İlk Derece Mahkemesi 2023/239 E. 2026/413 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:2023/239 KARAR NO :2026/413

DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ: 21/03/2023 KARAR TARİHİ: 08/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı/müvekkili şirketin ticari araç motor yağları, binek araç motor yağları, motosiklet yağları, deniz yağları, transmisyon ve dişli yağları, endüstriyel yağlar, antifreeze ve gresler, endüstriyel kullanıma yönelik ürünleri, sentetik ve mineral bazlı madeni yağları, yağlama ürünlerini ve soğutma sistem sıvılarını ürünlerinin üretimi başta olmak üzere dağıtım, satış ve pazarlama alanlarında uzun yıllardır Türkiye'de hizmet verdiğini ve faaliyet gösterdiğini, davacı/müvekkili şirket ile davalı/borçlu şirket arasında taşıma sözleşmesi akdedildiğini, davacı/müvekkili şirkete ait olan malların teslimi amacıyla davacı/müvekkili şirket tarafından ordino bedelleri ödendiğini, davacı/müvekkili şirket tarafından ihtirazi kayıt şerhi ile ödediği bedellerin tahsili amacıyla davalı/borçlu şirket aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... Esas sayılı dosyası nezdinde ihtirazi kayıt ile ödenmiş bedellerin toplam 6.070,06 USD tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı/borçlu tarafından davacı/müvekkili şirketin başlattığı icra takibine itiraz edildiğini, itirazın taraflarına hukuka uygun olarak tebliğ edilmediğini, itirazın iptalini yasal süresi içerisinde talep etme hakları hasıl olduğunu, davacı/müvekkili şirket ile davalı/borçlu şirket arasındaki uyuşmazlığın çözümü için dava şartı olan ticari arabuluculuğa başvurulduğunu, işbu davanın ticari uyuşmazlıktan kaynaklandığından görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, para borcunun götürülebilir bir borç olduğundan yetkili mahkemenin İstanbul Mahkemeleri olduğunu, davalı şirketin navlun bedeli kapsamında ordino, terminal, taşıma dokümanı vb. bedelleri haksız ve hukuka aykırı bir şekilde talep ettiğini, müvekkili şirketin ticari faaliyetinin aksamaması amacıyla işbu bedelleri ihtirazi kayıt şerhi ile ödediğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; davanın kabulü ile davalı/borçlunun .... İcra Müdürlüğü 2021/... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin tüm fer'ileri ile devamına, takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere davalı/borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı/borçluya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından ikame edilen işbu davada müvekkili şirketin acenteliğini yapmakta olduğu ..... tarafından; ... numaralı konşimentolar tahtında gerçekleştirilen taşımalara ilişkin müvekkili şirket tarafından boşaltma limanında verilen hizmetler karşılığında kesilmiş olan faturalar karşılığı ödenen bedellerinin iadesi talebi ile başlatılmış olan icra takibine taraflarınca yapılmış itirazın iptalinin talep edildiğini, müvekkili şirketçe kesilen faturalara konu iş ve işlemler için ücret istenmesinin hukuken mümkün olduğunu, davacının hukuken bu bedellerin iadesini istemesinin mümkün olmadığını, dava konusu faturaların 2018 ve 2019 tarihli olduklarını, bu faturalara ilişkin ödemelerin 2018 ve 2019 tarihlerinde yapıldığını, işbu dava konusu icra takibine ilişkin takip talebi ise 14.09.2021 tarihli olduğunu, davacının bahse konu alacakları talep edebilmesi için kanunun öngördüğü 1 yıllık zaman aşımının geçtiğini, işbu davanın öncelikle zaman aşımı yönünden reddi gerektiğini, dava konusu taşımaya ilişkin konşimentolar üzerinde yer alan "Freight Prepaid" kaydı ile taşıma sözleşmesine ilişkin navlun ücretinin dava dışı yurtdışında bulunan yükleyici tarafından ödendiğini ancak taşımaların Free Out olarak gerçekleştirildiğini, müvekkili şirketin acenteliğini yapmakta olduğu taşıyan tarafından değil tüm taşıyanlar tarafından Türk Limanlarına yapılan taşımalar free out olarak gerçekleştirildiğini, bu kapsamda yükün gemiden çıkartılma masraflarının navluna dahil olmayıp bu masrafların ayrıca gönderilen tarafından ödenmesi gerektiğini, dava konusu taşımaların free out olarak gerçekleştirlmesi nedeni ile davacının gönderilene yükün gemiden çıkartılması ücreti kesildiğini ve boşaltma işleminin konşimento üzerinde gönderilen olarak görünen davacı sorumluluğunda olduğunu, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek kaydı ile yükleme ve tahliye giderlerinin taşıyana ait olduğu liner in/liner out şeklinde anlaşmalarda bile navlun sadece gemiden tahliye masrafını kapsadığını, yükün gemiden tahliyesinden itibaren oluşacak her türlü masraflar yine her türlü gönderilene ait olacağını belirterek davanın reddine, %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, her türlü yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizde açılan işbu davanın, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/04/2023 tarih, ... karar sayılı görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır. Dava, davacının ihtirazı kayıt adı altında ödediği bedellerin davalıdan tahsili için başlatılan icra takibine davalının itirazı sonucu itirazın iptali nitelikli olduğu uyuşmazlığın; davalının zamanaşımı itirazının yerinde olup olmadığı, davalının davacıdan tahsil ettiği, acentelik dökümantasyon ücreti, gümrüklü saha ekipman denetim ve kontrol ücreti, gümrüklü saha konteyner giriş çıkış ücreti, gemi liman güvenlik bedeli, acentelik tahliye nezaret ücreti, gemi tahliye ücreti, tahliye ve terminal hizmetleri, ithalat liman ücreti vs tahsil etmesinin yerinde olup olmadığı hususundan ibaret olduğu anlaşılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Uzakyol Kaptanı... ve Taşıma Uzmanı Prof. Dr. ... tarafından tanzim edilen 02/02/2024 havale tarihli raporda özetle; davalının emtiayı teslim alan davalıdan gönderilen sıfatı ile davacıdan acentelik dokümantasyon ücreti, gümrüklü saha ekipman denetim ve kontrol ücreti, gümrüklü saha konteyner giriş çıkış ücreti, gemi liman güvenlik bedeli acentelik tahliye nezaret ücreti, gemi tahliye ücreti ve geçici kabul ücretini talep edebileceği sonuç ve kanaatlerine varılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişi Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 02/09/2024 havale tarihli raporda özetle; incelenen davacı şirkete ait 2018 ve 2019 yılları ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2018 ve 2019 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2018 ve 2019 yıllarına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, incelenen davalı şirkete ait 2018 ve 2019 yılları ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davalı şirketin 2018 ve 2019 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davalı şirketin 2018 ve 2019 yıllarına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacı ve davalı şirketin 2018 ve 2019 yılı ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi neticesinde; davacı şirketin, dava ve icra takibe konu ettiği toplamı 6.070,006 USD tutarındaki faturaları hizmet aldığı ... Gümrük Müşavirliği ve Loj. Hiz. A.Ş. aracılığıyla “İhtirazi Kayıt” açıklamasıyla davalı şirkete ödediği, davacı ve davalı şirketin faturaları ve ödeme dekontlarını ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, tarafların 2018 ve 2019 yıllarına ait ticari defter ve kayıtlarının birbiriyle örtüştüğü, tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin değerlendirilmesinin Mahkemenin takdirinde olduğu sonuç ve kanaatlerine varılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı Doç. Dr. ... tarafından tanzim edilen 12/11/2025 havale tarihli raporda özetle; dökümantasyon ücreti, tahliye ücreti, konteyner giriş çıkış ücreti vb. isimler altında çeşitli alacakların Türk limanlarında uygulamada acenteler tarafından eşyanın gönderileninden talep ve tahsil edilmesinin mutad olduğu; bu mutad uygulamanın ticari örf ve âdet kuralı haline gelip gelmediği hususunda takdirin münhasıran Mahkemeye ait olduğu, mutad uygulamanın ticari örf ve âdet kuralı olmadığı kabul edildiği takdirde değerlendirmenin TTK’nın ilgili hükümleri çerçevesinde yapılması gerekeceği, acentenin ancak taşıyanla arasındaki acentelik ilişkisi gereği verdiği hizmetler dışında gönderilene bir hizmet sunarsa bunun bedelini talep edebileceği, talep edilen her bir alacak kaleminin bu açıdan değerlendirilmesi gerekeceği, gönderilenden onun hesabına yapılmış bir gider talep ediliyorsa bu giderin hangi hizmete ilişkin olduğunun, sunulan hizmetin ne olduğunun ortaya konulması ve bu hizmetin gönderilen için yapıldığının kanıtlanması gerektiği, acentenin gönderilen adına ödediği ücretleri gönderilenden talep ederken TTK. m. 20 uyarınca buna uygun bir ücret eklemesinin, dolayısıyla yapılan bu iş, görülen bu hizmet için uygun bir ücret istemesinin mümkün olduğu, uyuşmazlık konusu her bir alacak kalemi bakımından ise dokümantasyon ücretinin davacıdan talep ve tahsil edilmesinin yerinde olmadığı, gümrüklü saha - ekipman kontrol ve denetim ücreti, gümrüklü saha - konteyner giriş çıkış ücreti, gemi - liman güvenlik bedeli ve geçici kabul bedelinin davacıdan talep ve tahsil edilebileceği ancak ilgili hizmetin verildiğinin/ilgili ödemenin liman işletmesine yapıldığının kanıtlanması gerektiği, tahliye ücreti ile acente tahliye nezaret ücreti bakımından ise, dava konusu taşımalara ilişkin olarak düzenlenen konişmentoların üç tanesinde (...) “FO” (free out) kaydı bulunmakta olup diğerlerinde böyle bir kaydın tespit edilemediği, şu halde “FO” kaydının bulunmadığı konşimentoların ilişkin olduğu taşımalar bakımından kanuni düzenin aksinin sözleşme ile kararlaştırılmış olmadığı, teslim konteynerin gemiden boşaltılması sonrasında gerçekleşeceğinden teslimden önce boşaltmaya nezaret edilmesinin gönderilen için yapılmış bir hizmet olarak değerlendirilemeyeceği, gemiden boşaltma işinin gönderilene ait olduğu taşımalar bakımından ise incelenmekte olunan alacak kaleminin gönderilenden talep edilebileceği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı Doç. Dr. ... tarafından tanzim edilen 24/07/2026 havale tarihli ek raporda özetle; gümrüklü saha - ekipman kontrol ve denetim ücreti: TTK. madde 1178/3-c uyarınca eşya “boşaltma limanında geçerli kanun ve düzenlemeler uyarınca eşyanın kendilerine teslimi zorunlu makamlara veya üçüncü kişilere teslim edildiği ana kadar taşıyanın hâkimiyetinde sayılır”, şu hâlde eşyanın gümrüklü sahada bulunduğu süre taşıyanın hakimiyetine, dolayısıyla sorumluluk süresine dahil olmadığı, buna göre de bu süre içinde konteynerin kontrolü, takibi, muayene işlemine eşlik edilmesi vb. hizmetler taşıyanın yükümlülüğünde olmadığı, dolayısıyla bu hizmetin verildiği ispatlandığı ölçüde, bedelinin gönderilenden talep edilmesi mümkün olduğu, ispat hususunda nihai takdirin Mahkeme’ye ait olduğu, gemi - liman güvenlik bedeli: liman güvenlik bedelinin liman işletmesi tarafından alınan güvenlik önlemleri nedeniyle tahsil edildiği anlaşıldığı, bu ücretin taşıyanın teslim borcu ile bir ilgisi bulunmadığı, dolayısıyla anılan ücreti liman işletmesine gönderilen adına ödediğini ispatlayan acentenin bunu gönderilenden talep etmesi mümkün olduğu, bu hususta fatura, ödeme belgesi, defter ve benzeri belgelerin incelenip değerlendirilmesi bakımından bilirkişi kurulunda mali müşavir bilirkişi yer almadığı, takdirin Mahkeme’ye ait olduğu, acentelik - tahliye nezaret ücreti ve gemi - tahliye ücreti: dava konusu taşımalara ilişkin olarak düzenlenen konşimentoların üç tanesinde (...) “FO” (free out) kaydı bulunduğu, gemiden boşaltma işinin gönderilene ait olduğu taşımalar bakımından ise inceledikleri alacak kaleminin gönderilenden talep edilebileceği, FO kaydını havi konşimentoların ilişkin olduğu taşımalar bakımından ayrıca bir ispata gerek olmadığının değerlendirildiği ancak ispat hususunda nihai takdirin Mahkeme’ye ait olduğunu belirterek kök raporda açıklanan kanaatlerini değiştirmelerini gerektiren bir hususun tespit edilmediği sonuç ve kanaatlerine varılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Davacı ile davalı arasında navlun sözleşmesi düzenlendiğini, bu sözleşmeye göre davalının emtiaları taşıdığı, taşıma sonrası davalının davacından bazı ordino bedelleri tahsil ettiği, davacı tarafından bu bedellerin ihtirazi kayıtla ödendiği, daha sonra ödenen bu bedellerin tahsili için davalıya yönelik icra takibi başlatıldığı, itiraz üzerine itirazın iptali davası açılmıştır. TTK 1203 maddesine göre "Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." Davacı vekilince TTK 1196 maddesi gereğince taşıyanın navlun dışında bir istemde bulunamayacağını savunmaktadır. İcra takibine konu ödemelerin olduğu dekontlar incelendiğinde toplamda 12 adet fatura için 13 ödeme olduğu, bu ödemelerin ilkinin 08/03/2018 tarihli olduğu, son ödemenin ise 24/09/2019 tarihli olduğu anlaşılmıştır. İş bu davaya konu icra takibinin ise 14/09/2021 tarihinde başlatıldığı anlaşılmıştır. Davaya konu alacak davacının alıcısı olduğu emtiaların deniz yolu ile taşınmasından ve sonraki işlemlerden kaynaklanmakta olup, davacının da dava dilekçesinde belirttiği hali ile davacı ile davalı arasında bir taşıma sözleşmesi bulunmaktadır. Buna göre davaya konu alacak talebi bakımından TTK 1246 maddesi gereğince uyuşmazlık bakımından 1 yıllık zamanaşımı süresi düzenlenmiştir, madde metnine göre 1 yıllık süre alacağın muaccel olması ile başlayacaktır. Davacı tarafından ihtirazi kayıt ile yapılan ödemeleri neticesinde alacağın muaccel hale geldiği mahkemece kabul edilmiş olup yapılan son ödemenin tarihi ise 24/09/2019 tarihidir. TTK 1246 maddesi gereği alacak 24/09/2020 tarihinde zamanaşımına uğramış olup, Covid 19 pandemisi kapsamında alınan tedbirler nedeni ile 25/03/2020 tarih 7226 sayılı Kanunun Geçici 1/1-a m. uyarınca hak düşürücü sürelerin 13/03/2020 tarihinden 30/04/2020 tarihine kadar durdurulduğu, 29/04/2020 tarih 2480 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 7226 sayılı Yasa ile durdurulan hak düşürücü sürelerin 15/06/2020 tarihine kadar uzatılmış sayılmasına karar verildiği göz önüne alındığında ise zamanaşımı süresinin 28/12/2020 tarihine uzadığı anlaşılmakla birlikte uyuşmazlığa konu icra takibinin 14/09/2021 tarihinde başlatılması karşısında uyuşmazlık bakımından talebin zamanaşımına uğradığı kabul edilerek davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: 1-Davanın zaman aşımı nedeniyle reddine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 1.709,07 TL den karar harcı olan 732,00 TL nin mahsubu ile fazla alınan 977,07 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine, 3-Davalı vekili için takdir edilen 45.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, 4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.08/10/2026

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır