İlk Derece Mahkemesi 2025/541 E. 2026/143 K.

T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/541 Esas - 2026/143 TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ

T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2025/541 Esas KARAR NO : 2026/143

.... DAVA : Sözleşmenin Uyarlanması DAVA TARİHİ : 27/05/2015 KARAR TARİHİ : 08/06/2023 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 20/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit- ve cezai şartın tenkisi davalarının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVACININ TALEBİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... alanı içinde bulunan;.... parseller üzerinde tüm giderleri yüklenici tarafından karşılanmak üzere konut ticaret ve sosyal donatı alanlarının ve 9 delikli golf sahası ile sosyal tesislerin yapılması, pazarlanması, satışı ve alıcılarına teslimi işi kapsamında...... protokolü ile davacı şirkete devredildiğini,.... yevmiye numaralı " mutabakat metni "nin yapı ruhsatlar başlıklı 4. Maddesinde " ilk yapı ruhsatı, imar değişikliğinin tapuya tescilinin yapıldığı tarihten itibaren 180 gün içerisinde alınması esastır, diğer ruhsatlar iş programında belirtilen sürelerde alınabilecektir, ancak bu durumda inşaatın süresi ruhsat alınan ilk yapı adasının tarihinden başlar " denildiğini, süreler başlıklı 5. Maddesinde ise " işin tamamının bitiş tarihi imar değişikliğinin tapuya tescilinin yapılıp yeni konsept projenin ilk yapı ruhsatının alındığı tarihten itibaren 50 aydır ... 17. Maddesinde " yüklenici 4. ve 5. maddede belirlenen sürelerden herhangi birine uymadığı taktirde geciktiği her bir gün için günlük 6.000,00-USD ceza olarak işverene ödeyecektir."denildiğini, mutabakat metni ile kararlaştırılan iş programının süresi içerisinde hazırlanıp davalı şirkete iletildiğini, iş programının onaylandığına ilişkin herhangi bir bildirim yapılmadığını, Borçlar Kanununun 179. maddesine göre işverenin borcun ifasını talep ettiği anda cezanın ifasından vazgeçmiş sayıldığını, .... yevmiye numaralı protokol ile aynen ifanın kararlaştırılması nedeniyle davalı şirketin cezai şart taleplerinden vazgeçmek yönünde zımni bir irade ortaya koyduğunun görüldüğünü, inşaat işlerinin bitirilmemesi gerekçesi ile davalı tarafından dilekçelerinde ayrıntılarını bildirdikleri çeşitli dönemlere ait muhtelif tarih ve bedelli toplam 51 adet fatura ile toplam 17.336.911,20-TL cezai şart alacağı talep edildiğini, günlük cezai şart bedelinin tenkisine ilişkin her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla davalı tarafça müvekkiline cezai şart adı altında kesilen faturalar nedeniyle davacının davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. DAVALININ CEVABI: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; revize iş programının müvekkili tarafından onaylandığının davacı tarafça da net bir şekilde bilindiğini, gönderilen ihtarlarda iş programında belirlenen sürelere riayet etmediği konusunda davacı tarafın uyarıldığını, revize iş programında davacının imzası olduğunu, davacı tarafın iş programının onaylanıp onaylanmadığını bilmiyoruz şeklindeki beyanlarını kabul etmediklerini, cezai şart alacağından zımnen vazgeçildiğine dair davacının iddiasını kabul etmediklerini, protokolün 5. Maddesinde protokol hükümlerine dayalı olarak ikame edeceği dava sonunda belirlenen cezai şartın ödeneceğinin yazılı olduğunu, müvekkili şirket tarafından davacıya toplamda 69 adet cezai şart faturası kesildiğini, dilekçelerinde belirttikleri listenin 1, 2, 3, 4, 5, 6 sırasında yer alan cezai şart fatura bedellerini.... sayılı takip dosyasında takibe koyduklarını ve davacı taraftan tahsil ettiklerini, davacıya kesilen cezai şart faturalarının tamamının taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine uygunluk arz ettiğini, menfi tespit talebinin yerinde olmadığını savunmuş, davanın reddini istemiştir. BİRLEŞEN ... ESAS SAYILI DOSYASINDA; DAVACININ TALEBİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ....ve sosyal donatı alanları ile golf sahasının yapılması, pazarlanması, satışı ve alıcılara teslimi hususunda dava dışı şirketler ile .... 27.09.2011 günü düzenlenen “Mutabakat Metni” başlıklı sözleşme uyarınca dava dışı yüklenici şirketlerin hak ve yükümlülüklerinin .... 27.04.2015 günlü protokolü ile davacıya devredildiğini, .... sözleşmenin 5.maddesi gereği işin tamamlanma süresi kapsamında ilk ruhsatın 05.07.2013 günü alınmasıyla 50 aylık sürenin başladığını, bu süreye uyulmadığında her gün için 6.000,00$ ceza-i şartın ödeneceğinin 17.maddede hüküm altına alındığını, işin teslim süresi dolmadan 15.03.2013/05.07.2013 tarihleri için 1.683.912,60TL; 30.06.2014/30.04.2015 tarihleri için 21.984.441,10TL ceza-i şart tahakkuk ettirildiğini, bu miktarın davacının ekonomik mahvına neden olacak derece de fahiş olduğunu, edimler arasında hakkaniyet ilkesine aykırılık oluşturduğunu ileri sürerek, ceza-i şartın tenkis edilerek günlük 600$ olarak belirlenmesini veya mahkemece uygun görülecek bir oranda tenkisini istemiştir.

DAVALININ CEVABI: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından TTK’nın 22.maddesi uyarınca ceza-i şartın tenkisinin istenemeyeceğini, ceza-i şart miktarının fahiş olmadığını, davacının sözleşme ile elde edeceği yarar dikkate alınması gerektiğini, davacının ceza-i şartın tahsili istemiyle başlatılan takibe itirazından feragat ederek ödemede bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. DELİLLER VE DEĞERLENDİRME: Asıl dava, eser sözleşmesinde kaynaklanan cezai şart faturaları nedeniyle borçlu olmadığının tespiti, birleşen dava eser sözleşmesinden kaynaklanan cezai şartın tenkisi istemine ilişkindir. Mahkememizin asıl davada davanın Kısmen Kabulüyle davacının dava konusu faturalar nedeniyle davalı tarafa 10.951.492,70 TL borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen .... sayılı kararı ile "Birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazları bakımından; Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, Türk Ticaret Kanununun 22. maddesine göre tacirler arasında düzenlenen sözleşmelerde cezai şartın tenkisinin istenemeyeceği, davacının basiretli tacir olup, kararlaştırılan cezai şartın ekonomik mahvına sebep olacak nitelikte olmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin birleşen davaya ilişkin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği" gereğine değinilerek ONANMIŞ ; Asıl davada taraf vekillerinin temyiz itirazları bakımından; taraflar arasında düzenlendiği ihtilafsız olan 27.09.2011 tarihli mutabakat metninin ifaya ekli cezai şart uygulanmasını öngören 17. maddesinin atıf yaptığı 4. ve 5. maddeler birlikte değerlendirildiğinde; maddede öngörülen günlük cezanın her bir ada/parsel için değil, sözleşmeye konu tüm ada/parseller için günlük 6.000,00 USD olarak belirlendiğinin kabulü gerektiği, dosya kapsamından aynı dönem için aynı ada/parsel ile ilgili mükerrer fatura düzenlendiğinin anlaşıldığı, ilk Derece Mahkemesince her ada/parsel için ayrı ayrı ceza uygulanması gerektiğine ilişkin sözleşmede hüküm bulunmadığı, aynı dönem birden fazla ada/parsel için gecikme meydana geldiğinde tek ceza uygulanmasının dosya kapsamına, sunulan sözleşmelere ve protokole uygun düştüğü isabetli şekilde belirtilmiş ise de, mahkemece hükme esas alınan 06.02.2023 tarihli bilirkişi raporunda cezai şarta ilişkin hesaplamanın ne şekilde yapıldığını denetlemek mümkün olmadığından mahkemece bilirkişi kurulundan ek rapor alınarak, sözleşme konusu tüm ada/parseller açısından günlük 6.000,00 USD gecikme bedeli esas alınarak, denetime elverişli olacak şekilde davalının istemekte haklı olduğu cezai şart tutarını hesaplatmak, davacı davasını açarken kabul ettiği cezai şart tutarını düşerek dava değerini belirlediğine göre davacı tarafından kabul edilen miktar hüküm kurulurken yeniden düşülmeden bir karar vermek gerektiği " gereğine değinilerek BOZULMUŞTUR. Tarafların kabulünde olan, Fesih Protokolünün 6.4. maddesinde; sözleşme kapsamında işveren tarafından iş bu ek sözleşmenin imza tarihine kadar yükleniciye kesilen cezai şart bedelleri ile ilgili olarak yüklenici tarafından 1 ay içinde ikamet edecek olan davalar neticesinde belirlenecek olan bedel üzerinden ödeme yapılması hususunda mutabık kaldıklarının yazılı olduğu, Borçlar Kanunun 179/II maddesine göre davalı taraf hem cezai şart uygulayıp hemde ifayı isteyebileceğinden davacı tarafın cezai şart alacağından zımnen vazgeçildiğine dair iddiasınının yerinde olmadığı, ...yevmiye numaralı " mutabakat metni "nin 17. Maddesinde " yüklenici 4. ve 5. maddede belirlenen sürelerden herhangi birine uymadığı taktirde geciktiği her bir gün için günlük 6.000,00-USD ceza olarak işverene ödeyecektir." hükmüne karşısında son bilirkişi heyetinin raporunda yer alan"...inşaatlar tamamlanmadan tarafların ortak iradesi ile feshin gerçekleştiği, dolayısıyla taraflar arasında öngörülen inşaatların 50 ayda tamamlanamamasına bağlı olarak cezai şartın uygulanabilme koşullarının bulunmadığı, ilk yapı ruhsatının alındığı tarihin 05/07/2013 olduğu, işin bitim tarihinin ise 05/09/2017 olacağı, fesihnamenin ise 27/04/2015 tarihinde yapıldığı, davacı tarafın davalı tarafa faturalar ile ilgili borçlu olmadığı" yönündeki değerlendirilmesinin yerinde olmadığı, davacı tarafın anılan mutabakat metninin 4. maddesini ihlal etmesi nedeniyle davalı işverenin sözleşmenin fesih tarihine kadar geç kalınan dönem için cezai şart talep edebileceği, Tarafların kabülünde olan mutabakat metninin 17. Maddesinde davacının üstlendiği işte gecikme yaşanması halinde her ada için ayrı ayrı ceza uygulanması gerektiğine ilişkin hüküm bulunmadığı, aynı dönem birden fazla ada için gecikme meydana geldiğinde bir tek ceza uygulanmasının dosya kapsamına sunulan sözleşmelere ve protokole uygun düştüğü, buna göre hesap yapılması için bilirkişi heyetinden alınan 06 Şubat 2023 tarihli 2.ek raporda söz konusu dönemde düzenlenmesi gereken cezai şart fatura tutarının 6.385.418,50 TL olarak hesaplandığı, davalı tarafın davacı taraftan dava konusu faturalara tekabül eden dönemdeki gecikme nedeniyle davacı taraftan 6.385.418,50 TL cezai şart alacağı talep edebileceği, davalı... ......A.Ş tarafından davacıya kesilen toplam 23.342.479,30TL bedelli faturadan dava konusu edilmeyen ve davacının talep edebileceği cezai şart alacağı miktarı olan 6.385.418,50 TL tutarın mahsubu sonucu davacının dava konusu faturalar nedeniyle davalı tarafa 16.957.060,80TL borçlu olmadığı ve her ne kadar dava dilekçesinde dava değire 17.336.911.20TL olarak gösterilmiş ise de dava konusu edilen faturalar toplandığında borçlu olmadığının tespiti istenen faturaların toplam bedelinin 16.957.060,80TLolduğu anlaşıldığından asıl davada davanın kabulüne, Birleşen .... sayılı kararı ile onandığından birleşen dosya yönünden hüküm kurulmasına yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Ana dosyada davanın kabulü ile davacının dava konusu edilen ve toplam değeri 16.957.060,80TL olan faturalardan dolayı borçlu olmadığının tespitine, a)Ana dosyada alınması gereken 1.158.336,82TL harçtan dava açılırken alınan 296.071,11TL'nin mahsubu ile eksik alındığı anlaşılan 862.265,71TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, b)Ana dosyada yapılan 54.600,00TL bilirkişi ücreti, 60,00TL dosya kapak ücreti, 10 normal tebliğat ücreti 116,50TL, 10 posta ücreti 1.346,08TL, 23 E tebliğat ücreti 224,00TL olmak üzere toplam 56.347,30TL 'nin davalıdan alınarak davacı tarafına verilmesine, c)Ana dosya yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesinin 13/1. Maddesi gereğince red edilen kısım üzerinden hesaplanan 1.077.141,22 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafına verilmesine, 2-Birleşen.... sayılı kararı ile onandığından birleşen dosya yönünden hüküm kurulmasına yer olmadığına, 3-HMK 333. maddesi uyarınca artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren mahkememize .... gönderilmek üzere verilecek dilekçe ile iki haftalık süre içinde temyiz yolu açık olmak üzere davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.19/02/2026

....