İlk Derece Mahkemesi 2023/375 E. 2026/423 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2023/375 Esas KARAR NO : 2026/423

DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 23/08/2023 KARAR TARİHİ : 13/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin dış ticaret alanında faaliyet gösterdiğini, dönemsel olarak yurt dışından birtakım tedariklerde bulunduğunu, davalının, uluslararası taşımada taşıyan acentesi olduğunu, acentelik ilişkisi taşıyanla kendi arasında olup elde edeceği kazanç, gelir veya komisyon gibi unsurlar taşıyan ile arasındaki anlaşmaya dayandığını, taşıyanın taşımak için teslim aldığı emtiayı varma yerinde alıcısına teslim edene kadarki sürecin tamamının taşıma süreci olduğunu ve navlun karşılığı ifa edildiğini, bu çerçevede davalı ile müvekkili arasında bir akdi ilişki olmadığını, müvekkilinin borcunun yalnızca navlunun ödenmesini olduğunu, bunun dışında ancak zorunlu/gerekli masraflar ödeme yükümlülüğü bulunduğunu, acente ve taşıyan navlun ücreti ile yüklemeden boşaltmaya ve teslim noktası taahhüdü varsa o noktaya kadar tüm işleri navlun karşılığı gerçekleştirmesi gerektiğini, TTK'nın 1196. madde l.Fıkrasına göre ''Taşıyan, navlun dışında pey akçesi, prim, bahşiş ve benzeri bir ad altında başkaca bir istemde bulunamaz'' dendiğini, davalının haksız bir şekilde ve ilave gelir yaratmak amacıyla standart dışı dayanaksız masraf iddiası ile ödemeler talep ettiğini, yasa koyucunun bu hükmü getirmesinin amacı, taşıyan ve acentesinin navlun dışında taleplerinin ancak gerekli/zorunlu masraflar olabileceğini, bunun dışında ödeme talep edemeyeceğini emredici bir şekilde ortaya koyduğunu, davalı ödeme taleplerinin haksız ve kötü niyetli olup tahsil edilenlerin iadesi gerektiğini, işbu dava konusu taşımalarda, müvekkilinin, İsrail menşeli ... Ltd. firmasından çeşitli tarihlerde ... Ltd. şirketinin düzenlediği faturada da görüleceği üzere çeşitli emtealar satın aldığını, ithalata konu emtialar konişmentolarda görüleceği üzere Haıfa Limanından yüklendiğini ve ... ... Limanı'na dava dışı Turkon Lıne şirketi tarafından deniz yolu ile taşındığını ve Türkiye'de yerleşik acente olarak da davalı firmanın ifa yardımcısı - doğrudan temsilci olarak yer aldığını, konişmentoda kayıt düşüldüğü üzere malların Freıght Prepaıd yani navlun ücreti ödendiğini ve CFS/CFS teslim şekli ile taşıma taahhüt edildiğini ve gerçekleştirildiğini, taşıyanın yükü konteynerden boşaltıp geçici depolama yerinde bırakana kadar taşıma taahhüdü devam ettiğini, ithalata konu emtiaların İstanbul Limanına vardığında davalı firma tarafından müvekkiline varış bildirimi yapıldığını, varış Bildirimi'nde emtiaların tesliminin davalı firmadan haksız şekilde faturalandırılan ücretlerin emtiaların tesliminden önce, peşin olarak ödenmesi gerektiğinin ifade edildiğini, dava konusu taşımaya ilişkin uyuşmazlıkta konşimento üzerine düşülen freıght prepaıd kaydı ile beraberinde teslim yeri ise CFS şeklinde anlaşma yapıldığını, navlun bedeli ve sigortayı da içeren faturalar düzenlendiğini ve navlun ücreti taşıyıcıya taşıma başlamadan ödendiğini, varma yerinde gönderilenden açıkça talep edilmeyeceğini, ancak davalı firma tarafından konu faturalar ödenmediği müddetçe malın teslim edilmeyeceği bildirildiğini ve müvekkili tarafından bu bedeller zilyetlik hak ve yetkisinin haksız ve kötüye kullanımı suretiyle, daha yüksek maliyete katlanmak istemeyen ve malın beklemesi-gecikmesinden zararı engellemek isteyen müvekkili tarafından teslim almak zorunluluğundan dolayı ve ihtirazi kayıtla ödenmek zorunda kalındığını, CFS kaydı karşısında, geçici depolama yerine teslim öncesi aşama için davalı yanın müvekkile yeni bir hizmet sunması söz konusu olamayacağını, zorunlu masraflar dışında da ödeme talebinde bulunması navlun sözleşmesi ve kanun açık hükümlerine aykırı olduğunu, geçici depolama yerinde masraflar ise müvekkil sorumluluğunda olduğunu, müvekkilinin ihtirazi kayıtla ödemek zorunda kaldığı fatura kalemlerinin, esasen müvekkilin borcu olmayan ve ödemesi haksız talep edilen unsurlar olduğunu, müvekkilinin davalı ile de doğrudan bir ticari ilişkisi bulunmadığı gibi, taşıyana karşı da müvekkilinin herhangi bir ödeme yükümlülüğü olmadığını, ihtirazi kayıtla ödeme yapılmış olduğu halde herhangi bir iade olmadığından .... İcra Müdürlüğü 2022/... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatılan ve karşı tarafça takibe haksız şekilde itiraz edildiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Bahse konu taşıma muameleleri muhtelif numaralı konşimentolar tahtında gerçekleşmiş olup, taşıma sözleşmeleri uyarınca düzenlenen konşimentonun taşıma muamelesinin konusu ve taraflarına ilişkin ispat niteliğini haiz belge olduğunu ve söz konusu konşimentoda bizzat müvekkili ... A.Ş.'nin tam unvan ve adresinin taşıyanı belirtir şekilde yer aldığı ve konişmentonun taşıyan adına Haifa limanındaki acentesi ... (1997) Ltd. tarafından düzenlendiğinin de göz önüne alındığında, müvekkili şirketin uyuşmazlığa konu taşıma ilişkisi uyarınca acente değil, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ("TTK") ilgili hükümleri uyarınca bizzat taşıyan sıfatını haiz olduğunu, davacı yanın dilekçesindeki talep ve iddialarına karşı zamanaşımı definin kabulü ile davanın usulden reddinin talep edildiğini, davacı yanın alıcısı olduğu yüklerin teslim şekli "CIF" olarak belirlenmiş olup, ... Limanından, ... ... Limanı'na Davalı Müvekkil Şirket tarafından taşındığını, bahse konu yüklerin teslim şeklinin tarafların bizzat kendi özgür iradeleriyle CIF olarak kararlaştırıldığını, müvekkili şirketin dahil olmadığı, davacının bu noktada mevcut uyuşmazlığın esasına dair taşımanın şekli ve varma limanı bakımından dahi somut olayın gerçeklerine aykırı beyanda bulunduğunu, üstelik davanın satım sözleşmelerine dayandırılmasına rağmen dosyaya herhangi bir satım sözleşmesinin de sunulmadığını, gönderen/yükleten şirket ... Ltd.'nin CIF teslim şeklinin mevzubahis olduğu mal satım sözleşmelerine istinaden uzun zamandır birçok yükünü müvekkili şirket aracılığıyla Türkiye'ye gönderdiğini, işbu dava tarihine kadar taraflar arasında hiçbir sorun yaşanmadığını, tüm taşıma süreci olması gerektiği gibi ilerlediğini, dava konusu taşımalara ilişkin de yine tüm süreç olması gerektiği gibi ilerlemesi ve taşıma işlemleri başarı ile sonuçlanmasına rağmen yük alıcısı davacının ödemekle yükümlü olup CIF teslim boşaltma liman masraflarının iadesi için haksız yere hukuki yollara başvurduğunu, davacı tarafın dosyada mübrez dava dilekçesinde de zorunlu masrafları ödeme yükümlülüğünde bulunduğunu açıkça ikrar ettiğini, ilgili liman işletmeciliği tarafından müvekkiline fatura edilen kalemler ile birlikte müvekkili şirket tarafından bizzat resmi mercilerce yayınlanan tarifelere uygun olarak verilen hizmetler karşılığı oluşan masraflar yük alıcısı davacı yana fatura edilmiş olup tüm bunların lokal masraflar olarak addedildiğini, davacı yanın bahse konu fatura bedellerine ilişkin olarak yasal süresinde itiraz etmediğini dolayısıyla davacı yanın işbu faturaların içeriğini ve borcu açıkça ikrar ettiğinin kabulü gerektiğini, davacı yanca 8 günlük yasal sürede takip konusu faturalara itiraz edilmemiş olmasına istinaden boşaltma liman masraflarına dair faturalara konu faturanın içeriğinin ikrar edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizin 07/12/2023 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; Dökümantasyon ücreti, tahliye ücreti, konteyner giriş çıkış ücreti vb. isimler altında çeşitli alacakların Türk limanlarında uygulamada eşyanın gönderileninden talep ve tahsil edilmesinin mutad olduğu; bu mutad uygulamanın ticari örf ve adet kuralı haline gelip gelmediği hususunda takdirin Mahkemeye ait olduğu, mutad uygulamanın ticari örf ve âdet kuralı olmadığı kabul edildiği takdirde değerlendirmenin TTK'nın ilgili hükümleri çerçevesinde yapılması gerekeceği, gönderilenden onun hesabına yapılmış giderlerin talep edilebileceği; talep edilen her bir alacak kaleminin bu açıdan değerlendirilmesi gerekeceği, gönderilenden onun hesabına yapılmış bir gider talep ediliyorsa, bu giderin hangi hizmete ilişkin olduğunun, sunulan hizmetin ne olduğunun ortaya konulması ve bu hizmetin gönderilen için yapıldığının kanıtlanması gerektiği; bu hususların ispatlanmış sayılıp sayılamayacağı hususunda takdirin münhasıran Mahkemeye ait olduğu, gönderilen adına ödenen ücretler gönderilenden talep edilirken TTK m. 20 uyarınca buna uygun bir ücret eklenmesinin, dolayısıyla yapılan bu iş, görülen bu hizmet için uygun bir ücret istenmesinin mümkün olduğu, satış sözleşmesinin navlun sözleşmesinden bağımsız bir sözleşme olduğu; satış sözleşmesinde kararlaştırılmış olan teslim şeklinin, bir giderin gönderilenden talep edilip edilemeyeceği hususunda dikkate alınamayacağı, uyuşmazlık konusu her bir alacak kalemi bakımından ise, geçici kabul ücreti; liman ve gemi güvenlik ücreti; ekipman denetim kontrol ücreti ve THC terminal elleçleme ücretinin gönderilenden talep ve tahsil edilmesinin uygun olduğu, buna karşılık dökümantasyon ücretinin gönderilenden istenemeyeceği; zira konişmentonun ibrazı karşılığında eşyanın teslim edilmesinin ve konişmentoyu ibraz eden kişinin haklı hamil olup olmadığının araştırılmasının taşıyanın TTK m. 1230'dan kaynaklanan bir yükümlülüğü olduğu; bunun ek bir hizmet olarak nitelendirilip ücret talep edilemeyeceği, tahliye ücreti bakımından ise, dava konusu taşımalara ilişkin olarak düzenlenen konişmentolarda "FO" (free out) vb. bir kayıt tespit edilemediği; şu halde kanuni düzenin aksinin sözleşme ile kararlaştırılmadığı; Türk limanlarında eşyanın gemiden boşaltılması masraflarının gönderilene ait olduğuna ilişkin bir teamül bulunup bulunmadığının ayrıca araştırılmasının Mahkemenin takdirinde olduğu, gemiden boşaltma masraflarının yerel teamül gereği gönderilene ait olduğu kabul edilirse bu alacak kaleminin gönderilenden talep edilebileceği, Türk limanlarında bu hususta aksi yönde yerel teamül bulunmadığı kabul edildiği takdirde, konteynerin gemiden boşaltılması masrafı TTK m. 1167/1 uyarınca taşıyana ait olduğundan bu ücret kaleminin gönderilenden talep edilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir. Mahkememizin 26/11/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın ek rapor aldırılmak üzere bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, aldırılan ek raporda ilk raporda varılan görüşte değişiklik bulunmadığı belirtilmiştir. Dava, deniz taşımasına ilişkin olarak ihtirazi kayıtla ödenen ekipman denetim ve kontrol, tahliye ücreti , terminal elleçleme ücreti , liman ve gemi güvenlik , geçici kabul açıklamalı fatura bedellerinin iadesi isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır. Davacının satın almış olduğu emtiaların Haifa Limanından ... Limanına taşımasının yapıldığı, davalının taşıyan, davacının gönderilen olduğu görülmektedir. Davacı vekili taşıyanın gönderilenden navlun dışında ücret talep edilemeyeceğini, fatura bedellerinden davacının sorumluluğunu bulunmadığını, iadesinin gerektiğini ileri sürmektedir. Davalı taraf ise iadesi istenen bedellerin boşaltma limanında verilen zorunlu hizmetlere ilişkin olduğunu, CIF teslim şekli gereği davacının sorumlu olduğunun belirtilerek davanın reddi talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık varma limanında ekipman denetim ve kontrol, tahliye ücreti , terminal elleçleme ücreti , liman ve gemi güvenlik , geçici kabul açıklamalı fatura bedellerinden gönderilenin sorumlu olup olmadığı hususundadır. Taşımalara konu mal faturasına göre satışın CIF teslim şekli ile yapıldığı görülmektedir. Buna göre varış yerindeki masraflardan alıcı sorumlu olacaktır. TTK 1203. maddesinde " Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." düzenlemesi bulunmaktadır. Anılan hükme göre gönderilenin sözleşme veya konişmentoya göre ödemesi gereken alacaklar ile kendisi adına yapılmış masrafları ödemesi gerekmektedir. Davacı ile satıcı arasında CIF teslim şeklinde yapılan sözleşme gereği varma limanı masrafları gönderilen üzerinde ise de TTK 1203. Maddesi hükmüne göre gönderilenin sorumlu olduğu bu bedellerin her bir taşıma için navlun sözleşmesi ve konişmento kayıtları doğrultusunda tespit edilmesi, navlun kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Dava konusu konişmentolarda yükün konteyner sahasına kadar taşıyan hakimiyetinde olduğunu gösterir CFS/CFS, CY/CY gibi kayıtlar ile tahliye boşaltma giderlerlerinin gönderilenin sorumluluğunda olduğunda olduğunu gösterir FO kaydının bulunmadığı görülmektedir. Bu durumda TTK 1167 maddesine göre değerlendirme yapılması gerekmektedir. TTK 1167. Maddesinde " Sözleşme, boşaltma limanı düzenlemeleri ve bunlar yoksa yerel teamül ile aksi öngörülmüş olmadıkça, eşyanın gemiden çıkartılması gideri taşıyana, geri kalan boşaltma giderleri ise gönderilene aittir." düzenlemesi bulunmakta olup buna göre tahliye masraflarının taşıyana ait olduğu anlaşılmaktadır. Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda dökümantasyon, tahliye ücreti, konteyner giriş çıkış gibi masrafların acenteler tarafından gönderilenden talep edilmesinin mutad olduğunu, teamül haline gelip gelmediğini Mahkemece değerlendirilebileceği belirtilmiş ise de Yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre bir hususun ticari teamül olarak kabul edilmesi için adet haline gelmesi, zamanla herkes tarafından uyulmak suretiyle kararlı bir nitelik kazanması gerekmekte olup genel uygulamanın bu yönde olması TTK 1167. Maddesi anlamında ticari teamül olarak olarak kabulü için yeterli değildir. Bu nedenle davalının tahliye ve tahliye nezaret ücretini talep edemeyeceği değerlendirilmiştir. Davaya konu ekipman denetim ve kontrol , terminal elleçleme ücreti , liman ve gemi güvenlik , geçici kabul TTK 1203 maddesi gereğince gönderilen adına yapılan masraflardan olduğu anlaşılmaktadır. Taraflar arasında, varma limanında yükün tahliyesine ilişkin işlemlerin davalı tarafından yapıldığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Yükün gönderilen tarafından teslim alındığı, buna göre taşıyan veya onu temsilen acentesi tarafından tahliyeden ve gönderilene teslime kadarki süreç içerisinde gönderilen adına yapılıp TTK 1167. maddesi kapsamında " diğer boşaltma gideri " olarak değerlendirilecek olan bu masraflardan davacı tarafın sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır. Dava konusu faturalarda belirtilen Dökümantasyon Ücreti ise niteliği itibariyle boşatma gideri olmayıp konişmentodaki kayıtlar ve TTK 1167. maddesinden bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Dökümantasyon ücreti konişmentonun ibrazı üzerine gönderilenin haklı hamil olduğunun tespiti, taşımaya ilişkin belgelerin tasnif edilmesi ve saklanmasının karşılığı olarak talep edilen bir ücret olup bu hizmetlerin taşıyan adına verildiği, anılan bu hizmet bedellerinin gönderilenden talep edilemeyeceği değerlendirilmiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle dava konusu taşımalarda Dökümantasyon Ücreti ve Tahliye ücretinin gönderilenden talep edilemeyeceği ve iadesinin gerektiği , limanda yüke ilişkin olarak yapılan "diğer boşaltma gideri" niteliğindeki ekipman denetim ve kontrol , terminal elleçleme ücreti , liman ve gemi güvenlik , geçici kabul ücretinin taşıyan tarafından talep edilebileceği kanaatine varılarak taşıyanın talep edemeyeceği bedellerin iadesi gerekmekle faturalardaki tahliye ve dökümantasyon için ayrı ayrı belirlenen tutarlar dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 4.380,00 USD asıl alacak üzerinden devamına, kabulüne karar verilen takibe konu asıl alacağa takip tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden 1 yıl süreli mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden faiz uygulanmasına, -Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, 2-Kabulüne karar verilen 4.380,00 USD asıl alacağa takip tarihindeki TL karşılığı üzerinden %20 oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Karar harcı olan 8.138,18 TL'den peşin alınan 3.729,87 TL'nin mahsubu ile bakiye 4.408,31 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 4-Davacının peşin olarak yatırdığı 3.729,87 TL' harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Davacı yargı gider toplamı olan 16.768,60 TL'nin ( 269,85 TL başvurma harcı, 495,75 TL posta gideri ve 6.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 7.210,49 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Davacı için takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, 7-Davalı vekili için takdir edilen 45.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, 8-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.341,60-TL sinin davalıdan, 1.778,40-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 9-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/10/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır