İlk Derece Mahkemesi 2024/502 E. 2026/9 K.

T.C. ANKARA 4. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/502 Esas - 2026/9

T.C. "TÜRK MİLLETİ ADINA" ANKARA 4. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ K A R A R

ESAS NO : 2024/502 KARAR NO : 2026/9

DAVA : FSEK'e göre Telif Tazminatı DAVA TARİHİ : 03/12/2024 KARAR TARİHİ : 12/01/2026 Yazım Tarihi: 20/01/2026 İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde ÖZETLE: Müvekkili şirketin, ... yazılımının tüm ...’da ve ...’de de eser ve lisans hakkı sahibi olduğu, dosyaya sundukları Hak Sahipliği Belgesinden de görüleceği üzere tüm dünyada hukuki olarak ... yazılımının eser ve lisans hakkı sahibi oldukları, bu kapsamda da başta Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu olmak üzere diğer tüm kanunlar çerçevesinde ürünün lisans hakkının korunması için dava, ihtiyati tedbir kararı alınması talebinde bulunma ve takip etme, tespit, baskın ve ürün toplaması yapma, şikâyet ve her türlü yasal işlemi başlatmaya yetkili bulundukları, Davalı şirkette müvekkiline ait ... yazılımının lisanssız olarak kullanıldığının Mahkeme kanalı ile tespit edildiği, ... Hukuk Mahkemesi’nin ...D. İş sayılı dosyası marifetiyle 14.09.2021 tarihinde Davalı Şirketin belirtilen adresinde delil tespiti işlemi gerçekleştirildiği ve yapılan tespitte davalı şirketin işyerinde bulunan bilgisayarlarda; müvekkili şirketin 5846 sayılı FSEK anlamında mali hak sahibi olduğu yazılımların, haksız ve lisanssız olarak çoğaltıldığı ve kullanıldığının 20.09.2021 tarihli Bilirkişi Raporu marifetiyle tespit edildiği, Şirkette yapılan incelemelerde; ... seri numarası ile ... ... adresli "..." isimli bilgisayarda ... ... 2020 yazılımının ek ürünleriyle birlikte (... ... , ... ) lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğu, ... seri numarası ile ... ... adresli "..." isimli bilgisayarda ... ... 2015 yazılımının ek ürünleriyle birlikte (... ..., ...) lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğu,Lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğu, Yazılımlar kullanılarak bilgisayarlarda tespit tarihine kadar birçok çizim yapıldığı, Hususlarının kayıt altına alınarak müvekkilinin fikri mülkiyet haklarının ihlal edildiğinin belirlendiği, Davalı şirkette tespit edilen 2 adet bilgisayardaki 2 adet ... ... versiyon yazılımlar lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğunun tespit edildiği, Yazılımların; “ ...” seri numarasıyla kırık olduğu, Dünyaca tescilli seri numaralarına sahip olduğu, Bu seri numarası emsal tespitlere de konu olan ve başkaca firmalarda bulunan yazılımlarda rastlanan seri numaralarından olduğu, bu seri numaralarını haiz yazılımların kati suretle lisansının bulunmadığı, ... yazılımına ait lisanslı seri numaralarının Dünya üzerinde sadece tek bilgisayarda çalışabildiği, Davalı şirketin, delil tespiti olunan ve Tespit Raporunda bilgilerine yer verilen 2 Adet ... ... versiyon yazılımlarını satın aldığına dair fatura sunamadığı, Firmada tespiti gerçekleştirilen 2 adet ... yazılımlarının kurulu ve çalışır durumda olduğu hususunun rapor altına alındığı, tespit edilen lisanslardan her birinin ayrı ayrı lisans hakkına tabi olduğu, kullanılabilmeleri için Müvekkilinden satın alma işleminin gerçekleştirilmesi gerektiği, Davalı Şirket, tespit edilen ... versiyon lisansların tamamını satın aldığını gösterir bir fatura sunamadığı, Yazılımların versiyonları hususunda ise; 2 farklı bilgisayarlardaki yazılımlar incelendiğinde ‘‘... Hakkında / ... ...’’ , "... ” ve "Kurulum Yöneticisi" ekranlarında ... ... yazılımlarının ve yazılıma entegre ek modüllerinin açık ve etkinleştirilmiş durumda olduğu açık ve şüpheye mahal vermeyecek bir biçimde görüldüğü, Müvekkilinin hak sahibi olduğu 2 adet ... ... yazılımlarının 2 bilgisayarda aktif bir şekilde kullanılarak, tespite konu bilgisayarlarda birçok çizim yapıldığı, Davalının Müvekkili nezdinde satın alınmış hiçbir lisansı bulunmadığı, Davalı firmanın yetkilileri hakkında FSEK md.71 hükümleri gereğince suç duyurusunda bulunulduğu, ... Mahkemesi'nin ... e. Sayılı davası sonucunda tesis olunan ... k. Sayı ve 01/12/2022 tarihli hüküm ile davalı şirket yetkilisinin lisanssız yazılım kullanma suçunu işlediğinin sabit görüldüğü ve kararın kesinleştiği, Davalının FSEK m.68 kapsamında tespiti gerçekleştirilen lisanssız yazılımların rayiç bedelinin 3 katının davalıdan alınarak müvekkilimize verilmesine karar verilmesi gerektiği, dava dilekçeleri ekinde sunulan emsal faturalardan da görüleceği üzere 1 adet ... ...’un lisans bedelinin (ek ürün olmaksızın) en az 12.200 USD olarak kabul edilmesi gerektiği, Hususlarına yer verilerek, FSEK m.22 ve m. 68 vd. uyarınca lisanssız çoğaltıldığı ve kullanıldığı tespit edilen tüm yazılımların FSEK m.68 uyarınca toplam bedellerinin üç (3) katının tazminat tutarı olarak; bilirkişi incelemesi sonucunda hesaplanarak belirlenecek fazlaya ilişkin bedeli talep ve ıslah etme hakları saklı kalmak kaydıyla HMK m.109 uyarınca açtıkları işbu kısmi davalarında (şimdilik) 1.000 USD'nin (zararın meydana geldiği tarih olan delil tespitinin gerçekleştirildiği 21.11.2024 tarihinden itibaren devlet bankalarınca USD mevduatına uygulanan yıllık en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte) fiili ödeme tarihindeki ... efektif satış kuru karşılığı üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesi talep ve dava etmiş, duruşmada da dilekçesini aynen tekrar etmiştir. Davacı vekili 19/11/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile " talep ettiğimiz 1.000 USD'yi 79.000 USD ile artırarak (zararın meydana geldiği tarih olan delil tespitinin gerçekleştirildiği 14/09/2021 tarihinden itibaren hesaplanmak üzere ıslahla artırdığımız toplam tazminat talebimiz üzerinden işleyecek devlet bankalarınca USD mevduatına uygulanan yıllık en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte) 80.000 USD'ye artırarak, fiili ödeme tarihindeki ... efektif satış kuru karşılığı üzerinden davalıdan tahsiline " şeklinde talep arttırımında bulunmuştur. SAVUNMA: Davalı firma vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: Müvekkilinin 15 yıldır lisanslı olarak farklı bir ... programı kullandığı, ... adlı programın ise yine tasarım ve katı modelleme için kullanılırken, müvekkili şirketin ihtiyacı olan yüzey modellemesi ve komutları açısından yetersiz bir program olduğu, Müvekkil şirketin ... programını kullanarak herhangi bir ticari kazanç elde etmediği, Dava konusu program kullanılarak elde edilen yazılım sayesinde ticari kullanıma da konu edildiği iddialarının tamamen asılsız olup, hiçbir somut delil bulunmadığı, Davacı şirketin gerek kendi gerek bayi web sitesinde program ve eklentileri için fiyat ilan etmeyerek aynı yazılımı değişken fiyatlarda satabildiği, İddia olunan alacaklar vaki olsa dahi zamanaşımına uğradığı, Hususlarına yer verilerek, davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir. 5846 SAYILI FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU " 2/1 maddesinde bilgisayar programlarının ilim edebiyat türünde "Eser" olduğu belirtildiği, eser sahibinin FSEK 14-17.nci maddelerde MANEVİ HAKLARI ( Umuma arz -Adın belirtilmesi Eserde değişiklik yapılmasını menetmek yetkileri - zilyed ve malike karşı hakları (bazı hallerde asıllarından geçici bir süre için yararlanmayı talep etme, eserin bozulmasını-,yok olmasını engelleme, eser tek ve özgün ise kendisine ait tüm dönemleri kapsayan çalışma ve sergilerde kullanmak amacıyla, koruma şartlarını yerine getirerek iade edilmek üzere eseri isteyebilme hakkı) ). 21-25.nci maddede ve 45.nci maddede ise MALİ HAKLARI (İşleme - Çoğaltma - Yayma - Temsil - Umuma İletim Hakkı ve Pay Alma Hakkı.) sayılmıştır. (çoğaltma hakkı) Madde 22 "Bir eserin aslını veya kopyalarını, herhangi bir şekil veya yöntemle, tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli olarak çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Eserlerin aslından ikinci bir kopyasının çıkarılması ya da eserin işaret, ses ve görüntü nakil ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan her türlü araca kayıt edilmesi, her türlü ses ve müzik kayıtları ile mimarlık eserlerine ait plan, proje ve krokilerin uygulanması da çoğaltma sayılır. Aynı kural, kabartma ve delikli kalıplar hakkında da geçerlidir. Çoğaltma hakkı, bilgisayar programının geçici çoğaltılmasını gerektirdiği ölçüde, programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması fiillerini de kapsar." 52.nci madde de "Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır." hükmü ile Madde 68/1 " Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan,çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya hertürlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir." hükmü yer almaktadır. MUHAKEME:HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır. DELİLLER ve DEĞERLENDİRME: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; ... D. İş delil tespiti dosyasına bağlı olarak davacı tarafın ... adlı yazılımının davalı taraf iş yerinde lisanssız olarak bilgisayarda bulunması iddiasına dayalı FSEK 68. Maddesine göre 3 kat telif tazminat talebinin yerinde ve doğru olup olmadığı noktasında olduğu anlaşılmıştır. Dosyaya yansıtılan hak sahipliği belgeleri ve bilirkişi raporuna göre ... adlı bilgisayar proğramının davacı taraf ait olduğu tespit edilmiştir. ... D. İş sayılı tespit dosyasında" Mahkemece verilen delil tespiti kararı üzerine bilgisayar mühendisi bilirkişiye verilen yetki kapsamında 10.09.2021 tarihinde davalı işyerinde yerinde inceleme ve tespit işlemi yapıldığı, tespitten sonra sunulan bilirkişi raporunda ; " ...seri numarası ile ... ... adresli "..." isimli bilgisayarda ... ... 2020 yazılımının ek ürünleriyle birlikte (......) lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğu, ... seri numarası ile ...... adresli "..." isimli bilgisayarda ... ... 2015 yazılımının ek ürünleriyle birlikte (......) lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğu,Lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğu, " şeklinde ifade edilmiştir. Mahkememizce ön inceleme duruşması yapıldıktan sonra tahkikata geçilerek uzman bilirkişi heyetinden tespit edilen uyuşmazlık, tarafların dosyaya yansıttıkları delil ve belgeler, iddia ve savunmalar kapsamında değerlendirme yapılarak FSEK 68. Maddesine göre göre varsayımsal sözleşme bedeli veya rayiç bedel hesabı dahil, lisanssız kullanım olup olmadığı, davacının eser sahibi olup olmadığı, mali hak sahibi olup olmadığı, konularında inceleme yapılıp rapor alınmasına karar verilmiştir. 27/08/2025 tarihli bilirkişi raporunda ÖZETLE:" 1. Davaya konu ... adlı bilgisayar programının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu, 2. Davacı ...’ın söz konusu bilgisayar programı üzerinde mali hakları kullanma yetkisine haiz olduğu, 3. Davalı işyerindeki 2 (iki) bilgisayarda birer adet olmak üzere toplam 2 (iki) bilgisayarda 1 (bir) adet ... ... 2020 yazılımı, 1 (bir) adet ... ... 2015 yazılımının ve ek modüllerin yüklü ve kullanılabilir durumda bulunduğu, söz konusu yazılımların lisansız olduğu, demo, öğrenci sürümü olmadığı, 4. Davaya konu bilgisayar programının, davalının kontrolünde olan bir bilgisayara davacı hak sahibinden izin alınmaksızın (lisanssız) yüklenerek kullanılması şeklinde ortaya çıkan fiilin davacı hak sahibinin FSEK m.22’den kaynaklanan “çoğaltma” hakkını ihlal etmiş olduğu, 5. Anılan bilgisayar için haksız fiilin başlangıç tarihi olarak programın bilgisayara kurulum tarihi olduğu, ... ... 2020 yazılımının kurulum tarihi 27.02.2021 ve ... ... 2015 yazılımının kurulum tarihi 02.07.2019 olduğu. Davaya konu yazılımın haksız fiilin başlangıç tarihlerinin ... ... 2020 yazılımının 27.02.2021 ve ... ... 2015 yazılımının 02.07.2019 olduğu. Taraflar arasında farazi sözleşmenin bu tarihte kurulduğu değerlendirildiğinde, yukarıda yapılan detaylı hesaplara dayanarak; 2 Bilgisayarda Bulunan Yazılımlar İçin Toplam Rayiç Bedel Hesaplaması; 2 (iki) bilgisayarda 1 (bir) adet ... ... 2020 yazılımı, 1 (bir) adet ... ... 2015 yazılımının ve ek modüllerin olduğu, bu durumda 2 bilgisayar için toplam lisanslar rayiç bedeli; 52.533,00 USD + 16.200,00 USD = 68.533,00 USD olacağı, FSEK m.68 uyarınca en fazla 3 kat telif tazminatı istenebileceğinden, tazminat tutarının, KDV hariç, en fazla 68.533 USD x 3 = 205.599,00 USD’ye kadar olabileceği, Davalının aynı anda 2 ürün ve eski sürüm aldığı göz önüne bulundurulduğunda firmanın rayiç bedel üzerinden %20 indirim yapacağı değerlendirilerek, %20 lik ek indirim uygulandığında hesaplanan rayiç bedelin; Bu durumda, toplam 2 ... yazılımı ve ek modüllerin lisans bedelinin KDV hariç toplam 68.533,00 USD, olarak hesaplanmıştı ayrıca ek %20 indirim ile toplam tutarın 54.826,40 USD olduğu, FSEK m.68 uyarınca en fazla 3 kat telif tazminatı istenebileceğinden, tazminat tutarının, KDV hariç, en fazla 54.826,40 USD x 3 = 164.479,20 USD’ye kadar olacağı" şeklinde ifade edilmiştir. Davalı firma vekilinin yeniden bilirkişi raporu alınması veya ek raporu alınması talebi HMK 30.ncu madde kapsamında ele alınıp değerledirildiğinde sunulan rapor denetlenebilir olduğu, içeriği de olumlu veya olumsuz değerlendirilir nitelikte olduğundan yargılama gereksiz uzamasın diye bu taleplerin reddine karar verilmiştir. GEREKÇE: Davacı taraf iddiası, davalı taraf savunması , sunulan deliller, delil tespitine dair ... D. İş. sayılı tespit dosyası içeriği , bu dosyaya sunulan rapor , tahkikat aşamasında alınan bilirkişi heyet raporu birlikte ele alınıp değerlendirildiğinde; "..." adlı bilgisayar programının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu ve davacının da bilgisayar programı üzerinde mali hakları kullanma yetkisine haiz olduğu dosyaya sunulan hak sahipliği belgeleri ve bilirkişi raporlarıyla anlaşıldığı; Davalı firmaya ait ... adresinde 10.09.2021 tarihinde yapılan delil tespitinde " "..." isimli bilgisayarda ... ... 2020 yazılımının ek ürünleriyle birlikte (......) lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğu, "..." isimli bilgisayarda ... ... 2015 yazılımının ek ürünleriyle birlikte (......) lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğu,Lisanssız olarak kurulu ve çalışır durumda olduğu, " hususları ... D. İş. sayılı dosyasına sunulan rapor ile tespit edilmiştir. Tahkikat aşamasında alınan 27/08/2025 tarihli bilirkişi raporunda ÖZETLE:" 1. Davaya konu ... adlı bilgisayar programının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu, 2. Davacı ...’ın söz konusu bilgisayar programı üzerinde mali hakları kullanma yetkisine haiz olduğu, 3. Davalı işyerindeki 2 (iki) bilgisayarda birer adet olmak üzere toplam 2 (iki) bilgisayarda 1 (bir) adet ... ... 2020 yazılımı, 1 (bir) adet ... ... 2015 yazılımının ve ek modüllerin yüklü ve kullanılabilir durumda bulunduğu, söz konusu yazılımların lisansız olduğu, demo, öğrenci sürümü olmadığı, 4. Davaya konu bilgisayar programının, davalının kontrolünde olan bir bilgisayara davacı hak sahibinden izin alınmaksızın (lisanssız) yüklenerek kullanılması şeklinde ortaya çıkan fiilin davacı hak sahibinin FSEK m.22’den kaynaklanan “çoğaltma” hakkını ihlal etmiş olduğu," şeklindeki tespit ve değerlendirmeye mahkememizce de iştirak edilmiştir. Buradan hareket edildiğinde; ... ... adlı bilgisayar programının 5846 sayılı FSEK kapsamında " ilim ve edebiyat eseri" niteliği bulunduğu; Bu eserin üzerinde davacının mali hak sahibi olduğu, davalı firmanın işyerindeki adreste 2 (iki) adet bilgisayarda ... yazılımının ve ek modüllerinin yüklü ve kullanılabilir olduğuna rastlanıldığı, bilirkişi raporu ile sabit olduğu tespit edilmiştir. 5846 sayılı FSEK 22.nci maddede eser sahibinin mali haklarından olan çoğaltma hakkı düzenlenmiş olup bir eserin herhangi bir şekilde çoğaltılması hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Anılan maddenin son fıkrası kapsamında çoğaltma hakkı, bilgisayar programının geçici çoğaltılmasını gerektirdiği ölçüde, programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması fiillerini de kapsadığı ifade edildiğinden ; 2 adet bilgisayarda ... yazılımı lisansız şekilde yüklü ve kullanılabilir durumda bulunduğu tespiti yapıldığı yukarıda izah edildiğinden davacı tarafla FSEK 52.nci madde kapsamında herhangi bir sözleşme yapılmadan veya davacının yazılı izni olmadan gerçekleşen bu eylemde çoğaltma hakkının ihlal edildiği kanaatine varılmıştır. Bu takdirde ise , 5846 sayılı FSEK 68/1 maddesi uyarınca mali hakkı ihlal edilen eser sahibi veya eser sahibinden bu hakkı devir alanlar “… sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir. ” hükmü uyarınca varsayımsal sözleşme bedeli veya raiç bedel hesabı üzerinden tazminata hükmedilmesi gerekmektedir. Yukarıda belirtilen Bilirkişi heyeti raporunda "FSEK m.68 uyarınca en fazla 3 kat telif tazminatı istenebileceğinden, tazminat tutarının, KDV hariç, en fazla 54.826,40 USD x 3 = 164.479,20 USD’ye kadar olacağı " şeklinde tespit ve değerlendirmede geçen hesaplamada; davacının FSEK 68 .nci maddeye bağlı Mali hakkı ihlal edildiğinden Davacı tarafça talep edilen ( taleple bağlı kalınarak ) ve bedel arttırım yoluyla istenilen "80.000,00 ...'nin 14/09/2021 tarihinden itibaren devlet bankalarınca USD mevduatına uygulanan yıllık en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki ... efektif satış kuru karşılığı üzerinden davalıdan alınıp davacıya verilmesine," karar verilmiştir. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ; 1- Davanın KABULÜNE, 2- Davacı tarafça talep edilen ve bedel arttırım yoluyla istenilen 80.000,00 ...'nin 14/09/2021 tarihinden itibaren devlet bankalarınca USD mevduatına uygulanan yıllık en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki ... efektif satış kuru karşılığı üzerinden davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 46.228,38 TL karar ilam harcından peşin alınan 594,15 TL+ ile 58.000,00 TL ıslah harcı= 58.594,15 TL'nin düşümü ile bakiye 12.365,77 TL'nin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine, 4-AAÜT uyarınca 107.511,60 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5-Davacının yaptığı; 12.000,00 TL bilirkişi ücreti, 195,00 TL tebligat ücreti, alınmasına karar verilen 46.228,38 harç masrafı ( davacıya iade dışındaki) olmak üzere ... Hukuk Mahkemesinin ... Değişik iş dosyasında yapılan 940,00 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 59.363,38 TL yargılama giderinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 6-Karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine, Dair verilen karar davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK 341 ila 345 inci maddesine göre tebliğden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememiz aracılığı ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar okunup açıklandı.12/01/2026

Katip ... Hakim ... E-İmzalıdır E-İmzalıdır