İlk Derece Mahkemesi 2022/64 E. 2024/583 K.

T.C. ANKARA 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ T.C. ANKARA 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2022/64 KARAR NO : 2024/583

DAVA : FSEK Muhalefet Nedeniyle Tecavüzün Ref'i, Maddi ve Manevi Tazminat DAVA TARİHİ : 23/02/2022 KARAR TARİHİ : 26/12/2024 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 22/01/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan FSEK Muhalefet Nedeniyle Tecavüzün Ref'i, Maddi ve Manevi Tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ve sair beyanlarıyla; müvekkili tarafından ... ilinin kentsel sit alanı içerisinde yer alan Cumhuriyet Meydanında yapılacak olan ... işi ile ilgili olarak davalı ... Belediyesi'nin daveti ile hazırlanan "..." beğenilmiş ve doğrudan temin usulü hizmet alımı ile uygulama projelerinin yapılması için 28.11.2018 tarihinde anlaşma yapıldığını, bu kapsamda müvekkili davacı şirket tarafından hazırlanan mimari projenin uygulama çizimleri tamamlanarak 10.01.2019 tarihinde davalı Belediyeye iş teslim tutanağı düzenlenerek teslim edildiğini, akabinde de proje ...'nün 31.01.2019 tarih ve 4813 sayılı kararı ile uygun bulunarak onaylandığını, müvekkili şirkete anılan proje ile ilgili olarak 169.725,40 TL. (KDV dahil) hakediş ödemesi yapıldığını, aynı zamanda söz konusu mimari proje ... tescil ettirildiğini, müvekkili davacı şirket tarafından hazırlanan mimari proje 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 2/3 maddesi kapsamında ilim ve edebiyat eseri vasfında olup, projeyi çizen ve tamamlayan müvekkil davacının proje müellifi olarak eser üzerinde hak sahibi olduğu tartışmasız olduğunu, Proje ve teknik şartnameler doğrultusunda davalı ... tarafından kaba ve ince işlere ilişkin ihale düzenlenmiş ve ihaleyi alan firma projenin uygulamasına başlayarak kaba imalatlarının tamamlandığını, ancak bu aşamadan sonra 14.10.2020 tarihinde davalı ... tarafından onaylanan mimari projenin tasarımıyla uyuşmayacak şekilde değişiklikler (revizyonlar) talep edildiğini, talep edilen değişikliklerin (revizyonlar) müvekkili davacı şirket tarafından uygun görülmemiş ve kabul edilmediğini, müvekkili davacı şirket tarafından hazırlanan ve onaylanan mimari proje üzerinde proje müellifi olan müvekkili şirketin bilgi ve rızası olmaksızın ve en önemlisi zaruri nitelikte olmayan tamamen keyfi değişiklikler yapılmış ve yapılan bu değişiklikler yeni bir mimari proje gibi ... 'nün 16.02.2021 tarih ve ... sayılı yazısı ile "..." adı altında ... sunulduğunu ve Kurul tarafından da 24.02.2021 tarih ve ... sayılı karar ile uygun görülerek onaylandığını, mevcut durumun öğrenilmesine müteakip müvekkili davacı şirket tarafından gerekli yazışma ve uyarılar yapılmış, .... Noterliği'nin 04.01.2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile de davalı Belediyeden yukarıda bahsedilen hukuka aykırılıkların giderilmesi ve uğranılan maddi ve manevi zararın tazmininin talep edildiğini, ancak davalı ... tarafından ... . Noterliği'nin 13.01.2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile iddia ve taleplerinin kabul edilmediği gibi müvekkili şirketin projedeki yükümlülükleri yerine getirmediği şeklinde bir savunma ileri sürüldüğünü, müvekkili davacı şirket tarafından hazırlanan ve tescil edilen mimari proje üzerinde müvekkili şirketin bilgisi ve rızası dışında davalı ... tarafından revizyonlar gerçekleştirilmek suretiyle değişiklikler yapılması ve bu şekli ile yeni bir mimari proje gibi Koruma Kuruluna sunularak onaylatılması ve bu doğrultuda da inşaatına devam edilmesinin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa açıkça aykırılık teşkil ettiğinden, ihlal edilen ve hali hazırda ihlali devam eden mali ve manevi haklarımız kapsamında anılan Kanun'un 66. maddesi uyarınca Cumhuriyet Meydanında devam eden söz konusu inşaat ve imalata konu mimari projenin uygulanmasının durdurulmasını ve iptal edilmesini (tecavüzün ref'i), yine Kanun'un 67/1-2 maddeleri gereğince projeye aykırı olarak yapılan eklenti ve değişikliklerin kal'ine ve eserin müvekkil şirkete ait mimari projeye uygun hale getirilmesine, müvekkil davacı şirkete ait mimari projenin izinsiz değiştirilerek kullanılması sebebiyle de anılan Kanun'un 68. maddesi gereğince yapılacak tespit sonucu daha sonra artırılmak ve fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak üzere şimdilik 10.000 TL. maddi tazminatın (telif tazminatı) ödenmesini, müvekkili davacı şirkete ait mimari projenin davalı ... tarafından izinsiz değiştirilmesi ve yeni bir mimari proje adı altında yapı ruhsatına konu edilerek inşaatına devam edilmiş olması başlı başına müvekkil şirketin manevi haklarının ihlali niteliğinde olduğunu, ayrıca bu proje doğrultusunda Cumhuriyet Meydanında inşaat ve imalat işlerine devam edilmiş ancak ortaya çıkan eserin son hali vernaküler mimari konusunda dünyada eşine az rastlanır nitelikte olan ... kentinin tarihi dokusuna aykırı, çevresi ile uyumsuz ve estetik açıdan oldukça kötü görünen bir beton yığınına dönüştüğünü, bu durumun ... ve Türkiye kamuoyu nezdinde oldukça tepki çektiğini, olumsuz değerlendirmelere sebep olduğunu, uygulanan mimari projenin kamuoyunda ve özelinde mimarlık dünyasında müvekkili davacı şirket tarafından hazırlandığının bilinmesi de müvekkili şirketin ticari ve ekonomik itibarına ciddi anlamda zarar verdiğini, bu sebeplerle, manevi ve kişilik hakları zedelenen müvekkili davacı şirketin uğradığı zararın giderilmesi amacıyla 50.000 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini, ayrıca söz konusu uyuşmazlıkla ilgili arabuluculuk yoluna başvurulmuş ancak taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, davacı tarafından ... ilinin kentsel sit alanı içerisinde yer alan ... yapılacak olan ... işi ile ilgili olarak hazırlanan ve davalı Belediyeye teslim edilen "..." işine ilişkin mimari projenin inşaatına başlanması sonrasında proje üzerinde revizyon yapılması talebinin reddine rağmen davalı ... tarafından izinsiz değişiklikler yapılması ve yeni bir mimari proje adı altında kullanılması sebebiyle; Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 66 ve 67/1-2 maddeleri gereğince ... Cumhuriyet Meydanında devam eden inşaat ve imalata konu mimari projenin uygulanmasının durdurulması ve iptal edilmesi (tecavüzün refi) ile projeye aykırı olarak yapılan eklenti ve değişikliklerin kal'ine ve eserin davacıya ait mimari projeye uygun hale getirilmesine, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 68. ve 70. maddeleri gereğince fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL. maddi tazminat (telif tazminatı) ve 50.000 TL. manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesiyle, davacı şirket ile, Müvekkili İdare arasında “... Sit Alanı İçerisinde Bulunan ... alım İşi” ... İhale Yönetmenliğinin 27. Maddesinin “ç” bendine (Doğrudan temin) göre, Sözleşme imzalanmaksızın 145.000,00 TL (KDV hariç) bedelle ilgili şirketin uhdesinde bırakıldığını, söz konusu işte sözleşme yapılmamış, Kentsel Tasarım Projesi Genel Teknik Şartnamesi (Ek­1) ile işi alan firmadan projeler istenilmiştir. İşin kapsamında bulunan ve yüklenici firma tarafından hazırlanan projeler Şanlıurfa Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kuruluna gönderildiğini, ilgili Kurul tarafından 31.01.2019 tarih ve ... nolu karar (Ek­2) ile ... uygun bulunduğunu, uygulamaya yönelik ölçekte hazırlanacak aydınlatma, bitkisel ve yapısal peyzaj projeleri ile teknik raporların kurula sunulması istenildiğini, ... Sit Alanı içerisinde yer alan'' ... Uygulama Yapım İşi''ne başlandığında Davacı şirket tarafından yapılan proje, incelendiğinde; Projenin güneybatı ve kuzeydoğu tarafında bulunan taşınmazlara, davacıya herhangi bir muvafakat verilmeden ve mülkiyetimizde olmadığı halde, tapu kayıtlarında ... nolu parseller ile ... nolu parsellere tecavüz edilerek, davacının projeye dahil edildiğini; Anayasanın 35 maddesine göre mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, müvekkili İdare tarafından yazı ile, davacıdan mevcut metre kareler korunarak tasarımda ciddi değişikliklere gitmeden, projenin revizesinin istendiğini, ancak müvekkili idareye herhangi bir cevap verilmediğini, müvekkili tarafından 06.10.2020 tarih ve ... sayılı yazısı ile Kurul tarafından istenilen aydınlatma, bitkisel ve yapısal peyzaj projeleri ile teknik raporların kurula sunulması için ilgili firmadan talep edildiğini, İlgili firma tarafından yapılan projeler 13.11.2020 tarih ve ... sayılı Başkanlık yazısı ile ... gönderildiğini, Kurulun 16.12.2020 tarih ve ... nolu karar (Ek­4) ile sunulan projelerde; önerilen iki adet düşey aydınlatmanın silueti olumsuz etkilediği ve ... geleneksel kent dokusuna aykırı olduğundan uygun olmadığı, projenin 1/100 ölçekli kesitlerin projeye eklenmesi gerektiği, uygulamaya yönelik teknik raporların hazırlanması gerektiği ve sunulan projelerin yeniden hazırlanarak kurula sunulmasına karar verildiğini, ancak Bölge Kurulu tarafından yeniden hazırlanması istenilen projeler, yüklenici firma tarafından Başkanlığa teslim edilmediğini, bu nedenle yüklenici firma üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediğini, müvekkili idare tarafından 2.kez yazılan yazı ile ... Alanı içerisinde bulunan Cumhuriyet Meydanı'na yönelik davalı şirketçe hazırlanan ... uygulamaya yönelik ... kararında ''Aydınlatma, bitkisel ve yapısal peyzaj projeleri ile teknik raporların kurula sunulmasına karar verildiğini, belirtilen proje ve raporların şifahen söylenmesine rağmen kurula havale edilmek üzere taraflarına iletilmediği, Kentsel Tasarım Projeleri Teknik şartnamesinde de aydınlatma, bitkisel ve yapısal peyzaj projeleri ile teknik raporların belirtildiği üzere davacı şirket tarafından hazırlanması gerektiği, hazırlanan proje ve raporların başkanlığa iletilmesinin istendiğini, ancak herhangi proje sunulmadığını, davacı şirketin sözleşme ve proje kapsamında bulunan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, projede bulunan bu hataların müvekkili idareye ve yapı denetim elamanlarımızca proje müellifine telefon ve email yoluyla iletildiğini, konunun değerlendirilmesi için idaremize davet edildiğini, ancak yüklenici firmanın gelmediğini, Proje müellifi hiçbir proje hatasını kabul etmemiş ve proje revizesini gerçekleştirmediğini, bu nedenle; mevcut projenin Hukuki ve teknik olarak uygulanabilirliği imkânsız olduğundan müvekkili idarenin mevcut alan üzerinden yeni proje yaparak kurul onayından sonra uygulamayı yaptığını ve işin bitirildiğini, yapılan bütün yazışmalara ve çağrılara rağmen davacının eylemde bulunmamış olmasının kötüniyetli olduğunun en büyük göstergesi olduğunu, başlanılan bir projenin revize edilmesi gerekliliğinin doğmuş olmasının hayatın olağan akışına uygun olduğunu, ancak davacı projenin revize edilmesi teklifine sessiz kaldığını, müvekkili idareyi kasıtlı olarak zor durumda bıraktığını, ... içerisinde yer alan '' ...''ne başlandığında yüklenici firma tarafından yapılan proje, incelendiğinde; Projenin güneybatı ve kuzeydoğu tarafında bulunan taşınmazlara, yükleniciye herhangi bir muvafakat verilmeden ve müvekkili mülkiyetinde olmadığı halde, tapu kayıtlarında ... nolu parseller ile 88 ada 5, 8 nolu parsellere tecavüz edilerek yüklenici firma tarafından projeye dahil edildiğinin tespit edildiği, Anayasanın 35. maddesine göre mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, proje kapsamında ... nolu parseller idarenin mülkiyetinde olmadığı ve kamulaştırılması yapılmadığından dolayı projenin uygulanabilirliği için; yüklenici firmaya Başkanlığımız tarafından yazı (Ek­5) ile projenin revizesinin istenildiğini, ancak herhangi bir cevap yazılmadığını, Yüklenici firmanın projede ...nolu parsellere tecavüz edilerek proje çizilmediğini beyan ettiğini, proje incelendiğinde söz konusu parsellere proje çizildiğinin görüleceğini, Projenin uygulaması sırasında, projeden kaynaklı hataların olduğu, bu hataların müvekkili idarenin ve yapı denetim elemanlarımızca davacı proje müellifine telefon ve e-mail yoluyla iletildiğini, ancak davacının proje müellifi hiçbir hatayı kabul etmediğini, bu nedenle; mevcut projenin uygulanabilirliği kalmadığından müvekkili idarece yeni proje yapılarak kurul onayından sonra uygulamaya geçildiğini, davacının iddia ettiği gibi, müvekkili idarece projeye herhangi bir ekleme yapılmadığını, Projenin kapsamında bulunan mülkiyet tecavüzleri yapılmadan uygulama yapıldığını, uygulama projesi yapılırken alanın hâlihazırı alınmadan proje yapıldığını, bu nedenle, Projenin uygulama kotlarına göre yapılması mümkün olmadığından, mevcut duruma göre uygulama yapıldığını, yukarıda değinilen ve resen nazara alınacak nedenler karşısında ve dosyaya girecek bilgi ve belgeler ile oluşabilecek yeni durumlar karşısında ve dosya kapsamına ilişkin beyan ve delil sunma hakkı saklı kalmak koşuluyla haksız açılan iş bu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. YARGILAMA: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı tarafından hazırlanıp davalıya teslim edilen mimari projenin davalı tarafından değiştirilerek yeni bir mimari proje olarak kullanılıp kullanılmadığı, davacı projesi değiştirilmiş ise haklı neden bulunup bulunmadığı varsa zorunluluk sınırlarının aşılıp aşılmadığı, FSEK 66, 67/1, 2 md koşullarının oluşup oluşmadığı, maddi ve manevi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır. Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. Kentsel Tasarım Projesi Genel Teknik Şartnamesi Madde 1- Amaç Ve Kapsam Bu şartname; taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların koruma alanları ... alanları ve kullanım hakkı veya tahsisi Bakanlığımıza ait taşınmazların önemini vurgulayan biçimde ve alanın ihtiyaçlarına cevap vermek üzere sağlıklı, yaşanabilir, ergonomik sürdürülebilir ve estetik bir çevre elde edilmesi amacıyla hazırlanacak Kentsel Tasa Projelerinde uygulanacak esasları belirler. Kentsel Tasarım Projeleri; proje alanının niteliğine bağlı olarak (arkeolojik, doğ kentsel, tarihi, vb.) uygulamaya yönelik her tür fiziki-mekansal düzenlemelere ilişik hedef, ilke, yaklaşım ve tekniklerin belirlenmesini, yönetim modellerinin saptanmasını içeri Bu projelerin (koruma amaçlı veya diğer) uygulama planları doğrultusunda hazırlanmalar esastır. Madde 2- Tanımlar Kentsel Tasarım Projesi: (Koruma amaçlı veya diğer) Uygulama imar planları doğrultusunda, alanın kimliğini vurgulayıcı, alanın doğal, kültürel, tarihi ve sosyal özellikleri ile kullanıcılar açısından önem taşıyan kesimleri için özel ayrıntıları içerecek biçimde hazırlanan plan ve projeler ile üst düzeyde kimlik-imaj çalışması, orta düzeyde yapı ve çevresinin bütüncül bir anlayışla tasarlanmasını amaçlayan yapı-açık alan düzenleme çalışmaları, alt düzeyde ise yapılar arası boşlukların tasarımını içeren, olabilirlik, yaşanabilirlik, sürdürülebilirlik, maliyet gibi konularda çözüm öneren plan ve projelerdir. Madde 3- Hedefler İlkeler • Kentsel Tasarım Projeleri 2863 ve 3386 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, Yönetmelikleri ve Yüksek Kurul İlke kararları ile Koruma Kurulu kararları ve ilgili tüm mevzuata uygun olarak hazırlanır. • Projelerin yürürlükte olan uygulama plan kararları doğrultusunda hazırlanması esastır. • Çevre ve yörenin doğal, kültürel, tarihi, ekonomik, estetik, görsel değerlerini ve özgün kimliğini koruyarak ön plana çıkaran bir projelendirme anlayışıyla hareket edilir. • Projeler; yasal, yönetsel, ekonomik ve teknik yönlerden uygulanabilir ve uygulama sürecinde yer alan eylemlerin tasarım ve programlanmasını içerir. • Projelendirme sürecinde doğal çevreye (iklim, toprak, su, doğal yapı, flora, fauna vb.) ilişkin faktörler belirlenerek, yapılanmış çevre( yapılar, binalar, kültürel varlıklar, vb.) ve sosyal (yaşam, çalışma, dinlenme olanakları, vb.) çevre üzerindeki etkileri ve birbirleri arasındaki etkileşimleri saptanır ve bu verilere dayanarak koruma kullanma dengesi sağlanır. • Projeler, alandaki her türlü mimari, arkeolojik ve doğal öğelerin aplikasyonlu, ölçülü olarak işlendiği, onaylı güncel halihazır ve kadastral harita ve plankote üzerinde hazırlanır. ……….. •Koruma amaçlı imar planı veya uygulama imar planı hükümlerine aykırı olarak yeni yapı veya yapılaşma koşulu oluşturulmaz. •İhtiyaç programı idarece belirlenir ve bu program doğrultusunda tasarım yapılır. Madde 4- Kentsel Tasarım Plan/proje Hazırlama Süreci (yazılı Ve Çizili Belgeler) 4.1.Etüd-Araştırma Üst düzey plan ve projelerin irdelenmesi, alanın çevre ile ekonomik, sosyal, fiziki ilişkilerinin tanımlanması, kullanıma ilişkin verilerin saptanması,……… 4.2.Ön Proje Ön Proje, proje alanının ihtiyaç programı ve alan verileri doğrultusunda açık mekanların ve açık mekanların kapalı mekanlarla birlikte düzenlemelerini, ……… 4.3. Kesin Proje Kesin proje üzerinde anlaşmaya varılan (uygun görülen/onaylanan) kullanımların geliştirilip nihai çözümlerin ortaya çıkarıldığı, onanmış ön projeye dayalı proje aşamasıdır. ……… 4.4. Uygulama Projesi Kentsel Tasarım Projelerinde, proje alanının onanmış kesin projesine göre, uygulama projesi için istenen ölçeğin elverdiği kot ve ölçüleri içeren …….. 4.5. Detaylar Uygulama projesinin, kesin proje ve uygulama projelerinde listesi ve referansları yer alan yer döşemeleri,kent mobilyaları, mimari elemanlar, ……. 4.6. Altyapı Projeleri Ön proje safhasında varsa mevcut durum saptaması yapılarak, sorun ve çözüm önerileriyle projelendirme ilkelerinin belirlendiği …….. 4.7. Fotoğraf Albümü ve Saydam Seti Fotoğraf albümü sayısal ortamda hazırlanır, CD'ye kaydedilir ve renkli, A4 formunda basılır ve: Proje alanı ve yakın çevresini değişik açılardan gösterir……… 4.8. İhale Dosyası Düzenlemesi Hizmetleri (...) • Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas olacak metrajın yapılması • Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas olacak mahal listesi hazırlanması • Uygulamaya esas özel teknik şartname taslağının düzenlenmesi … Madde 5- İşin Teslimi Onama/ görüş aşamalarından önce, 4. Maddede istenilen her ölçekteki proje ile rapor, fotoğraf, saydam sayısal ortamda hazırlanarak, renkli ve siyah-beyaz basılmış, A-4 formunda katlanmış olarak teslim edilir. Ayrıca tüm bu çalışmalar CD'ye de kaydedilir. Projelerin Koruma Kurulunca ve ilgili kurumlarca uygun bulunması/izin verilmesi/onaylanması sonrasında………..İdareye teslim edilir. Baskı sayısı ve kayıtlı CD sayısı idarece belirlenir. Madde 6- Özel Hükümler Kentsel tasarım projelerinde, proje alanı niteliği ve niceliğine bağlı olarak istenecek hizmetler, detaylar ile ölçekleri ve özel koşullar, aşamalar, ödemeler, vb. hükümler özel teknik şartname ve sözleşmede belirtilir.'' hükümlerinin yer aldığı görülmüştür.

Mimar Bilirkişi tarafından düzenlenen RAPORDA/ EK RAPORDA özetle: -''... ...'' FSEK madde 2/f.1/b.3 uyarınca ilim ve edebiyat eseri olduğu ve kanun dairesinde korunacağı; -Gerek dosya kapsamında gerekse eser sahipliği hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık söz konusu olmadığından, ... yetkilisi olduğunu belirten davacı ...’nın eser sahibi olduğu; - “... ...” üzerinde davacı ...’nın eser sahibi olarak manevi ve mali haklarının bulunduğu; -Somut olayda projede yapılan değişikliklerin bir kısmı teknik zorunluluk ve/veya değiştirilmesi mecburi olan değişiklikler olarak değerlendirilirken bir kısmı teknik zorunluluk olmayan ve/veya değiştirilmesi mecburi olmayan ve esasa büyük etkisi olan değişiklikler olarak değerlendirildiği, -Bu sebeplerden dolayı davacının eser sahibi olarak şahsına sıkı sıkıya bağlı ve üçüncü kişilere devredilmeyecek manevi haklarından olan “eserde değişiklik yapılmasını yasaklama yetkisi”nin ihlal edildiği, bu nedenle de manevi tazminat talep etme hakkının bulunacağı; takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir. FSEK Uzmanı Bilirkişi tarafından düzenlenen RAPORDA/ EK RAPORDA özetle: Taraflar arasında rayiç bedel somuta indirgenmiş olduğundan; rayiç bedel konusunda taraflar arasındaki anlaşmanın esas alınması gerektiği, Bilirkişi Mimar ... tarafından düzenlenen 26.02.2024 tarihli rapor uyarınca; teknik zorunluluktan kaynaklamayan değişikliklerin başka bir deyişle ihlalin %50 oranında olduğu, Bu doğrultuda telif tazminatı bedelinin 198.913,84 TL %50= 99.456,92 TL olacağı, FSEK 68 Madde uyarınca 3 kat tazminat tutarının 99.456,92 TL X3= 298.370,06 TL tutarında olacağı, Manevi hakların ihlali nedeniyle FSEK md. 70/1 kapsamında öngörülecek manevi tazminatın takdirinin ise mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir. ISLAH: Davacı 01.10.2024 tarihli hesap bilirkişisi raporunda yapılan tespit ve değerlendirmeler sonucu fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000 TL maddi tazminat talebini ıslah yolu ile 288.370,06 TL. daha artırarak toplam 298.370,06 TL. telif tazminatı ile 50.000 TL. manevi tazminatın ihlal tarihi olan Ocak 2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Bilirkişi raporlarının her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri, marka kapsamları dikkate alınarak düzenlendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporun usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır. GEREKÇE: Bilindiği gibi 5846 sayılı FSEK’nun 1/B maddesinin ‘a’ bendinde eser, “sahibinin hususiyetini taşıyan ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini” ifade eder. Buna göre bir fikri ürünün eser sayılabilmesi için iki koşulu birlikte gerçekleştirmesi gereklidir. İlk olarak fikri ürünün sahibinin hususiyetini taşıması, bir başka deyişle kendinden önce ortaya konmuş benzerlerine göre özgün bir niteliğe sahip olması gerekir. İkinci olarak bu fikri ürünün FSEK’nun ikinci ve devamı maddelerinde belirlenen eser kategorilerinden birine dahil edilebilmesi aranmalıdır. Yasada fikir ve sanat eserlerinin çeşitleri ikinci maddede düzenlenen ilim ve edebiyat eserleri, üçüncü maddede yer verilen musiki eserleri, dördüncü maddede tanımlanan güzel sanat eserleri, beşinci maddede düzenleme bulan sinema eserleri ve son olarak altıncı maddedeki işleme ve derlemeler olarak sayma yöntemiyle belirlenmiş bulunmaktadır. FSEK 2/(1) hükmü uyarınca, 'Herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler ve her biçim altında ifade edilen bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları' ilim ve edebiyat eserleri arasında sayılmıştır. Fsek 2/3 maddesine göre; Bedii vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette fotoğraf eserleriyle, her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, her çeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projeleri. İlim ve edebiyat eseri sayılır. FSEK 22. maddeye göre “Bir eserin aslını veya kopyalarını, herhangi bir şekil veya yöntemle, tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli olarak çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibine aittir...''. Yasa eser sahibinin bir eseri meydana getiren kişi olarak belirlemiştir. (FSEK md. 8/1) Yasanın 9. maddesinde eser sahiplerinin birden fazla oluşu hallerine yer verilmiştir. Buna göre birden fazla kimsenin birlikte vücuda getirdiği eserin kısımlara ayrılması mümkünse, bunlardan her biri meydana getirdiği bölümün sahibi sayılır. Ancak birden fazla kimsenin iştirakiyle vücuda getirilen eser ayrılmaz bir bütün teşkil ediyorsa, bu takdirde eserin sahibi onu meydana getirenlerin oluşturduğu birliktir. (FSEK md. 10/1) Bu ikinci hale yasa eser sahipleri arasındaki birlik adını vermiştir. Yine eser sahipliği yönünden belirlenen karineler yasanın 11 ve 12. maddelerinde yer almaktadır. Buna göre FSEK 11 uyarınca yayınlanmış eser nüshalarında veya güzel sanat eserlerinin aslında eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış müstear adını kullanan kimse aksi kanıtlanıncaya kadar bu eserin sahibi sayılır. Yayımlanmış olan bir eserin sahibi, eser nüshalarında veya aslında mutat olduğu şekilde belirtilmemiş ise bu takdirde eseri yayımlayan, o da belli değilse çoğaltan eser sahibine ait hak ve yetkileri kendi adına kullanabilir. Diğer taraftan memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki mali hakları, kullanma yetkisi aralarındaki sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça, bunları çalıştıran veya tayin edenlerce kullanılır. Tüzel kişilerin organları hakkında da bu kural uygulanır. (FSEK 18/II). Eser sahibinin kullanabileceği mali haklar, FSEK 21 ve devamında düzenlenmiştir. Buna göre, mali haklar, FSEK’nun, 21. maddesindeki işleme hakkı, 22. maddesinde düzenlemesini bulan eserin aslı veya kopyalarının herhangi bir şekil veya yöntemle tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli çoğaltma hakkı; 23. maddede belirlenen eserin aslını veya çoğaltılmış nüshalarını kiralama, ödünç verme, satışa çıkarma veya diğer yollarla yayma hakkı; 24. maddede doğrudan veya dolaylı olarak bir eserden ses veya resim nakline yarayan aletlerle umumi mahallerde okumak, çalmak, oynatmak, göstermek gibi temsil suretiyle faydalanma hakkı; 25. maddedeki işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı olarak belirlenmiş bulunmaktadır. FSEK'nun 48.maddesi uyarınca mali haklar süre, yer ve içerik itibariyle sınırlı veya sınırsız; karşılıklı veya karşılıksız olarak başkalarına devredilebilir. Mali hakların sadece kullanma yetkisi de bir başkasına bırakılabilir. Manevi haklar ise Yasa'nın 14-17.maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre, eser sahibi, eserinin umuma arz ve yayımlanma zamanı ve tarzını belirleme (FSEK md.14); adın belirtilmesi (FSEK md 15); eserde değişiklik yapılmasını men (FSEK md. 16) ve bir kısım eserler yönünden geçerli bulunan zilyed ve malike karşı ileri sürülebilecek eserin aslına ulaşma haklarına sahiptir. Manevi haklar mali hakların aksine, bir başkasına devredilemez ve vazgeçilemez haklardır. Ancak bu hakların kullanılması yetkisi bir başkasına bırakılabilir. Eser üzerindeki mali ve manevi hakları ihlal edilen kişi, FSEK’nun 66. maddesi uyarınca, tecavüz edene karşı tecavüzün ref’ini (ortadan kaldırılmasını), 69. madde uyarınca muhtemel devam eden tecavüzlerin men’ini (önlenmesini), 68. madde uyarınca, sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya rayiç bedel itibariyle uğradığı zararın en çok üç kat fazlasını isteyebilir. 5846 Sayılı Yasanın 54 ncü maddesine göre; Mali bir hakkı yahut kullanma ruhsatını devre salahiyetli olmayan kimseden iktisap eden, hüsnüniyet sahibi olsa bile himaye görmez. Salahiyeti olmaksızın mali bir hakkı başkasına devreden veya kullanma ruhsatını veren kimse; salahiyeti bulunmadığına diğer tarafın vakıf olduğunu veya vakıf olması lazım geldiğini ispat etmedikçe tasarrufun hükümsüz kalmasından doğan zararı tazminle mükelleftir. Kusur halinde mahkeme; hakkaniyet gerektiriyorsa daha geniş bir tazminata hükmedebilir. Tüm dosya kapsamında göre; Teknik bilirkişi tarafından düzenlenen rapordan da anlaşılacağı üzere; dosyada mevcut 4 adet proje bulunduğu, 31/01/2019 Tarih ve ... Sayılı ... adına ... ve ... Mim. Tic. Ltd. Şti. İmzalı olduğu, 24/02/2021 Tarih ve 6104 Sayılı ... adına ... imzalı olduğu, 24/02/2021 Tarih ve 6104 Sayılı ... Kararı Eki ... adına ... imzalı olduğu, 27/04/2021 Tarih ve 6203 Sayılı ... Kararı Eki ... adına ... imzalı olduğu, bu projelerin karşılaştırması yapıldığında, davacı ... (sıralamadaki ilk proje) tarafından hazırlandığı belirtilen projeye göre yapılan değişikliklerin özetle; -Projede meydan ve köprü kotlarında değişiklik yapılmıştır. -Meydanın altında planlanan otopark alanı iptal edilmiştir. -Kamulaştırılması düşünülen alanlar kamulaştırılamadığından 1. caddenin yayalaştırılmasından ve bu yolda yapılacak kaplama imalatından vazgeçilmiştir. Kaldırım düzenleme çalışması yapılmıştır. -Brüt beton olarak belirtilmiş alanlarda dış mekanda sıva üzeri boya uygulamasına değiştirilmiştir. -Kaplama malzemeleri ve peyzaj elemanlarında değişiklik yapılmıştır. -Meydanın merkezi için özel tasarlanan grafik çalışması iptal edilerek, grafik çalışmanın yapılacağı alanda ahşap bank uygulaması yapılmıştır. -Enstalasyon alanındaki anıtların ve havuzların yapılmasından vazgeçilerek mevcut döşeme kaplamasına uygun kaplama yapılmıştır. -Projenin güneyinde kalan ve 1. Caddeyle cepheli olan kamulaştırılması planlanan alanlarda kamulaştırma işlemleri tamamlanamadığı için bu alanda tasarlanan, amfi biçimli oturma alanı ile rampalı merdiven imalatı değiştirilmiştir. -İlk projesinde bulunmayan muhtelif alanlarda oturma elemanları ilave edilmiştir. -Atatürk heykelinin koyulacağı konumu değiştirilerek doğuya doğru taşınmış ve etrafındaki oturma alanında revizyon yapılmıştır. Yine anıtın köşesinde (ilk projede olmayan) yay formlu oturma alanı eklenmiştir. -Projenin güneyinde kalan çınar ağacı altı oturma alanı yanındaki doğu tarafındaki merdivenin formu ve kotları değiştirilmiştir. Yine bu merdivenin yanında kalan yeşil alan etrafına oturma alanı oluşturulmuştur. -Projenin güneyinde kalan çınar ağacı altı oturma alanı yanına proje ve halihazır kotları arasındaki farklılıktan dolayı merdivenler eklenmiştir. -Meydanın güneyinde yer alan kent mobilyalarının 1. Caddenin üzerinde kalmasından dolayı yerleri değiştirilmiştir. -Meydanın batısında yer alan linear formlu yeşil alanların sayıları ve konumları değiştirilmiştir. -Meydanın kuzeyinde kalan ve müze bahçesine bitişik olarak tasarlanan rampanın konumu ve şekli değiştirilmiş, bu alan otopark alanı olarak düzenlenerek, otopark girişinde raylı kapı ilave edilmiştir. Şeklinde olduğu, anlaşılmıştır. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları ışığında; somut uyuşmazlıkta; “... ...” FSEK madde 2/f.1/b.3 uyarınca ilim ve edebiyat eseri olduğu ve kanun dairesinde korunacağı; gerek dosya kapsamında gerekse eser sahipliği hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık söz konusu olmadığından, ... yetkilisi olduğunu belirten davacı ...’nın eser sahibi olduğu; “... ...” üzerinde davacı ...’nın eser sahibi olarak manevi ve mali haklarının bulunduğu; dava konusu projede yapılan değişikliklerin bir kısmı teknik zorunluluk ve/veya değiştirilmesi mecburi olan değişiklikler olarak değerlendirilirken bir kısmı teknik zorunluluk olmayan ve/veya değiştirilmesi mecburi olmayan ve esasa büyük etkisi olan değişiklikler olduğu, davacının eser sahibi olarak şahsına sıkı sıkıya bağlı ve üçüncü kişilere devredilmeyecek manevi haklarından olan “eserde değişiklik yapılmasını yasaklama yetkisi”nin ihlal edildiği, bu nedenle de manevi tazminat talep etme hakkının bulunacağı; teknik bilirkişi tarafından düzenlenen 26.02.2024 tarihli rapor uyarınca; teknik zorunluluktan kaynaklamayan değişikliklerin başka bir deyişle ihlalin %50 oranında olduğu, telif uzmanı bilirkişi raporunda yapılan hesaplama neticesinde bu doğrultuda telif tazminatı bedelinin 198.913,84 TL %50= 99.456,92 TL olacağı ve FSEK 68 Madde uyarınca 3 kat tazminat tutarının 99.456,92 TL X3= 298.370,06 TL tutarında olacağı, (davacının ıslahı da göz önünde bulundurularak) mahkememizce de kabul edilmiş, öte yandan davacının manevi haklarının ihlali nedeniyle FSEK md. 70/1 kapsamında ihlalin niteliği, yaşanan süreç, aşılan zorunluluk miktarı ve ihlal edilen haklar nazara alınarak 50.000,00-TL manevi tazminata hükmetmek gerekmiştir. FSEK 68. Madde kapsamında taraflar arasında kurulmuş olan farazi sözleşme nedeniyle sair taleplerin reddi gerekmiştir. Taraflar arasında kurulmuş olan farazi sözleşme nedeniyle sair taleplerin de reddi gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere: 1-FSEK 68 madde uyarınca 298.370,06 TL'nin ihlal tarihi olan OCAK 2021'den itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 50.000 TL manevi tazminatın ihlal tarihi olan OCAK 2021'den itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, Taraflar arasında kurulmuş olan farazi sözleşme nedeni ile sair taleplerin REDDİNE, 2- Harçlar Yasasına göre hesaplanan 23.797,16-TL karar harçtan (peşin harç+ıslah harcı) 5.965,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 17.832,16‬‬-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Maddi tazminat talebinin kabulü nedeniyle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 47.739,21 TL maktu ücreti vekâletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Manevi tazminat talebinin kabulü nedeniyle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 40.000,00-TL maktu ücreti vekâletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Tecavüzün ref'i davasının reddi nedeniyle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 40.000,00-TL maktu ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Davacının yapmış olduğu ve aşağıda dökümü gösterilen 16.828,35‬-TL yargılama giderinin takdiren 11.218,90-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Davalı tarafından yargılama gideri sarf edilmediğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 8-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen yatırana iadesine (HMK m.333), Dair verilen karar, hazır olan taraf vekillerinin yüzüne karşı, tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup, usulen anlatıldı. 26/12/2024

Katip ... Hakim ... e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır

MASRAF DÖKÜMÜ İLK MASRAF : 1.116,85-TL GİDER AVANSI :10.786,50-TL ISLAH HARCI : 4.925,00-TL TOPLAM :16.828,35‬-TL