2025/40 E. 2026/238 K.

T.C. İSTANBUL 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/40 Esas KARAR NO : 2026/238

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 25/02/2025 KARAR TARİHİ : 13/10/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;; müvekkili ... A.Ş.’nin 2012 yılından bu yana abiye giyim sektöründe faaliyet gösterdiğini, davalı ...Şti.’nin aynı sektörde faaliyet gösterdiğini ve ... tarihli ...numaralı tasarımın tescil sahibi olduğunu, dava konusu elbise tasarımının tescil başvuru tarihinden önce farklı firmalar tarafından üretilerek satışa sunulduğunu, tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliklerini taşımadığını, bu kapsamda; ... tarafından 29/11/2020 tarihinde ... tarafından 09/08/2018 tarihinde ...tarafından 11/07/2018 tarihinde...tarihinde ..., 28/11/2020 tarihinde..., 25/07/2021 tarihinde..., 19/08/2021 tarihinde ... tarafından 01/12/2019 tarihinde ... tarihinde... tarafından 04/07/2020 tarihinde ..., 13/11/2020 tarihinde ..., 09/01/2021 tarihinde ..., 13/03/2021 tarihinde ..., 02/09/2020 tarihinde ...ve 23/08/2020 tarihinde ... adreslerinde dava konusu tasarımın aynı veya benzerlerinin kamuya sunulduğunu, tasarımın sektörde uzun yıllardır kullanılan harcıâlem nitelikte bir model olduğunu, küçük ayrıntı farklılıklarının tasarıma yenilik ve ayırt edicilik kazandırmayacağını, davalının söz konusu tasarıma dayanarak müvekkili aleyhine ... 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasında tasarım hakkına tecavüzün tespiti ve tazminat talepli dava açtığını, verilen ihtiyati tedbir kararı nedeniyle müvekkilinin ticari faaliyetlerinin olumsuz etkilendiğini ileri sürerek; davalı adına tescilli ...numaralı tasarımın 6769 sayılı SMK’nın 56 ve 78. maddeleri uyarınca hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA:davalının yasal sürede cevap dilekçesi sunulmadığı, delil bildirmediği anlaşılmıştır. Davalı vekili rapora itirazlarında dava konusu tasarımın yeni olduğunu, davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir. DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE: Dava konusu uyuşmalık; ... (9 nolu) ETB formunun hükümsüzlüğüne yöneliktir. Davanın açılmasını müteakip davacının dava, davalının cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur. Bilirkişiler ... ve ... tarafından düzenlenen 08/01/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Bilişim teknik açıdan; dosyada belirtilen internet bağlantıları ve sosyal medya paylaşımları üzerinde teknik inceleme yapıldığı, İnceleme kapsamında; dava dilekçesinde açıkça belirtilen Instagram platformu üzerindeki ilgili hesaplar ve URL adresleri tek tek erişilerek kontrol edilmiş, paylaşımların erişilebilirlik durumları, yayın tarihleri, hesap isimleri ve paylaşım içerikleri teknik olarak tespit edildiği, Yapılan teknik incelemelerde; dosyada listelenen Instagram paylaşımlarının tamamının, inceleme tarihi itibarıyla erişilebilir durumda olduğu, paylaşımların her birinde yayın tarih bilgilerinin platform tarafından açık şekilde gösterildiği ve söz konusu tarihlerin 30.04.2021 tarihinden önceye denk gelen çok sayıda paylaşım içerdiği teknik olarak belirlenmiş olduğunu,Tasarım açıdan; 2021 005546-9 numara tescilli tasarımın başvuru tarihi olan 30.04.2021 itibarıyla koruma şartı olan yeni ve ayırt edici niteliklere sahip olmadığını bildirmişlerdir. Bilirkişiler İsmail Keklik ve Yener Altıparmakoğulları 30/06/2026 tarihli ek bilirkişi raporlarında özetle; Yapılan teknik incelemelerde; dosyada listelenen Instagram paylaşımlarının tamamının, inceleme tarihi itibarıyla erişilebilir durumda olduğu, paylaşımların her birinde yayın tarih bilgilerinin platform tarafından açık şekilde gösterildiği ve söz konusu tarihlerin 30.04.2021 tarihinden önceye denk gelen çok sayıda paylaşım içerdiği teknik olarak belirlenmiş olduğu , ... numara tescilli tasarımın başvuru tarihi olan 30.04.2021 itibarıyla koruma şartı olan yeni ve ayırt edici niteliklere sahip olmadığı bildirilmiştir. 6769 SAYILI SMK MADDE 55; (1) Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. (2) Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. (3) Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür. (4) Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur. MADDE 56- (1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. (2) Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir: a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır. b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır. (3) Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder. (4) Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Görüldüğü üzere SMK, yenilik bakımından mutlak yenilik kriterini benimsemiştir. Ancak tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir. Ayırt edicilik ise 6769 sayılı SMK'nun 56/5. maddesinde tanımlanmıştır. (5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. (6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Tasarımın hükümsüzlüğü 6769 sayılı SMK'nun 77. vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Hükümsüzlük halleri (nedenleri) SMK 77. maddesinde yer alır. Buna göre; "a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse. b) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse. c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise.";tasarımın hükümsüzlüğüne yetkili mahkeme tarafından karar verilir. (2) 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (b) ve (ç) bentleri ile fikri mülkiyet haklarının yetkisiz kullanımı gerekçesiyle tasarımın bir kısmına ilişkin hükümsüzlük talebinin kabul edilmesi hâlinde, o kısmın tescili hükümsüz kılınır. Kısmi hükümsüzlük sonucunda tescilin devamı için, kalan kısmın koruma şartlarını sağlaması ve tasarım kimliğini muhafaza etmesi şarttır. 6769 sayılı SMK'nun 78-(1) Tasarımın hükümsüzlüğü, ikinci fıkrada sayılan hâller dışında menfaati olanlar tarafından istenebilir. (2) Tasarımın hükümsüzlüğü, 77 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre sadece önceki hak sahibi; 70 inci ve 73 üncü maddelere göre ise ancak tasarım hakkına sahip kişiler tarafından ileri sürülebilir. (3) Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin olarak koruma süresince veya tasarım hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde dava açılabilir. (4) Hükümsüzlük davası, dava tarihinde sicilde tasarım sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır. Tasarım üzerinde sicilde hak sahibi olarak görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrıca bu kişilere bildirim yapılır. (5) Tescilsiz tasarımlarda hükümsüzlük davası, hak sahibi olduğunu iddia eden kişiye karşı açılır. HMK 266 madde kapsamında bilişim alanında uzman bilirkişi tarafından ilgili tasarımdan daha önce tarihsel olarak kamuya sunulma tarihleri denetime uygun şekilde incelenmiş olup, tasarım hakkına konu ürün olan, abiye elbise tasarımıdır, tasarımcı bilirkişi tarafından denetime uygun şekilde inceleme yapılmış ve davalı tasarımının başvuru anında yeni olmadığı anlaşılmıştır. Gerek kök gerekse ek raporda görselleri yenilik kırıcı özellikleri ile bilirkişi tarafından incelenmiş ve sunulan tasarımlar birlikte değerlendirildiğinde, ... numara tescilli tasarımın başvuru tarihi olan 30.04.2021 itibarıyla, raporda daha önce kamuya sunulduğu anlaşılan (29 Kasım 2020) ...linkinde tespiti yapılan modelin temel tasarım unsurlarını büyük ölçüde tekrar ettiği, bu nedenle yeni ve ayırt edici nitelikten yoksun olduğu anlaşılmıştır. Özellikle her iki tasarımda da kalp formunu andıran derin V yakalı, büstiyer şeklinde drapeli göğüs yapısı, drapelerin aynı yönde ve aynı açıyla büst üzerinde toplanması, kol altından başlayarak aşağı doğru inen karakteristik diyagonal drape çizgilerinin birebir benzer şekilde uygulanması, ayrıca omuzdan düşen volümlü, balon formunda kol detaylarının her iki tasarımda da aynı görsel etkiyi yaratacak biçimde kurgulanması, tasarımların genel görünüm itibarıyla aynı tasarım bütünlüğünü yansıttığını göstermektedir.Kök rapordaki Soldaki elbisenin kısa formda, sağdakinin uzun formda olması tasarımın karakterini belirleyen esas unsurları değiştirmeyen tali bir farklılık niteliğindedir; zira ayırt edici niteliği belirleyen unsurlar büstiyer kesimi, drapelerin yönü ve yerleşimi, göğüs üzerindeki katmanlı yapı, balon kollu omuzdan düşük form ve elbisenin genel silueti başvuruya konu tescilli tasarımda önceden bilinen model ile tamamen örtüşmektedir. Bilgilenmiş kullanıcı açısından iki elbisenin oluşturduğu genel izlenim aynı olup, tescilli tasarımın ayırt edici nitelik yaratacak herhangi yeni bir biçimsel unsuru bulunmamaktadır. Dolayısıyla tescilli tasarımın, başvuru tarihi itibarıyla yeni olmadığı ve ayırt edici nitelikten yoksun olduğu, hükümsüzlüğe konu edilmesini gerektirecek düzeyde önceden bilinen tasarımla belirgin benzerlik taşıdığı dolayısıyla hükümsüzlük koşullarının oluştuğu anlaşılmıştır. Yine kök ve ek raporda davalının başvuru tarihinden çok öncesinde hükümsüzlüğe konu tasarımın sosyal medya hesaplarında paylaşıldığı, dolayısıyla tasarımın yeni ve ayırt edicilikten yoksun olduğu anlaşıldığından; Davalı adına ...nolu ETB'nin 9 nolu formunun hükümsüzlüğüne, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir. HÜKÜM: 1-Davalı adına ... nolu ETB'nin 9 nolu formunun hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde TPMK'ya bildirimde bulunulmasına, 2-732,00-TL ilam harcının yatırılan 615,40 TL peşin harçtan mahsubuna, eksik kalan 116,60 TL harcın davalıdan tahsiliyle hazineye gelir kaydına, 3-Hükümsüzlük talebi yönünden; Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 55.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafın yargılama giderlerinden olan 615,40 TL başvuru harcı, 615,40 TL peşin harç, 16.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 222,50-TL tebligat ve müzekkere masrafı olmak üzere toplam 17.453,30 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde iadesine, Dair karar taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 13/10/2026

Katip Hakim ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır