İlk Derece Mahkemesi 2026/560 E. 2026/494 K.

T.C. İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/560 Esas KARAR NO : 2026/494

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 29/06/2026 KARAR TARİHİ : 30/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ''...Müvekkil şirket Ortaklığının hamili olduğu, ...Şubesi’nin ... seri numaralı, 1.120.000,00TL bedelli, 31.07.2026 vade tarihli çek ve ... seri numaralı, 155.628,00TL bedelli, 30.06.2026 vade tarihli çek keşideci şirket tarafından ... adına düzenlenmesinin ardından, söz konusu kıymetli evraklar kaybolmuştur. Müvekkil şirketin “hamili” olduğu ...Şubesi’nin ... seri numaralı, 1.120.000,00TL bedelli, 31.07.2026 vade tarihli çek ve ... seri numaralı, 155.628,00TL bedelli, 30.06.2026 vade tarihli çek keşideci şirket tarafından müvekkil ...adına düzenlenmesinin ardından iki adet çek (EK-1 Çek fotokopileri), kaybolmuştur. Dava, kıymetli evrak (çek) iptali istemine ilişkindir. Keşideci tarafından çek iptali davası için ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas...Karar sayılı dosyasına dava açılmış olup, işbu davanın açıkça hamil tarafından açılmasına ilişkin karar verilmiş olup, hamil şirket olarak işbu davanın açılması hususunda karar verilmiştir. Mahkeme tarafından verilen işbu karar doğrultusunda işbu dava açılmaktadır. (EK-2 ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas ...Kararı) Müvekkil ciddi şekilde mağdur olup, ivedilikle tedbir kararı verilmesi talebimiz bulunmaktadır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ... kararında açıkça;"İptal davası açma hakkı, TTK'nın 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nın 652. maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur. Çek keşidecisinin TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla TTK'nın 757 maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. İptal davasını çek hamili açmalıdır. " Kıymetli evrak iptali davasının kanunda düzenlenen şartları ve amacı değerlendirildiğinde, davacının hamil konumunda bulunacağı çek yapraklarının iptali için dava açmasında hukuki yararı bulunduğu açık olup, müvekkil şirketçe işbu davanın açılması zarureti hasıl olmuştur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 23/01/2015 tarih, .... Esas ve...Karar sayılı ilamı; 15/04/2015 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı; 03/06/2015 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararlarında belirtildiği üzere çek iptali davası açma hakkı keşidecinin değil hamilin olduğundan tarafımızca hamil olarak işbu dava açılmaktadır. Müvekkilin hamili olduğu söz konusu çekin kaybolması nedeniyle söz konusu çekin tahsilatı mümkün olmamakla birlikte bu durum müvekkilin mağduriyetine neden olmaktadır. Dava konusu çek müvekkilin tüm aramalarına rağmen bulunamamakta olup, söz konusu zayi çekin üçüncü şahısların eline geçmesi halinde müvekkilin mağduriyeti artacaktır. Bu sebeple kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız şekilde yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek ve müvekkil şirketi mağdur etmemek amacıyla dava konusu çek hakkında TTK M.651 gereğince ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına ve çekin kaybolması nedeniyle iptaline karar verilmesi amacıyla iş bu davayı açma zorunluluğu doğmuştur...'' şeklindeki beyanla dava konusu çeklerin zayi ve iptalini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava, zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. 6102 Sayılı TTK' nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652).Aynı Kanunun 759. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür davalarda, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu konusunda, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulmasını yeterli saymak gereklidir. Çek iptal işlemleri öncelikle mahkemeye bir dilekçe verilmesi ile başlamaktadır.İptal ve ödemeden men talebinde bulunan kişi, zayi olan çekin zilyedi olduğunu gösterir delillerini mahkemeye sunmalıdır. TTK'nun 818/1-c madde ve bendi yollamasıyla aynı kanunun 680. madde hükmü uyarınca bir çek'in kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde, tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, böyle bir çek için 757. vd. maddeleri uyarınca, iptalini isteme hakkı sadece hamiline aittir. “...TTK’nun 730/20 madde ve bendi yollamasıyla aynı yasanın 669 vd maddeleri uyarınca rızası dışında elinden çıkması nedeniyle çekin iptalini isteme hakkı hamile aittir... keşideci ... elinden çıkan çek bedelinin kendisinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespitini isteyebilir. Ancak çek hamiline tanınan iptal davası açma hakkını kullanamaz. Mahkemece davanın öncelikle bu bedenle reddi gerekirken...” (Yargıtay 11.HD.’nin 31.05.1999 gün E...., K ... sayılı kararı) “TTK’nun 730/20 maddesi uyarınca çeklerde de uygulanması gereken TTK’nun 669. ve onu izleyen maddelerde olduğu gibi çekin ziya nedeniyle iptal davası açma hakkı lehdar ve hamile tanınmış bir hak olup, keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır...” (Yargıtay 11.HD.’nin 18.06.1990 gün E..., K ... sayılı kararı) Açıklanan nedenlerle, keşidecinin doğrudan doğruya mahkemeye bu konuda çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle iptal davası ancak hamil tarafından açılabilir. Aynı şekilde dosyaya resen emsal olarak alınan İstanbul BAM 14. HD'nin 30.05.2024 tarih, ... E ve ...K sayılı kararında da işaret edildiği üzere; Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir. Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek, ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Davacı vekili, ...Şubesi’nin ... seri numaralı, 1.120.000,00TL bedelli, ...vade tarihli ve ... seri numaralı, 155.628,00TL bedelli, 30.06.2026 vade tarihli çeklerin, keşideci şirket tarafından müvekkili ...adına düzenlenmesinin ardından kaybolduğunu, keşideci tarafından çek iptali davası için .... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas ...Karar sayılı dosyasına dava açıldığını, işbu davada davanın açıkça hamil tarafından açılmasına ilişkin karar verildiğini beyanla iş bu davayı ikame ettiği anlaşılmıştır. ... 14. ATM'nin ...Esas ... Karar sayılı dosyası incelenmiş ve davacısının ... Şirketi olduğu, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin keşidecisi olduğu, ...şubesine ait ... seri numaralı, 1.120.000,00-TL bedelli, 31/07/2026 vade tarihli çek ile ... seri numaralı, 155.628,00-TL bedelli ve 30/06/2026 vade tarihli çekin müvekkili şirket tarafından ...adına düzenlenmesinin ardından söz konusu kıymetli evrakların müvekkili firmanın ofisinde, teslim edilemeden kaybolduğunu, müvekkillinin keşideci olduğu söz konusu çeklerin kaybolması nedeniyle çeklerin tahsilatının mümkün olmamakla birlikte bu durumun müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, çeklerin müvekkilinin tüm aramalarına rağmen bulunamadığını, bu nedenlerle dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ettiği, mahkemece keşidecinin zayi davası açma yetkisi bulunmadığı, davacının iş bu davayı çek hamili sıfatıyla değil çekin keşidecisi sıfatı ile açtığı, zayi nedeniyle çek iptali davasını ancak çek hamilinin açabileceği, keşidecinin dava açma (aktif husumet) hakkı bulunmadığından davanın reddine karar verdiği anlaşılmıştır. İstanbul Bam 13. HD'nin 21/05/2026 tarih ve ... E....mında özetle; ''... Dava, TTK’nun 818/1-s yollamasıyla 757-764. maddeleri hükümlerine göre zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, aktif husumet yokluğundan davanın reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. TTK’nun 757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya ve ilmi açıklamalara göre zayii edeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı hamile aittir. Dava konusu çek sureti mevcut olmadığından incelenememiş olmakla birlikte, davacı, çekin dava dışı ... Şirketi tarafından kendisi lehine düzenlenen bir çek olduğunu ileri sürmüştür. Davacının dava konusu çekte lehtar olduğu ileri sürülmekte ise de, söz konusu çekin henüz davacıya teslim edilmeden kargoda kaybolduğu belirtilmiştir. Oysa davacının yetkili hamil olduğunun kabulü için çek üzerinde lehtar olarak gösterilmiş olması yeterli olmayıp, aynı zamanda çekin zilyetliğinin de davacıya devredilmiş olması gerekir. Söz konusu zilyetlik devredilmeden keşideci ve lehtar arasında bir ayni sözleşme kurulduğunun kabulü mümkün değildir. Teslim söz konusu olmadığından davacının yetkili hamil olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla yetkili hamil sıfatını haiz olmayan davacının iş bu davayı açma hakkı olmadığı açıktır. (Yargıtay 11. HD.'nin... Esas -... Karar sayılı kararı benzer mahiyettedir.) O halde ilk derece mahkemesince davanın reddi yönünde verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamakta olup, açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK. 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine....'' şeklinde ilamı mevcuttur. Tüm dosya kapsamı, emsal mahiyetteki BAM ve Yargıtay kararları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı vekilinin açmış olduğu zayi ve iptal davasında, (... 14. ATM'nin ...Esas ... Karar sayılı dosyası), müvekkili şirketin keşidecisi olduğu, ...şubesine ait ... seri numaralı, 1.120.000,00-TL bedelli, 31/07/2026 vade tarihli çek ile ... seri numaralı, 155.628,00-TL bedelli ve 30/06/2026 vade tarihli çekin müvekkili şirket tarafından ...adına düzenlenmesinin ardından söz konusu kıymetli evrakların müvekkili firmanın ofisinde teslim edilemeden kaybolduğunu, müvekkillinin keşideci olduğu söz konusu çeklerin kaybolması nedeniyle çeklerin tahsilatının mümkün olmamakla birlikte bu durumun müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, çeklerin müvekkilinin tüm aramalarına rağmen bulunamadığını, bu nedenlerle dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ettiği, emsal mahiyetteki İstanbul Bam 13. HD'nin 21/05/2026 tarih ve ...E. ... K sayılı ilamında açıklandığı üzere; davacının dava konusu çekte lehtar olduğu ileri sürülmekte ise de, söz konusu çekin henüz davacıya teslim edilmeden kaybolduğunun belirtildiği, oysa davacının yetkili hamil olduğunun kabulü için çek üzerinde lehtar olarak gösterilmiş olması yeterli olmayıp, aynı zamanda çekin zilyetliğinin de davacıya devredilmiş olması gerektiği, söz konusu zilyetlik devredilmeden keşideci ve lehtar arasında bir ayni sözleşme kurulduğunun kabulünün mümkün olmadığı, teslim söz konusu olmadığından davacının yetkili hamil olarak kabul edilemeyeceği, dolayısıyla yetkili hamil sıfatını haiz olmayan davacının iş bu davayı açma hakkı olmadığı, (Yargıtay 11. HD.'nin... Esas - ... Karar sayılı kararı benzer mahiyettedir) anlaşıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Davacının yaptığı masrafların kendi üzerinde bırakılmasına, 3-Harç peşin olarak alındığından ayrıca alınmasına yer olmadığına, 4-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Dair, davacı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı. 30/06/2026

Katip ¸e-imzalıdır

Hakim ¸e-imzalıdır