İlk Derece Mahkemesi 2024/278 E. 2026/112 K.

T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/278 Esas KARAR NO : 2026/112

DAVA : Faydalı Model'den Doğan Haklara Tecavüz ve Haksız Rekabetin Tespiti, Men'i ve Ref'i DAVA TARİHİ : 27/11/2024 KARAR TARİHİ : 04/06/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 05/06/2026

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda : GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkili şirketin 1977 senesinde kurulduğunu, müvekkili firmanın faaliyet alanının depo raf sistemleri olduğunu, tasarım , araştırma ve geliştirme faaliyetleri , iş güvenliği esaslarını ön planda tutarak gerçekleştirmekte olduğunu, TPMK nezdinde ..... tescil numaralı "Katlanabilir ve Raylı İş Güvenliği Merdiveni" ibareli faydalı model tescilinin hak sahibi olduğunu, davalı tarafın müvekkiline ait tescilli faydalı modeli aynen taklit ederek ürettiğini, davalının bu eylemlerinin müvekkilinin faydalı modelden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini, davalı tarafın bu üretmiş olduğu taklit üründen haksız kazanç elde ettiğini, davalının kötü niyetli hareket ettiğini, tüm bu nedenlerle davalının , davacının markadan doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'ini talep ve dava etmiştir. CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacının dava dilekçesinde beyan ettiği ürünler arasında yenilik ve ayırt edicilik olmadığını, davacı adına tescilli ..... numaralı faydalı modelin 2015 yılında tescil edildiğini, fakat 2017 yılında yürülüğe giren 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’ndan önce faydalı modeller 551 Sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında değerlendirilerek tescillenmekte olduğunu, . 551 Sayılı KHK kapsamında yenilik özelliğine dair araştırma raporu düzenlenmemekte olduğunu, faydalı modeller için yenilik özelliğine dair araştırma raporu düzenlenmesi zorunluluğu 2017 yılında yürürlüğe giren 6769 sayılı sınai mülkiyet kanunu 143.madde 5 fıkra kapsamında zorunlu olduğunu, dolayısıyla ..... numaralı faydalı model için yenilik özelliğine haiz olup olmadığı hususunda bir olumlu araştırma raporu bulunmadığını, tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE : Dava, davalının davacının faydalı modelden doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'i taleplidir. Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, ..... tescil numaralı faydalı modelin davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır. 6769 sayılı SMK'nın 141. Maddesi ile, patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek, kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği halde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, patent veya faydalı model hakkını gasp etmek ve patent veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmenin, patent ve faydalı model belgesine tecavüz oluşturacağı belirtilmiştir. 6769 sayılı SMK'nın 141. Maddesi ile, patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek, kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği halde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, patent veya faydalı model hakkını gasp etmek ve patent veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmenin, patent ve faydalı model belgesine tecavüz oluşturacağı belirtilmiştir. 6102 Sayılı TTKnın 54. Maddesi ile, haksız rekabete ilişkin bu kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. 55. Maddesinin 4. fıkrasında ise, iyi niyetle bağdaşmayan, haksız rekabete ilişkin eylemlere örnek olarak, başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak gösterilmiş ve haksız rekabet halleri hüküm altına alınmıştır. Taraflarca bildirilen ve resen celbi gereken deliller celp edildikten sonra mahkememizin 17/06/2025 tarihli ön inceleme duruşması kararı ile Kayseri ..... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılarak dosyanın resen seçilecek biri sınai mülkiyet uzmanı, biri faydalı model uzmanı ve biri de mali müşavirden oluşacak üç kişilik heyete tevdi edilerek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 15/08/2025 tarihli raporda sonuç olarak; davalının 2016-2024 yılları arasında yasal defterlerinin, kurumlar vergisi beyannamelerinin, üretimde kullandığı ve yasal defter kayıtlarının dayanağı olduğu tespit edilen bilgisayar programının incelendiği, ilk madde malzeme , yarı mamül, ve mamül stok kayıtlarının incelendiği, bu kayıtlar için de "merdiven, katlanabilir, mini rack" ibareleri geçen tüm stok kayıtlarının incelendiği örnekler alınıp dosyaya sunulduğu, bu stoklardan çıkan ürünlerin faturalarının temin edildiği ve incelendiği, davalının "minirack katlanır merdiven ve ekipmanları" ürün ve yardımcı malzemelerinden 2017-2021 yılları arasında toplam kdv hariç 298.637,95 TL satış geliri elde ettiği, bu satışlardan firmanın genel karlılık oranına göre 43.999,66 TL net kar elde edeceğinin hesaplandığı, Elde edilen bu satış geliri ve kâr tutarının ihalele konu ürün kaynaklı olup olmadığının tespit edilemediği, araştırmanın dava konusu ürünün benzer isim tanımlamalarına göre yapıldığı, davalının ana üretim konusunun market ve depo rafı ürünleri olduğu, normal merdiven ve katlanır merdiven satışlarının ciro içinde çok küçük bir payının olduğu (yüzde birden daha az) eğer mahkemenizin bu gelirlerin ihalele konu ürünlerin satışından elde edildiğine kanaat getirirse tarafımca tespit edilen ve hesaplanan 298.637,95 tl ciro ve 43.999,66 tl net kar tutarlarının dikkate alınabileceği, davacı şirket ..... numarası ile tescilli faydalı modelin ödemesini her yıl gerçekleştirmiş olup , dava tarihi itibari ile faydalı modelin korumasının devam ettiği ve fakat rapor tarihi itibari ile ise koruma süresinin dolduğu, dolayısı ile dava tarihi itibari ile değerlendirme yapılmasının yerinde olduğu kanaatine varıldığını, Davacı şirket ..... numarası ile tescilli faydalı modelin ödemesini her yıl gerçekleştirmiş olup , dava tarihi itibari ile faydalı modelin korumasının devam ettiği ve fakat rapor tarihi itibari ile ise koruma süresinin dolduğu, dolayısı ile dava tarihi itibari ile değerlendirme yapılmasının yerinde olduğu kanaatine varıldığını, dosya kapsamında bulunan ve toplanan delillerden davacı vekilinin dava dilekçesinde sunmuş olduğu fotoğrafların davalı şirket tarafından üretilerek satıldığına dair kanaat geliştirilecek olunur ise 6769 Sy Sınai Mülkiyet Kanununun 141/1-a-b maddelerinin uygulanması gerektiğini, dosya kapsamında bulunan ve toplanan delillerden davacı vekilinin dava dilekçesinde sunmuş olduğu fotoğrafların davalı şirket tarafından üretilerek satıldığına dair kanaat geliştirilecek olunur ise 6769 Sy Sınai Mülkiyet Kanununun 149/1-a,b,c,ç,d,e ve g bentlerinin uygulanabilir olduğunu , lakin keşif esnasında hangi makinelerin üretimde kullanıldığı tarafımızca anlaşılamamış olup yine keşif mahalinde ( fabrikalarda, kataloglarda ) de davaya konu ürün tespiti gerçekleştirilemediğini, dosya kapsamında bulunan ve toplanan delillerden davacı vekilinin dava dilekçesinde sunmuş olduğu fotoğrafların davalı şirket tarafından üretilerek satıldığına dair kanaat geliştirilecek olunur ise 6769 Sy Sınai Mülkiyet Kanununun 150/1 maddesinin uygulanabilir olduğunu, dosya kapsamında bulunan ve toplanan delillerden davacı vekilinin dava dilekçesinde sunmuş olduğu fotoğrafların davalı şirket tarafından üretilerek satıldığına dair kanaat geliştirilecek olunur ise 6102 Sy Türk Ticaret Kanunu’nun madde 55/1-(a) 4. bendinde “Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak” demekle davalı şirketin eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğini bildirmiştir. Mahkememizin 02/01/2026 tarihli ara kararı ile dosyanın resen seçilecek faydalı model uzmanı bilirkişiye tevdi edilerek , bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi de verilerek,..... Alıveriş Merkezi, ..... Mahallesi ..... Caddesi No:11 Sarıyer/İSTANBUL adresindeki .... Mağazacılık A.Ş.'ye ait depo kısmındaki merdiven ile dava konusu faydalı model karşılaştırılarak taraf iddialarının incelenmesi istenilmiş olup, bilirkişi hazırlamış olduğu 01/04/2026 tarihli raporda sonuç olarak; davacı adına tescilli ..... numaralı faydalı modelin yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını haiz olduğunu, davalı taraf ürününün, konu faydalı modelin bağımsız istemindeki tüm teknik unsurları aynen barındırdığı, işbu nedenle 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) uyarınca mezkûr faydalı modelin haklarına fiili tecavüz teşkil ettiğini, dava tarihi itibari ile faydalı modelin korumasının devam ettiği, rapor tarihi itibari ile koruma süresinin dolduğu; dava tarihi itibari ile değerlendirme yapılmasının yerinde olduğunu, bu hususlarda takdir ve değerlendirmenin mahkemeye ait olduğunu bildirmiştir. Tüm dosya kapsamı incelenmiş, davacı tarafça, davalının ..... tescil numaralı faydalı model kapsamında kalacak şekilde katlanır merdiven üretimi yaparak tecavüzde ve haksız rekabette bulunduğu ileri sürülmüş olup, bilirkişi marifetiyle davacıya ait faydalı model tescili ile davalı iş yerinde ve üçüncü kişi iş yerinde yapılan incelemeler neticesinde davalı iş yerinde dava konusu ürünün bulunmadığı, davalı tarafça satış yapıldığı ileri sürülen üçüncü kişi .... Mağazacılık A.Ş.'ye ait depodaki ürün ile davacı faydalı modeli benzer ise de bu ürün üzerinde ürünün davalıya ait olduğuna/davalı tarafından üretildiğine dair herhangi bir etiket vs. bulunmadığı gibi davacı tarafça bu ürünün davalıya ait olduğunun da ispatlanamadığı anlaşılmış, tüm dosya kapsamından davalının davacının faydalı modelinin koruma kapsamında ürün üretip sattığı ispat olunmadığından davanın reddine karar verilmiştir. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ; 1-Davanın REDDİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince 732,00 TL ilam harcından, 427,60 TL peşin harcın mahsubu ile 304,40 TL bakiye karar harcının, davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 55.000,00 TL vekalet ücretinin, davacından alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 5-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının ilgilisine iadesine, 6-Talep halinde kararın taraflara tebliğine, Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/06/2026 Katip ..... ✍e-imzalıdır Hakim ..... ✍e-imzalıdır