İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2024/587 E. 2026/969 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2024/587
Karar No
2026/969
Karar Tarihi

T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/587 Esas - 2026/969 T.C. KAYSERİ TÜRK MİLLETİ ADINA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/587 Esas KARAR NO : 2026/969 HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLLERİ : Av. Av. Av. DAVA İHBAR OLUNANLAR : 1- 2- 3- 4- 5- 6- MÜTEVEFFA : DAVA : Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 22/07/2024 KARAR TARİHİ : 16/10/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 23/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; müvekkili banka müşterisi Mehmet ...'a 40.000,00 TL tutarlı ihtiyaç kredisi kullandırıldığını, bu kredilerin alınması esnasında muris Mehmet ... ile Halk Hayat ve Emeklilik A.Ş. arasında 26935808 numaralı bireysel kredi müşterileri grup hayat sigortası sertifikası düzenlendiğini, müvekkili banka söz konusu sigorta ilişkisinde lehtar ve dain-i mürtehin konumunda olduğunu, banka müşterisinin vefatı üzerine alacaklı şube tarafından sigorta tazminat bedelinin ödenmesi için davalı sigorta şirketine başvurulduğunu, ancak davalı şirket tarafından sigortalı Mehmet ...'ın poliçesinin başlangıç tarihi olan 16.01.2020 tarihinden önce kalp hastalığı bulgusuna rastlanıldığının tespit edildiği, yapılan incelemede söz konusu hastalığın sigortalanmadan önce teşhis edildiği ve sigortalı tarafından bilindiği, ancak kendilerine herhangi bir bildirim yapılmadığını beyan ettiklerini,

yapılan tazminat değerlendirme işlemleri sonucunda Türk Ticaret Kanunu ve Hayat Sigortaları Genel Şartları gereği beyan yükümlülüğü yerine getirilmediğini, bu nedenle de söz konusu sigorta tazminatının ödenmesinin ve herhangi bir prim iadesi yapılmasının hukuken mümkün olmadığı cevabı verildiğini, söz konusu alacaktan davalının sorumlu olduğunu, bu konuda yerleşik Yargıtay kararları bulunduğunu, davalı Halk Hayat ve Emeklilik A.Ş. Tüm aktif ve pasifleri ile Türkiye Hayat ve Emeklilik A.Ş. 'ye devredilmiş olduğundan bu nedenle davada hasım olarak Türkiye Hayat ve Emeklilik A.Ş. Gösterildiğini, davanın kabulü ile şimdilik 27.822,86 TL sigorta vefat tazminat bedelinin davalı sigorta şirketinin müvekkili bankaya vermiş olduğu red cevabı tarihi olan 04.12.2023 tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekilinin cevap dilekçesinden özetle; sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl geçmekle zaman aşımına uğradığını, dava konusu talep de zamanaşımı olduğunu, murisin vefat tarihi itibariyle şirket nezdinde 2026935808 numaralı sigorta poliçeleri bulunduğunu, sigortalı, sigorta öncesinden gelen kalp hastalığını bildirmeyerek beyan yükümlülüğüne aykırı davrandığını, müvekkilinin tazminat ödeme borcu bulunmadığını, davanın kabulü anlamına gelmemekle birlikte müvekkilinin sorumluluğu poliçe teminatı ile sınırlı olduğunu, hayat sigortası meblağ sigortası olup meblağ sigortalarında sigortacının sorumluluğu sigortalının vefat tarihi itibariyle teminat altına alınan poliçe bedeli ile sınırlı olduğunu, hayat sigortası ile menfaat kapsamına alınan sigortalı olup sigortalının vefatı durumunda müvekkili yönünden ödenmeyen kredi borçlarının garantörü olmadığını, kredi sözleşmesi banka ile sigortalı arasında akdedildiğini, müvekkilinin taraf olmadığı bir sözleşmeden dolayı borç altına sokulabilmesi söz konusu olamayacağı gibi kredi borcunun kredi sözleşmesinden kaynaklı olduğu gözetildiğinde müvekkilinden tahsil edilebilmesi de olanaklı olmadığını, bu nedenle teminat bedelini aşan tutarda kredi borcunun/ faizinin müvekkilinden tahsili talebi haksız ve mesnetsiz olduğunu, açıklanan nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: SGK kayıtları, tedavi belgeleri, sigorta poliçesi, dava konusu kredi sözleşmeleri ve ekleri celp edilmiş, ATK raporu ile sigorta bilirkişi raporu alınmıştır. Mahkememizce, dosyanın İstanbul ATK' ya gönderilerek müteveffa Mehmet ...' ın önceki rahatsızlıkları ile ölümü arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığı, bulunması halinde hangi rahatsızlığı nedeniyle ölümünün gerçekleştiği ve ilgili hastalığının tedavi/tanısının ne zaman konduğu hususlarında rapor düzenlenmesine karar verilmiş olup ATK tarafından düzenlenen 27/06/2025 tarihli raporda özetle; kişi ile Türkiye Hayat ve Emeklilik A.Ş. arasında 16.01.2020 başlangıç tarihli hayat sigortası sertifikası düzenlenildiğinin kayıtlı olduğu, dosya kapsamındaki tıbbi belgelerden; söz konusu 16.01.2020 başlangıç tarihli hayat sigortası sertifikası öncesinde; kişide; “arteriel hipertansiyon, hiperkolesterolemi, hiperlipidemi, koroner arter hastalığı, aterosklerotik kalp hastalığı, periferik vasküler hastalıklar, diabetes mellitus “ konjestif kalp yetmezliği hastalık tanılarının bulunduğu, kişinin 09.08.2022 tarihinde evinde öldüğü kayıtlı olduğu dikkate alındığında, kişinin ölümünün; sözleşme tarihi öncesinde kendisinde mevcut olan kronik hastalıklarına (arteriel hipertansiyon, koroner arter hastalığı, aterosklerotik kalp hastalığı, periferik vasküler hastalıklar, diabetes mellitus) meydana gelmiş olabileceği, ancak kişinin evde öldüğü, ölüm sebebi ve mekanizmasını açıklayacak ölüm anına ait ekg, eko, kardiak enzim tetkiki ve tıbbi belge bulunmadığı, zamanında otopsi yapılarak dokularda makroskobik, mikroskobik incelemeler ile toksikolojik analizler de yapılmamış olduğu cihetle; mevcut bulgular ile kişinin kesin ölüm sebebi ve mekanizmasının tespit edilemediği, sözleşme öncesi tanısı konulan hastalıklarının ( arteriel hipertansiyon, koroner arter hastalığı, aterosklerotik kalp hastalığı, periferik vasküler hastalıklar, diabetes mellitus)ölüm olayında etkisi ve katkılarının olup olmadığı hususunda kesin değerlendirme yapılamadığının belirlendiği bildirilmiştir. Dosyanın sigorta hukukçusu bilirkişiye tevdi ile müteveffada bulunan kalp rahatsızlığı nedeniyle sigorta piriminde yapılacak %'lik artış oranının tespiti ile proporsiyon hesabı yapılarak davacının talep edebileceği tazminat miktarının belirlenmesi için rapor alınmasına karar verilmiş olup bilirkişi tarafından sunulan 25/09/2026 tarihli raporda özetle; sigortalının geçmiş rahatsızlığı ile vefat sebebi arasında illiyet bağının bulunduğunun kabulü halinde, sigortalının poliçe düzenlenme sırasındaki beyan yükümlüğü ile ilgili olarak; beyan yükümlülüğünü kasten gizlediği ve kusurunun kast derecesinde olduğu kanaatine varılması halinde sigortacının tazminat veya bedel ödeme borcu ortadan kalkacağı, sigortalının poliçe düzenlenme sırasındaki beyan yükümlüğü ile ilgili olarak; beyan yükümlülüğünü ihmali ile yerine getirmediği kanaatine varılması halinde ihmalin derecesine göre tazminattan indirim yapılması gerektiği, sigortalının geçmiş rahatsızlığı ile vefat sebebi arasında illiyet bağının bulunmadığının kabulü halinde, sigortalının poliçe düzenlenme sırasındaki beyan yükümlüğü ile ilgili olarak; beyan yükümlülüğünü kasten gizlediği ve kusurunun kast derecesinde olduğu kanaatine varılması halinde sigortacının ödenen primle ödenmesi gereken prim arasındaki oranı dikkate alarak sigorta tazminatını veya bedelini ödemesi gerektiği, sigortalının poliçe düzenlenme sırasındaki beyan yükümlüğü ile ilgili olarak; beyan yükümlülüğünü ihmali ile yerine getirmediği kanaatine varılması halinde ihmalin derecesine göre tazminattan indirim yapılması gerektiği, dosya kapsamında bulunan 2026935808 numaralı Bireysel Kredi Müşterileri Grup Hayat Sigortası Sertifikası prim tutarının 6.633,58TL olduğu, sigortalının rahatsızlığını beyan etmesi halinde alınmış olması gereken primin her sigorta şirketi tarafından tarife esaslarına göre ayrı ayrı belirlendiği, davalı sigorta şirketinin red yazısında rahatsızlığın beyan edilmesi ve sağlık beyanı ile ilgili sorulara evet cevabı verse idi, söz konusu poliçe akdinin düzenlenmesi mümkün olmayacağının belirlendiği, bu durumda sigortalının mevcut rahatsızlığını beyan etmesi halinde alınması gereken primin tespitinin mümkün olmadığı, mahkeme takdir ve kanaatine göre farklı oranlardaki sürprim uygulaması ile mevcut rahatsızlığın beyan edilmiş olması halinde alınması gereken prim için örnek proporsiyon hesabı poliçe için rapor içeresinde hesaplandığı, sigortalının poliçe düzenlenme sırasındaki beyan yükümlüğü ile ilgili olarak; beyan yükümlülüğünü ihmali ile yerine getirmediği kanaatine varılması halinde ihmalin derecesine göre tazminattan indirim yapılması gerekmekte olup hesaplamanın vefat tarihi itibariyle olan 2026935808 numaralı Bireysel Kredi Müşterileri Grup Hayat Sigortası Sertifikası için 27.822,86TL vefat teminat bedeli üzerinden basit hesap ile yapılması gerektiği, bu durumda sigortalının beyan yükümlülüğü ihlali ile ilgili olarak kasıt ve ihmal durumu ile indirim oranının yukarıda belirtilen süre ve yaşam konforuna etki gibi kriterler doğrultusunda belirlenmesi hususu mahkemenin takdirlerinde olduğundan değerlendirme yapılmadığı, mahkemenin görevlendirmesindeki sigortalıda bulunan kalp rahatsızlığı nedeniyle sigorta piriminde yapılacak %'lik artış oranının tespiti gerek dosya kapsamına kazandırılmış sigorta şirketi yazılarından gerekse sigorta uygulamalarından her sigorta şirketi tarafından tarife esaslarına göre ayrı ayrı belirlenmekte ve genel olarak böyle bir durumda sigorta teminatı sağlanmadığı, bu sebeplerle de uygulanacak sürprim oranı ve alınması gereken prim tespitinin mümkün olmaması sebebiyle tazminat miktarı hesaplaması rapor içeresindeki gibi hesaplanmış olup mahkemenin farklı oranlarda hesaplama yapılmasını talep etmesi halinde hesaplaması ek rapor düzenlenerek yapılabileceğinin belirlendiği bildirilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, hayat sigortası poliçesine dayalı alacak istemine ilişkindir. Muris ile davalı sigorta şirketi arasında hayat sigorta sözleşmesi düzenlenmiş; poliçenin düzenlenmesinden sonra sigortalı vefat etmiştir. Sigorta sözleşmesi kurulurken sigortalıya yüklenen doğru bilgi verme (ihbar) yükümlülüğünü düzenleyen 6102 sayılı TTK 1435,1439 ve 1440 ıncı maddeleri genel hüküm niteliğinde olduğundan hayat sigortalarında da uygulanmaktadır. Ayrıca anılan bu düzenlemeler, Hayat Sigortası Genel Şartlarının C-2.2 inci maddesi ile sözleşme hükmü halini almıştır. Gerek TTK’nın düzenlemeleri ve gerekse Hayat Sigortası Genel Şartlarının C-2.2 nci maddesi düzenlemesine göre sigorta şirketinin sorusu üzerine veya herhangi bir soru sorulmadan (dolayısı ile buna ilişkin bir form doldurulmadan) sigortalı, sözleşmesinin yapılması sırasında kendisinin bildiği ve sigortacının sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek bütün halleri sigortacıya bildirmekle yükümlü olup, şayet sigortalı tarafından var olan hastalık kasten bildirilmemiş ise sigortacının sözleşmeden cayma hakkı söz konusudur. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, poliçenin düzenlenmesi sırasında murisin hastalığının olup olmadığı, sigortalının önceki hastalıkları ile ölümü arasında illiyet bağının olup olmadığı, bu hastalıkları kasten gizleyip gizlemediği, dolayısı ile ihbar yükümlülüğüne aykırı davranıp davranmadığı noktasında toplanmaktadır. Sigorta sözleşmeleri iyi niyet sözleşmeleri olup, taraflar sözleşme kurulması aşamasında birbirlerini aydınlatma yükümlülüğü altındadır. Davalı taraf, sigortalının doğru beyanda bulunma yükümlülüğünü yerine getirmediği savunmasında bulunmuştur. 6102 sayılı TTK’nın 1439 uncu maddesinde "(1) Sigortacı için önemli olan bir husus bildirilmemiş veya yanlış bildirilmiş olduğu takdirde, sigortacı 1440 ıncı maddede belirtilen süre içinde sözleşmeden cayabilir veya prim farkı isteyebilir. İstenilen prim farkının on gün içinde kabul edilmemesi hâlinde, sözleşmeden cayılmış kabul olunur. Önemli olan bir hususun sigorta ettirenin kusuru sonucu öğrenilememiş olması veya sigorta ettiren tarafından önemli sayılmaması durumu değiştirmez. (2) Rizikonun gerçekleşmesinden sonra, sigorta ettirenin ihmali ile beyan yükümlülüğü ihlal edildiği takdirde, bu ihlal tazminatın veya bedelin miktarına yahut rizikonun gerçekleşmesine etki edebilecek nitelikte ise, ihmalin derecesine göre tazminattan indirim yapılır. Sigorta ettirenin kusuru kast derecesinde ise beyan yükümlülüğünün ihlali ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı varsa, sigortacının tazminat veya bedel ödeme borcu ortadan kalkar; bağlantı yoksa, sigortacı ödenen primle ödenmesi gereken prim arasındaki oranı dikkate alarak sigorta tazminatını veya bedelini öder." düzenlemesi yer almaktadır. TTK'nın 1439/2 nci maddesinde, sigortalının kasten ya da ihmali ile beyan yükümlülüğüne uymaması hallerinin, sigortacının tazminat sorumluluğunun son bulması, tazminattan indirim yapılması, proporsiyon hesabı ile tazminatın belirlenmesi şeklinde üç ayrı sonucu olduğu kabul edilmiştir. Sigortalının poliçeden önceki rahatsızlığını bildirmediği ve bu bildirmeme halinin kast derecesinde (buradaki kastın kötüniyetle bildirmeme halini değil, bildiği halde beyansızlığı ifade ettiği dikkate alındığında) olduğu; bildirilmeyen hastalığın doğrudan ölüm nedeni olmadığı (bağlantının bulunmadığı) durumda, ödenen prim ile ödenmesi gereken prim arasındaki orana göre (proporsiyon hesabıyla) tazminatın belirlenmesi, TTK'nın 1439/2 nci maddesi gereğidir.( Y.4.Hukuk Dairesi'nin 2022/8562 esas 2024/3855 karar sayılı ilamı bu yöndedir.) Somut olayda, Adli Tıp Kurumu 1.İhtisas Dairesinden alınan raporda, kişinin ölümünün; sözleşme tarihi öncesinde kendisinde mevcut olan kronik hastalıklarına bağlı (arteriel hipertansiyon, koroner arter hastalığı, aterosklerotik kalp hastalığı, periferik vasküler hastalıklar, diabetes mellitus) meydana gelmiş olabileceği,ancak kişinin evde öldüğü, ölüm sebebi ve mekanizmasını açıklayacak ölüm anına ait ekg, eko, kardiak enzim tetkiki ve tıbbi belge bulunmadığı, zamanında otopsi yapılarak dokularda makroskobik, mikroskobik incelemeler ile toksikolojik analizler de yapılmamış olduğu,mevcut bulgular ile kişinin kesin ölüm sebebi ve mekanizmasının tespit edilemediği, sözleşme öncesi tanısı konulan hastalıklarının ( arteriel hipertansiyon, koroner arter hastalığı, aterosklerotik kalp hastalığı, periferik vasküler hastalıklar, diabetes mellitus)ölüm olayında etkisi ve katkılarının olup olmadığı hususunda kesin değerlendirme yapılamadığı belirtilmiştir. Dava konusu hayat sigortası sözleşmesi imzalanırken, sağlık beyan formunda murise yöneltilen sağlık ile ilgili sorular içerisinde Kalp Hastalığı bulunup bulunmadığının da sorulduğu, sigortalı muris tarafından "HAYIR" cevabı verilerek formun imzalandığı anlaşılmaktadır. Murisinin Kalp Hastalığı hastalığı sebebiyle ilgili takipte olup, TTK 1435, 1439 ve 1440 ıncı maddelere göre beyan yükümlülüğüne aykırı davrandığı ancak ölüm ile bildirilmeyen hastalık arasında illiyet bağı bulunmadığından TTK 1439/2 nci maddesinin değerlendirilerek karar verilmesi gerekir. Uygulamada ve emsal yargı kararlarında; dava konusu olayda olduğu gibi, sigortalının bildirmediği hastalıkları nedeniyle, %100 ilave sürprimle tazminat miktartarından %50 oranında indirim yapılabileceği hususu kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi Başkanlığının 2018/684 esas 2021/353 karar Sayılı ilamı, Yargıtay 4 Hukuk Dairesi'nin 2023/5193 esas 2024/3419 karar sayılı ilamı) dosya kapsamına göre Mahkememizce, sigortalının bu rahatsızlıklarını bildirmesi halinde, %100 ilave sürprim talep ve tahsil edileceği kabul edilerek,2026935808 numaralı Hayat Sigorta Poliçesi 2022 yılı için 27.822,86 TL teminatlı olup, bu sigorta poliçesi için davalı sigorta şirketi tarafından talep ve tahsil edilen sigorta primi 6.633,58 TL' dir. Sigorta sözleşmesinin akdedilmesi sırasında, sigortalı muris Mehmet ... tarafından bildirilmeyen kalp hastalığının, sigorta şirketi tarafından bilinmesi halinde %100 ilave sürprim talep ve tahsil edilebileceğinden, davacıya ödenecek olan tazminat tutarı proporsiyon yöntemiyle, eksik prim oranı olan %50 oranında yapılan hesaplamaya göre, 27.822,86 TLx%50 =13.911,43 TL hesaplanmış olup bu miktarın 04/12/2023 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile 13.911,43-TL' nin 04/12/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 2-Alınması gereken 950,29-TL nispi karar ve ilâm harcından, davacı tarafından yatırılan 475,15-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 472,14-TL karar ve ilâm harcının davalıdan alınarak Hazine' ye gelir kaydına, 3-Davacı tarafça yatırılan 475,15-TL peşin harç ve 427,60-TL başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan; 2.885-TL tebligat masrafı, 1.629,30-TL posta ve müzekkere, 5.000-TL bilirkişi ücreti ile 4.650-TL ATK rapor ücreti olmak üzere toplam 14.164,30-TL yargılama giderinin davanın kabul red oranına göre belirlenen 7.082,15-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda bir karar verilmesine yer olmadığına, 6-Davacı taraf kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 13/1 maddesi uyarınca taktir olunan 13.911,43-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Davalı taraf kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 13/1 maddesi uyarınca taktir olunan 13.911,43- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 8-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davanın kabul ret oranına göre belirlenen 1.800,00-TL'sinin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 9-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davanın kabul ret oranına göre belirlenen 1.800,00-TL'sinin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

10-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince, davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı miktar itibarı ile KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/10/2026

Katip ¸E-imzalıdır

Hakim ¸E-imzalıdır

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2024/587, K. 2026/969, T. 16.10.2026, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2024-587-e-2026-969-k-483aec4dddc8