İlk Derece Mahkemesi 2025/512 E. 2026/109 K.

T.C. .............. 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/512 Esas - 2026/109 TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. .............. 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2025/512 Esas KARAR NO : 2026/109

........... .......................................... ........................................ .................................................

DAVA : Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) DAVA TARİHİ : 17/07/2025 KARAR TARİHİ : 12/02/2026 KARAR Y. TARİHİ : 20/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili Şirketin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6/4/2024 tarihli ve 32512 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar hükümlerinde belirtilen aktif büyüklüğü, net satış hasılatı ve çalışan sayısı kriterlerini sağladığı için bağımsız denetim kapsamında yer alan bir limited şirket olduğunu, 16 Eylül 2024 tarihinde yapılan Olağan Genel Kurul’unda 2023 faaliyet yılının finansal tablolarının bağımsız denetimi için Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (“KGK”) tarafından yetkilendirilmiş olan ........... Bağımsız Denetim ve Danışmanlık A.Ş. ile 17 Eylül 2024 tarihinde bağımsız denetim sözleşmesi imzaladığını, ancak Şirketin 3568 sayılı Kanun kapsamında sözleşme imzaladığı Serbest Muhasebeci Mali Müşaviri’nin (SMMM) Genel Kurul’da seçimi yapılan bağımsız şirketinin denetim kadrosunda yer aldığının tespit edildiğini ve bu durumun 26 Aralık 2012 tarihli ve 28509 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “Bağımsız Denetim Yönetmeliği”nde de belirtilen bağımsızlık ilkesine uygun olmaması nedeniyle 17 Eylül 2024 tarihinde imzalanan bağımsız denetim sözleşmesi 29 Kasım 2024 tarihli protokol ile karşılıklı olarak feshedildiğini, bağımsız denetim şirketi tarafından söz konusu fesih protokolünün 17 Aralık 2024 tarihinde KGK’ya bildirildiğini ve KGK tarafından da söz konusu fesih konusu haklı sebep olarak görülerek bağımsız denetim sözleşmesini “Sözleşme Bilgi Giriş Portalı”dan sildiğini, daha sonra Şirketin Olağanüstü Genel Kurul yaparak 2023 yılı için yeniden bağımsız denetçi seçtiğini (........... Bağımsız Denetim Danışmanlık A.Ş.) ve söz konusu Genel Kurul’un tescili için .............. Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne başvurduğunu, ancak Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından 06 Mart 2025 tarih ve E-62752911-101.99-277283 sayılı yazı ile bağımsız denetçi değişikliğinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddelerine göre ancak mahkeme kararı ile yapılabileceğini belirterek tescil sürecini durdurduğunu beyan ederek davacı Şirket'in 01.01.2023-31.12.2023 faaliyet yılına ilişkin finansal tablolarının bağımsız denetiminin yapılabilmesi için .............. Ticaret Odası'nın E-62752911-101.99-277283 Sayı ve 06.03.2025 Tarihli Tescil Talebinin reddi kararı ile TTK - 399 ve Ticaret Sicil Yönetmeliği 108 ve devamı maddeleri uyarınca davalı ............... Bağımsız Denetim A.Ş. (........... - .............. Ticaret Sicil Müdürlüğü/413322) Şirketinin Davacı Müvekkil Şirkete "Bağımsız Denetçi" olarak atanmasını talep ve dava etmiştir. SAVUNMA: Davalı tarafa dava dilekçesi ve duruşma günü usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, cevap dilekçesi ibraz edilmemiş; HMK m. 128 gereğince dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamı inkar edilmiş sayılmıştır. DELİLLER: .............. Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 23/07/2025 tarihli cevabi yazısı ekinde gönderilen Müdürlüğün E-62752911-101.99-277283 sayı ve 06/03/2025 tarihli kararının incelenmesinde; söz konusu kararda; "Türk Ticaret Kanunu'nun 32. Maddesinde, "Sicil Müdürü tescil için aranan kanuni şartların var olup olmadığını incelemekle yükümlüdür. Tüzel kişilerin tescilinde, özellikle şirket sözleşmesinin, emredici hükümlere aykırı olup olmadığı ve söz konusu sözleşmenin kanunun bulunmasını zorunluluk olarak öngördüğü hükümleri içerip içermediği incelenir. Tescil edilecek hususların gerçeği tam olarak yansıtmaları, üçüncü kişilerde yanlış izlenim yaratacak nitelik taşımamaları ve kamu düzenine aykırı olmamaları şarttır” hükmü amirdir. 07/01/2025 tarihli dilekçe ekinde tescil başvurusunda bulunduğunuz Müdürlüğümüz kayıtlarındaki evraklarınız incelenmesi neticesinde; Şirketinizin 2023 yılına ilişkin bağımsız denetçi değişikliği; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu Madde 399 (1) Denetçi, şirket genel kurulunca; topluluk denetçisi, ana şirketin genel kurulunca seçilir. Denetçinin, her faaliyet dönemi ve her hâlde görevini yerine getireceği faaliyet dönemi bitmeden seçilmesi şarttır. Seçimden sonra, yönetim kurulu, gecikmeksizin denetleme görevini hangi denetçiye verdiğini ticaret siciline tescil ettirir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile internet sitesinde ilan eder. (2) Denetçiden denetleme görevi, sadece dördüncü fıkrada öngörüldüğü şekilde ve başka bir denetçi atanmışsa geri alınabilir. (3) Konsolidasyona dâhil olan ana şirketin finansal tablolarını denetlemek için seçilen denetçi, başka bir denetçi seçilmediği takdirde, topluluk finansal tablolarının da denetçisi kabul edilir. (4) Şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi; a) Yönetim kurulunun, b) Sermayenin yüzde onunu, halka açık şirketlerde esas veya çıkarılmış sermayenin yüzde beşini oluşturan pay sahiplerinin, istemi üzerine, ilgilileri ve seçilmiş denetçiyi dinleyerek, seçilmiş denetçinin şahsına ilişkin haklı bir sebebin gerektirmesi, özellikle de onun taraflı davrandığı yönünde bir kuşkunun varlığı hâlinde, başka bir denetçi atayabilir. (5) Görevden alma ve yeni denetçi atama davası, denetçinin seçiminin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilanından itibaren üç hafta içinde açılır. Azlığın bu davayı açabilmesi için, denetçinin seçimine genel kurulda karşı oy vermiş, karşı oyunu tutanağa geçirtmiş ve seçimin yapıldığı genel kurul toplantısı tarihinden itibaren geriye doğru en az üç aydan beri, şirketin pay sahibi sıfatını taşıyor olması şarttır. (6) Faaliyet döneminin dördüncü ayına kadar denetçi seçilememişse, denetçi, yönetim kurulunun, her yönetim kurulu üyesinin veya herhangi bir pay sahibinin istemi üzerine, dördüncü fıkrada gösterilen mahkemece atanır. Aynı hüküm, seçilen denetçinin görevi red veya sözleşmeyi feshetmesi, görevlendirme kararının iptal olunması, butlanı veya denetçinin kanuni sebeplerle veya diğer herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi veya görevini yapmaktan engellenmesi hâllerinde de uygulanır. Mahkemenin kararı kesindir. (Ek iki cümle: 5/6/2017-KHK-691/8 md.; Aynen kabul: 31/1/2018-7069/8 md.) Kayyımlık görevi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yürütülen şirketlerde faaliyet döneminin dördüncü ayına kadar denetçi seçilememiş olması halinde denetçi, şirket yönetim kurulunun teklifi üzerine Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun ilişkili olduğu Bakan tarafından atanır. Bakan bu yetkisini Fon Kuruluna devredebilir. (7) Denetçinin mahkeme tarafından atanması durumunda, emsal dikkate alınarak, ücreti ile muhtemel giderler için mahkeme veznesine yatırılması gereken ön ödeme mahkemece belirlenir. Bunlara üç iş günü içinde itiraz edilebilir. Mahkeme kararı kesindir. (8) Denetçi denetleme sözleşmesini, sadece haklı bir sebep varsa veya kendisine karşı görevden alınma davası açılmışsa feshedebilir. Görüş yazısının içeriğine ilişkin fikir ayrılıkları ile denetlemenin şirketçe sınırlandırılmış olması veya görüş yazısı vermekten kaçınma haklı sebep sayılamaz. Denetçinin sözleşmeyi feshi yazılı ve gerekçeli olmalıdır. Denetçi fesih tarihine kadar elde ettiği sonuçları genel kurula sunmakla yükümlüdür; bu sonuçlar 402 nci maddeye uygun bir rapor hâline getirilerek genel kurula verilir. (9) Denetçi altıncı fıkra hükmüne göre fesih ihbarında bulunduğu takdirde, yönetim kurulu hemen, geçici bir denetçi seçer ve fesih ihbarını genel kurulun bilgisine, seçtiği denetçiyi de aynı kurulun onayına sunar hükmü ile Ticaret Sicili Yönetmeliği Madde 108-(1) Denetime tabi şirketlerde denetçi şirket genel kurulunca; topluluk denetçisi ise ana şirketin genel kurulunca seçilir. Denetçinin, her faaliyet dönemi için, faaliyet döneminin dördüncü ayının sonuna kadar ve her halde görevini yerine getireceği faaliyet dönemi bitmeden seçilmesi şarttır. Seçimden sonra yönetim kurulu, gecikmeksizin denetleme görevinin hangi denetçiye verildiğini tescil ettirir. Ancak kuruluşta denetçi şirket sözleşmesi ile seçilebilir. Şirket sözleşmesi ile denetçinin seçilmemesi halinde ise ilk hesap dönemi bitmeden genel kurul tarafından seçilerek tescil ettirilmesi zorunludur. (2) Denetçinin, mahkemece azledilmesi ve/veya atanması hallerinde, mahkeme kararı da gösterilerek yeni seçilen denetçi ve/veya azil olgusu tescil edilir. (3) Seçilen denetçinin görevi red veya sözleşmeyi feshetmesi, görevlendirme kararının iptal olunması, butlanı veya denetçinin kanuni sebeplerle veya diğer herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi veya görevini yapmaktan engellenmesi hallerinde, denetçi anonim şirketlerde yönetim kurulu, limited şirketlerde müdürün, her yönetim kurulu üyesinin veya herhangi bir pay sahibinin istemi üzerine mahkemece atanır. Denetçi fesih ihbarında bulunduğu takdirde, anonim şirketlerde yönetim kurulu, limited şirketlerde ise müdürler, mahkemece atama yapılana kadar görev yapmak üzere hemen geçici bir denetçi seçer ve bu hususu tescil ettirir. hikmü gereğince reddedilmiştir. Ticaret Sicil Yönetmeliği'nin 35.Maddesine istinaden tebliğ olunur.Müdürlüğümüzün 110944 sicil numarasında kayıtlı şirketinizin tescil talebi sonucu 07/01/2025 tarihinde tahsil edilen 1.344,50 TL tutarın, söz konusu tescil işlemi gerçekleşmeyeceğinden, tamamının Mali İşler Müdürlüğüne müracaat edilerek iadesinin talep edilmesi hususu bilgilerinize rica olunur." şeklinde belirtildiği görülmüştür. .............. Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 19/12/2025 tarihli cevabi yazısının incelenmesinde; davalı ............... Bağımsız Denetim Anonim Şirketi'nin 413322 sicil numarası ile .............. Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde kayıtlı olduğu, şirket yönetim kurulu üyelerinin ........... oldukları görülmüştür. .............. Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 19/12/2025 tarihli cevabi yazısının incelenmesinde; dava dışı ........... Bağımsız Denetim Danışmanlık Anonim Şirketi'nin 374473 sicil numarası ile .............. Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde kayıtlı olduğu, şirket yönetim kurulu üyelerinin ................ oldukları görülmüştür. Mahkememizce Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu'na yazılarak davalı ............... Bağımsız Denetim Anonim Şirketi'nin bağımsız denetim şirketi olup olmadığı veya bağımsız denetim şirketi olarak seçilip seçilemeyeceği, seçilmesi halinde güncel denetim ücretine ilişkin bilgi ve belgelerin Mahkememize gönderilmesi ve davacı ......... İnşaat Ve Ticaret Limited Şirketi'nin önceki denetim şirketlerine ilişkin iptal ya da silinme sebeplerinin bildirilmesi istenmiş, 25/12/2025 tarihli cevabi yazıda; "Söz konusu hususa ilişkin olarak Kurumumuz kayıtları incelendiğinde, ............... Bağımsız Denetim A.Ş'nin BDK/2021/361 sicil numarası ile Bağımsız Denetim Kuruluşu Resmi Sicili'ne kayıtlı ve yazımız tarihi itibariyle aktif bir bağımsız denetim kuruluşu olduğu görülmektedir. Bilindiği üzere, bir şirketin denetiminin üstlenilmesini yasaklayan haller esas olarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun (Kanun) 400'üncü maddesi ile Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin (...'nin) 22 ve 26'ncı maddelerinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda Kuruluşun, şirketin denetimini üstlenmesini engelleyecek yasak hallerin bulunup bulunmadığının değerlendirmesinin, anılan maddelerde belirtilen düzenlemeler çerçevesinde, Kuruluş tarafından yapılması gerekmektedir. Bu nedenle Kuruluşun, şirketin denetçisi olarak seçilip seçilemeyeceğine ilişkin mevcut verilere göre Kurumumuzca bir değerlendirme yapılabilmesi mümkün değildir. Diğer taraftan, ...'nin "Ücret tarifesi" başlıklı 32'nci maddesinin ikinci fıkrasında, denetim hizmetleri için Kurumumuz tarafından ilgili yıl için ücret tarifelerinin belirlenebileceği hüküm altına alınmış olmakla birlikte, söz konusu düzenleme kapsamında Kurumumuz tarafından herhangi bir ücret tarifesi belirlenmemiştir. Ayrıca, Kurumumuz kayıtlarının kontrolünde Şirketin 2023 hesap döneminin bağımsız denetimi için Şirket ile ........... Bağımsız Denetim ve Danışmanlık A.Ş. arasında 17.09.2024 tarihinde bağımsız denetim sözleşmesinin imzalandığı, ancak Şirketin mali müşavirinin ........... Bağımsız Denetim ve Danışmanlık A.Ş'nin kadrosunda yer alması ve bu durumun yukarıda belirtilen yasak hallere girmesi nedeniyle söz konusu sözleşmenin taraflarca fesih edildiği, fesih işleminin 17.12.2024 tarihinde Kurumumuza bildirildiği görülmüştür" şeklinde cevap verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Davadaki uyuşmazlık davacı limited şirkete davalının bağımsız denetçi olarak atanmasının mümkün olup olmadığına ilişkindir. TTK.nun 397 ve devamı maddelerinde şirketin denetlenmesiyle ilgili düzenleme mevcuttur. Bu düzenlemeye göre; denetçi, şirket genel kurulunca seçilir. Denetçinin her faaliyet dönemi ve her halde görevini yerine getireceği faaliyet dönemi bitmeden seçilmesi şarttır. Seçimden sonra yönetim kurulu gecikmeksizin denetleme görevini hangi denetçiye verdiğini ticaret siciline tescil ettirir ve ticaret sicil gazetesi ile ilan edilir. Denetçinin görevi yönetim kurulu kararı ile sermayenin %10 ununu oluşturan pay sahiplerinin talebi ile denetçinin sözleşmeyi feshetmesi, mahkeme tarafından başka bir denetçi atanması suretiyle sona erebilir. Denetçi haklı nedenlerle feshi ihbarında bulunduğu takdirde yönetim kurulu hemen geçici bir denetçi seçmeli ve fesih ihbarı genel kurulun bilgisine, seçtiği denetçiyi de aynı kurulun onayına sunmalıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 399/b maddesinde; "Sermayenin yüzde onunu, halka açık şirketlerde esas veya çıkarılmış sermayenin yüzde beşini oluşturan pay sahiplerinin, istemi üzerine, ilgilileri ve seçilmiş denetçiyi dinleyerek, seçilmiş denetçinin şahsına ilişkin haklı bir sebebin gerektirmesi, özellikle de onun taraflı davrandığı yönünde bir kuşkunun varlığı hâlinde, başka bir denetçi atayabilir." düzenlemesi mevcuttur. Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 399. maddesinde anonim şirkette denetçinin şirket genel kurulunca seçileceği, seçim sonrasında yönetim kurulunun gecikmeksizin denetim görevini hangi denetçiye verdiğini Ticaret Siciline tescil ve Sicil Gazetesinde, internet sitesinde ilan edeceği düzenlemiştir. Aynı maddenin 2. fıkrasında denetçiden denetleme görevinin sadece 4.fıkrasında öngörüldüğü şekilde ve başka bir denetçi atanmış ise geri alınabileceği kabul edilmiştir. Maddenin 4.fıkrasında şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesinin yönetim kurulunun, sermayenin %10'unu halka açık şirketlerde esas veya çıkarılmış sermayenin %5'ini oluşturan pay sahiplerinin istemi üzerine ilgilileri ve seçilmiş denetçiyi dinleyerek seçilmiş denetçinin şahsına ilişkin haklı bir sebebin gerektirmesi, özellikle de onun taraflı davrandığı yönünde bir kuşkunun varlığı halinde başka bir denetçi atayabileceği kabul edilmiştir. TTK'nın 399/5.maddesinde görevden alma ve yeni denetçi atama davasının denetçinin seçiminin Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilanından itibaren 3 hafta içinde açılacağı, azlığın bu davayı açabilmesi için denetçinin seçimine genel kurulda karşı oy vermiş, karşı oyunu tutanağa geçirtmiş ve seçimin yapıldığı genel kurul toplantısı tarihinden itibaren geriye doğru en az 3 aydan beri şirketin pay sahibi sıfatını taşıyor olmasının şart olduğu düzenlenmiştir. TTK'nın 399/4. maddesinde bağımsız denetçinin azli davasında davalı sıfatına kimlerin sahip olduğu kanunda açıkça belirtilmemiştir. Anılan maddede "ilgililer ve seçilmiş denetçiyi dinleyerek seçilmiş denetçinin şahsına ilişkin haklı bir sebebin gerektirmesi özellikle de onun taraflı davrandığı yönünde bir kuşkunun varlığı halinde" ifadelerine yer verilmiş olup, bu ifadelerden davanın seçilmiş denetçiye karşı açılacağı anlaşılmaktadır. (Çamoğlu/Poroy/Tekinalp, Ortaklıklar Hukuku s.519) (Demirkapı, Ertan/Meriç, Nedim: Anonim Şirkette Denetçinin Değiştirilmesi Davasının Azınlık Tarafından Açılması Halinde Usul Hukukuna İlişkin Sorunlar, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, C. 30, S. 2, Haziran 2014, s. 56).(Emsal: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin 30/10/2025 tarih, 2024/500 Esas, 2025/1542 Karar sayılı kararı). Somut olayda davacı, davacı şirkete seçilen dava dışı ........... Bağımsız Bağımsız Denetim Anonim Şirketi yerine davalı olarak gösterdiği bağımsız denetim şirketinin atanmasını talep etmiştir. Bu itibarla bağımsız denetçinin görevinin sonlandırılarak davalı şirketin bağımsız denetçi olarak atanması istemli eldeki davada, husumetin davacı şirkete bağımsız denetçi olarak atanan dava dışı ........... Bağımsız Bağımsız Denetim Anonim Şirketi'ne yöneltilmesi ve denetim şirketinin seçimi bakımından mahkememizce araştırma bu yöndeki denetim şirketlerinin belirlenmesi gerekirken, atanması talep edilen davalı şirketle sınırlandırılarak davalı şirkete yöneltilmesi doğru olmadığından davanın pasif husumet nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Ayrıntılı gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE, 2-Alınması gereken 732,00 TL harcın dava açılırken ödenen 615,40 TL harçtan mahsubu ile bakiye 116,60 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı tarafından yatırılan gider avansının HMK'nun 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde, yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı (e-duruşma) diğer tarafların yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde .............. Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/02/2026