – 31.12.2022 yıllık faaliyet raporu incelenmiş ve değerlendirilmiştir. İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; davacı ... Madencilik Ltd Şti ve ...’nun geçici mühlet talepli hasımsız olarak İİK m. 285 vd göre konkordato tasdik talebini içerir dava açtığı, davacı şirketin Kuzey Amerikaya doğaltaş ihracatı gerçekleştiren bir şirket olarak 2012 yılında kurulduğu, 2016 yılında tarım faaliyetlerine yönelik olarak gübre ithalatı yapmaya başladığı, müvekkili şirketin gelişmiş ülkelerde yaygın olarak kullanılan UAN (Üre, Amonyum ve Nitrat Solüsyonu) olarak adlandırılan gübreyi ithal ettiğini, 2021 yılında ağırlıklı olarak geri dönüştürülmüş plastikten ambalaj ürünleri üretme işine girdiğini, müvekkili şirketin Ukrayna ve Rusya arasında çıkan savaş nedeniyle tahsilat yapamadığını ve yeni siparişler gönderemediğini, ürünlerin bölgeye gönderilmesinde lojistik sorun yaşadığını, 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremle tahsilat yapamadıklarını, ayrıca doğalgaz piyasasındaki arz fazlası nedeniyle müvekkilinin ...klarının değersiz hale geldiğini, tarım sektörünün de küresel ekonomik krizden etkilendiğini, müvekkilinin konkordato ön projesi hazırlayarak tüm alacaklılara 48 ay içerisinde borcunu ödemeyi taahhüt ettiğini, tenzilat istemediğini, müvekkili ...’nun bu şirketin % 100 pay sahibi ve tek kişilik yönetim kurulu olduğunu, borçlara şahsi kefaletinin bulunduğunu belirterek davanın kabulü ile İİK m. 287 gereğince geçici mühlet verilmesini ve kesin mühlet verilmesiyle konkordato projesinin kabul edilmesini talep ettiği, davaya müdahil olan banka ve şirket taleplerinin de değerlendirilerek mahkemenin 18.04.2023 tarihinde tedbir kararı vererek İİK m. 286 ya göre şirket ve ... hakkında geçici mühlet kararı verdiği, ...’ü komiser olarak atadığı, tedbiren tüm tedbir ve ihtiyati haciz kararlarının uygulanmasının durdurulduğu, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takiplerin devam etmesi, ancak muhafaza tedbiri alınmaması ve mal satışı yapılmaması yönünde tedbir kararı verildiği, 14.09.2023 tarihli ara kararla hazırlanan konkordato projesinin alacaklıların onayına sunulmasına uygun olduğu, iflas durumunda borcun ancak % 54,69 unun ödeneceği, ancak konkordato projesi ile 6 ay geri ödemesiz dönemin ardından ilave 42 aylık eşit taksitler halinde yapılan ödeme ile alacakların alacaklarının ödeneceği, kesin mühlet kararının verilmesinin uygun olduğu, hem ... hem de şirket yönünden tasdikin uygun olduğu, fiktif kayıt bulunmadığı belirlenerek, şirket ve ... yönünden İİK m. 289/3f gereğince bir yıllık kesin mühlet kararı verildiği belirlenmiştir. İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; Davacı ... Tic. Ltd Şti’nin, davalı ... AŞ aleyhine TTK m. 412 uyarınca davalı şirket bünyesinde Genel Kurul toplantısı yapılması ve çağrı yapılması için genel kurul toplantısı yapılması talepli 14.04.2023 harç tarihli dilekçe ile dava açıldığı, davacı şirketin 10.08.2020 tarihinde davalı şirketin % 50 pay sahibi olduğu, TTK m. 409 uyarınca her faaliyet dönemi sonundan itibaren 3 ay içinde şirketin olağan genel kurul yapması gerektiği, ana sözleşme m. 12 uyarınca her faaliyet dönemi sonunda Ocak ayının 1. Gününden 31 Mart’a kadar genel kurul toplantısının yapılması gerektiğini, davalı şirkete % 10 pay sahibi olarak 24.03.2023 tarihinde Noter vasıtasıyla ihtarname gönderildiğini, ancak cevap verilmediğini, TTK m. 437 uyarınca sahip olduğu bilgi edinme ve inceleme hakkını kullanmak istediği, buna cevap verilmediği, müvekkili şirketin % 50 oranında pay sahibi olduğu, davalı şirketin finansal durumu hakkında bilgi sahibi olamadığını belirterek TTK m. 412 uyarınca genel kurul toplantısı yapılması ve buna ilişkin çağrının yapılması için kayyum atanmasını talep ettiği, davalı ... vekilinin 25.05.2023 tarihli dilekçesinde; davacının kötü niyetli hareket ettiğini, bağlılık yükümlülüğünü ihlal ettiğini, davacı şirketin tek ortağı ve yetkilisinin Rusya vatandaşı ... olduğunu, bu kişinin müvekkili şirketin Rusya ve Ukraynada ki faaliyetlerini engellediğini, alacakların tahsilinde zorluk çıkarttığını, müvekkili şirketin 2020 yılından itibaren ''..., ... -... -...,... '' şirketlerine satış yaptığını, bu şirketlerin 18.000.000 USD ye varan ödemelerini yaptığını, Ocak 2023 tarihinden itibaren kalan 3.866.000 USD ödemenin birdenbire durduğunu, müvekkilinin araştırmasıyla davacı şirketin tek yetkilisi olan ...’un kasti ve kötü niyetli hareketleriyle müvekkili şirketin itibarını kötülemesi sonucu kalan ödemelerin yapılmadığını, yeni mal almadıklarını, diğer şirketler üzerinden mal alımı yaptıklarını tespit ettiklerini, ...’un müvekkili şirketin ortağı ... Şirketinin tek yetkilisi hem de diğer ortak olan ... şirketinin eksi sigortalı çalışanı olduğunu ve ticari sır ve operasyon bilgisine sahip olduğunu, davacının müvekkilinin işlerini bozmaya çalıştığını, kuracağı 3. Şirketlerle çalışmaya yönlendirdiğini, 25.04.2023 tarihinde İzmir CBS’na suç duyurusunda bulunduklarını, soruşturmanın ... sor. numarasıyla devam ettiğini, davacı şirketin yetkilisinin bilgi edinme ve inceleme hakkını kötüye kullandığını, istenen bilgi ve belgelerin çok spesifik bilgiler olduğunu, müvekkilinin basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gerektiğini, davacının mahkemeyi yanıltmaya çalıştığını, genel kurul toplantısının mücbir sebeple ve olağanüstü durumlar nedeniyle yapılamadığını, Hatay ve Mersin de bulunan şubelerinin deprem nedeniyle zarar gördüğünü, bu personele yardım götürüldüğünü belirterek ceza dosyasının bekletici mesele olmasıyla davanın reddini talep ettiği, mahkemece yapılan yargılamada 16.06.2023 tarihinde ... AŞ’nin 2022 yılı genel kurulunun kayyum tayin edilen ... tarafından yönetim kurulunun faaliyet raporlarının okunması ve yönetim kurulu üyeliklerinin görüşülmesi başlıklı olarak toplantı yapılması için kesin olarak görevlendirildiği, ...’in 09.08.2023 tarihinde genel kurul toplantısını yaptığı, şirketin iki % 50 pay sahibi ortağı olan ... Madencilik Ltd Şti ve ... Ltd Şti’nin toplantıya katıldığı, toplantıda bilanço ve gelir gider tablosunun onaylandığı belirtilmiştir. Davalı şirketin sicil kayıtları incelendiğinde; ... AŞ’nin ... Madencilik Ltd Şti ve ... Ltd Şti’den % 50 pay sahibi olarak 10.08.2020 tarihinde kurulduğu, şirketin temsilcisinin 3 yıl için ... Madencilik Ltd Şti yönetim kurulu üyesi olan ...’nun münferid temsile yetkili olarak atandığı, şirket ortaklarından ... Madencilik Ltd Şti’nin tek ortağı ve yöneticisinin (tek ortaklı Ltd Şti) ... olduğu, 23.10.2012- 14.10.2022 tarihleri arasında münferiden bu şirketi temsile yetkili olduğu, diğer ortak ... Ltd Şti’nin ... tarafından 13.05.2020 tarihinde kurulduğu, şirket sermayesinin 100.000 TL olarak belirlendiği, şirketin iki ayrı müdür tarafından ... ve ... tarafından münferiden temsile yetkili olarak atandığı, daha sonradan 04.11.2021 tarihinde yapılan 2020 yılı GK toplantısıyla şirket sermayesinin 100.000 TL den 8.935.000 TL ye artırılmasına, bu payın 100.000 TL lik kısmının ... tarafığndan tamamı nakden ödenmekle 8.835.000 TL lik artırım kısmının da bu ortak tarafından ödenmesine ve ...’nun şirket müdürlüğünden azline, ...’un münferiden imza yetkilisi olarak atanmasına karar verildiği, yine ... Ltd Şti’nin yapmış olduğu 07.08.2020 onay tarihli genel kurul toplantısında ... Tarım AŞ’nin 70.000 TL sermaye ile kurulmasına, ... Ltd Şti’nin bu şirkette % 50 pay sahibi olmasıyla 35.000 TL sermaye koymasına, ...’nun ... Ltd Şti’ne ... AŞ’nin yetkilisi olarak atanmasına karar verildiği belirlenmiştir. Davacı şirket davalı şirketin ortağı olup, yönetici olmayan ortakların TTK m. 438 ve devamına göre özel denetçi atanması talep hakkı bulunmaktadır. Davalı şirket hem davacı şirket tarafından hem de dava dışı olan ve ...’nun yöneticiliğini yaptığı ... Madencilik Ltd Şti tarafından kurulmuştur. Her iki şirketin % 50 payı bulunmaktadır. ... AŞ'nin kuruluş aşamasında ... Madencilik Ltd Şti’nin yetkilisi ... ve ortak olan ... Ltd Şti’nin yetkisili olarak atanmış, daha sonradan ... Ltd Şti yetkilisinin ... olarak değiştirilmiştir. İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinde yapılan yargılamada; ... AŞ’nin TTK m. 412 ye göre genel kurul toplantısı yapılması yönünde karar verilmiş ve 07.08.2023 tarihinde (2022 yılına ait olağan genel kurul toplantısı) yapılmış ve şirketin yönetim kurulunun 2022 yılı faaliyet raporu, finansal tabloları, gelir gider tabloları incelemeye sunulmuş ve yöneticilerin ibrası konusunda oylama yapılmış, yeni yönetim kurulu üyelerinin seçilmesi ve oluşturulması konusunda yapılan oylamada her iki % 50 pay sahibi ortağın yönetim kurulu adayı / adayları konusunda anlaşamaması üzerine yönetim kurulunun oluşturulamadığı ve şirketin toplantısının bu hali ile kaldığı belirlenmiştir. Davacı taraf özel denetçi atanmasını talep etmiş ise de; davalı şirketin henüz bir yönetim kurulu bulunmadığından davacının göndermiş olduğu ihtarnamenin sonuç oluşturması (14.03.2023 tarihli) ve hüküm doğurması mümkün olmayacaktır. Zira her pay sahibinin haklarını kullanabilmesi için gerekli olduğu takdirde bilgi alma ve inceleme hakkı bulunmaktadır. TTK m. 437 ye göre şirket ortağı pay sahibinin finansal tabloları ve diğer defter ve kayıtları incelemeyi isteme hakkına sahiptir. Yine pay sahibinin Genel Kurulda yönetim kurulundan şirketin işleri, denetçilerden denetim yapılma şekli ve sonuçları hakkında talepte bulunma hakkı vardır. Şirketin istenilen bilgilerden şirket sırlarını açıklanacağı ve menfaatlerin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile bu talebin red edilebileceği, incelemenin uzman vasıtası ile yapılabileceği, bilgi alma ve inceleme istemlerinin cevapsız bırakılması halinde Asliye Ticaret Mahkemesine başvurulabileceği ve mahkemenin vereceği kararın kesin olacağı belirtilmiştir. Somut olayda davacı taraf TTK m. 437'ye göre bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmaksızın, TTK m. 438'e göre özel denetçi atanmasını talep etmektedir. Oysa yasanın bu hükmünde "...Bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa..." hükmü yer almaktadır. Buna göre davacının öncelikle Yönetim Kurulu üyesi olmadığı takdirde bilgi alma ve inceleme hakkını kullanması gerekmektedir. Bu hak kullanılmadan özel denetçi atanmasını istemek, mümkün değildir. Somut olayda da davacı bilgi alma ve inceleme hakkını gereklerinin yerine getirilmesi talep ettiği konuların yönetim kurulu ve genel kurulundan istemesi, genel kurulun bu talebi red etmesi halinde öncelikle TTK m. 437'e göre süresi içerisinde (TTK m. 437/5) şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesine başvurması, mahkemenin verdiği inceleme yetkisi kapsamında talep konusu olan bilanço, gelir gider tabloları, ortağın almış olduğu borçlar ve defterlerin doğru şekilde tutulup tutulmadığı konularında talepte bulunma hakkı vardır. Ancak bu talebinin kabul edilmemesi veya yapılan tespit yeterli olmaması hallerinde özel denetçi isteme hakkı bulunmaktadır. Davacının öncelikle yaptırılan genel kurul toplantısında yönetici atayamaması durumunda organ boşluğu oluşmakla; öncelikle bu boşluğun giderilmesi gerekmektedir (TTK m. 530). Aksi halde şirketin feshi gerekecektir. Yine şirket yöneticisi olan ... hakkında haksız fiiile ilişkin olarak talepleri varsa bu taleplerini de ileri sürerek ayrı bir dava açmaları da söz konusudur. Bu halde özel denetçi atanması şartları gerçekleşmemiştir. Davacı aynı zamanda TTK m. 437'de yer alan bilgi alma ve inceleme hakkının şartlarını tamamlayarak mahkememizden talepte bulunmamıştır. Bu nedenle özel denetçi atanma şartları da gerçekleşmemiş, talebin reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Sebeplerle; Davacının şirkete özel denetçi atanması talebinin şartları gerçekleşmediğinden reddine, Harçlar Kanunu gereği alınması gereken harç peşin olarak alındığından, başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT m.13/1'e göre belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile vekili yararına davalıya verilmesine, HMK m. 333 gereği gider avansından artanın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda KESİN olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/12/2023 Başkan ... e-imzalı Üye ... e-imzalı Üye ... e-imzalı Katip ... e-imzalı