Danıştay 2025/28 E. 2025/622 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2025/28 Karar No : 2025/622

TEMYİZ EDENLER : I-(DAVALI): ... Bakanlığı VEKİLİ: Av. ...

II-(DAVALI İDARE YANINDA MÜDAHİLLER): 1- ... Organize Sanayi Bölgesi VEKİLİ: Av. ...

2- S.S. ... Kooperatifi VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 14/10/2024 tarih ve E:2022/1118, K:2024/5489 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Ergene ilçesinde yer alan ve sınırları Tekirdağ PAKOP Plastik İhtisas OSB olarak kesinleştirilen 254 hektar büyüklüğündeki alanın "organize sanayi bölgesi" olarak belirlenmesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 03/11/2021 tarihli işlemiyle onaylanan Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin, Tekirdağ ili 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin ve askı süresi içinde yapılan itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 14/10/2024 tarih ve E:2022/1118, K:2024/5489 sayılı kararıyla; Dosyanın UYAP üzerinden incelenmesinden, uyuşmazlığa konu alanın tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun görülmesine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile reddine dair kararın, Danıştay Onuncu Dairesinin 13/12/2022 tarih ve E:2022/5067, K:2022/5978 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, Anılan yargı kararından sonra, uyuşmazlık konusu alanın yeniden tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun görülmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline karar verildiği ve dosyanın istinaf aşamasında olduğu, Yine uyuşmazlığa konu alanın, PAKOP Plastik İhtisas Organize Sanayi Bölgesi olarak kesinleştirilmesine ilişkin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yer seçimine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve dosyanın istinaf aşamasında olduğu, Uyuşmazlığa konu alana ilişkin Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Danıştay Dördüncü Dairesinin 23/11/2023 tarih ve E:2023/12409, K:2023/6498 sayılı kararıyla, yeniden keşif yaptırılması gerekçesiyle bozulduğu ve dosyanın derdest olduğu, Çevre düzeni planı kararlarının, kurumlardan ve arazi çalışmalarından elde edilen veriler, nüfus projeksiyonları ve yerel idarelerin imar planları, bölgesel yatırım kararları, koruma statülü alanlar, ulaşım ağları gibi plana girdi sağlayan verilerin değerlendirilmesi sonucunda oluşturulması, dolayısıyla nüfus projeksiyonlarına göre yerleşim alanlarının belirlenmesi, bu doğrultuda, tarım alanları, orman alanları, meralar, jeolojik açıdan sakıncalı alanlarının korunması sağlanarak, bu tür alanlarda münferit kentsel gelişme taleplerinin ise plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği, Genel ilke olarak, plan kararları ile fiziksel çevreyi sağlıklı bir yapıya kavuşturmak, yatırımların yer seçimlerini ve gelişme eğilimlerini yönlendirmek ve toprağın korunma, kullanma dengesini en rasyonel biçimde belirlemek amaçlanmış olup, Çevre Düzeni Planı ölçeğinde hangi usül ve esaslara göre planlama yapılacağının ayrıntıları ile ilgili mevzuatta düzenlendiği, 1/100.000 Ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası Revizyon Çevre Düzeni Planı Plan Açıklama Raporu'nun 6. sayfasında, "Planlama Yaklaşımı ve Hedefleri" kapsamında yer alan ifadeler ve plan vurgusunun, "Türkiye'nin tarım merkezi olan Trakya Alt Bölgesi'nin, verimli tarım topraklarının yitirilmemesi açısından duyarlılıkların dikkate alınması ve değerlendirmelerin kamu yararını öne çıkaran yaklaşımlarla ve özenle yapılması gerekmektedir. Bu nedenle, Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası 1/100.000 Ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı; bölgesel plan yaklaşımları belirleyerek, bölgenin ülkesel anlamda en büyük potansiyeli olan tarımsal üretimi desteklemeyi, tarım dışındaki fonksiyonları da bu doğrultuda düzenleyerek, küresel ölçekte önemi günden güne artan tarım sektörünü yarışabilir bir noktaya getirmeyi hedeflemektedir. Bölgesel ölçekte ise plan; tarım ağırlıklı bir yerleşim dokusu dolayısı ile tarımsal üretim odaklı ekonomik kaynağı ile öne çıkan Trakya Alt Bölgesi'ni, bugün bölgenin en önemli sorunlarından olan “kırsal nüfus kaybı”nın önüne geçilebilmesi amacı ile desteklemektedir. Bu doğrultuda, tarımsal üretim standartlarının ve üretim-pazarlama sürecinin destekleneceği ve kolaylaştırılacağı TAB (Tarımsal Alt Bölgeler) ve TOB (Tarımsal Organize Bölgeler) alanlarının kurulması önerilmiştir. Bu alanlar üniversiteler ve Ar-Ge çalışmaları ile desteklenecek ve tarımsal üretimde “yarışabilir”lik hedeflenecektir. Aynı şekilde, tarımsal üretimin ön plana çıktığı alanlarda tarım, agro-turizm ya da ekolojik turizmle desteklenecek ve markalaşması sağlanacaktır.” şeklinde olduğu, Dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinden önce yürürlükte bulunan 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planında, uyuşmazlık konusu taşınmazların büyük bir kısmının tarım alanı, bir kısmının serbest bölge alanında ve aşırı yer altı suyu çekim alanı ile yer altı suyu besleme alanı sınırları içerisinde yer aldığı, Dava konusu plan değişikliğinin dayanağı olan tarım dışı kullanım izinlerinin ve söz konusu alanın organize sanayi bölgesi olarak belirlenmesine ilişkin yer seçiminin mahkemelerce iptaline karar verildiği, İdari işlemlerin iptali yolunda verilen yargısal kararların, bu işlemler dayanak alınmak suretiyle tesis edilen, aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunan idari işlemleri de hukuken sakatlayacağından, anılan yargısal kararları ile birlikte sebep unsuru ortadan kalkan dava konusu çevre düzeni planı değişikliklerinde ve itirazın zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu plan değişikliği işleminin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca Yer Seçim Komisyonunca uygun görülen PAKOP Plastik İhtisas OSB olarak kesinleştirilen 254 hektar büyüklüğündeki alanın yürürlükte bulunan Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı ve Tekirdağ İli 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı paftalarına organize sanayi bölgesi olarak işlenmesine yönelik düzenleme yapıldığı, dava dilekçesindeki iddiaların organize sanayi bölgesi projesine ilişkin olduğundan dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin iptal edilmesini gerektirecek nitelikte olmadığı ileri sürülmektedir. Davalı idare yanında müdahil Pakop Plastik İhtisas Organize Sanayi Bölgesi tarafından, PAKOP Plastik İhtisas Organize Sanayi Bölgesinin üst ölçekli planlara işlenmesine ilişkin olarak, 03/11/2021 onay tarihli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı değişikliği ve Tekirdağ İli 1/25.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliğine yapılan itirazın zımmen reddi kararının iptali talebiyle açılan işbu davada gerekçe olarak gösterilen; Organize Sanayi Bölgesinin yer seçimi işlemi, ÇED raporu ve tarım dışı kullanım kararının iptali talebiyle davalar açılmış olması durumunun, dava konusu işlemleri sakatlamadığı ileri sürülmektedir. Davalı idare yanında müdahil S.S. ... Kooperatifi tarafından, uyuşmazlık konusu idari işlemin, organize sanayi bölgesinin yer seçimi ve planlara işlenmesini düzenleyen 4562 sayılı Kanun çerçevesinde gerçekleştiği, ilgili Kanun ve Yönetmelik çerçevesinde ... tarih ve ... sayılı karar ile sınırları kesinleştirilen organize sanayi bölgesinin planlara işlendiği, 03/12/2020 tarihli tarım dışı kullanım kararının, 5403 sayılı Kanun'da öngörülen usul ve esaslara uyularak alınmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ise de, iptal gerekçeleri gözetilerek 10/10/2022 tarihli tarım dışı kullanım kararı verildiği, belirtilen nedenlerle temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçelerinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. UYAP üzerinden yapılan incelemede; Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu kararından sonra, alanın tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun görülmesine ilişkin 10/10/2022 tarihli tarım dışı kullanım izninin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik istinaf başvurularının, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddine (gerekçeli olarak) karar verildiği ve anılan kararın temyiz edilmediği, Yine, alanın, PAKOP Plastik İhtisas OSB olarak kesinleştirilmesine ilişkin yer seçimine dair 21/09/2021 tarihli işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik istinaf başvurularının, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddine (açıklamalı olarak) karar verildiği ve dosyanın temyiz aşamasında (Danıştay Onuncu Dairesinin E:2025/1381 sayılı dosya) derdest olduğu, Son olarak, PAKOP Plastik İhtisas OSB Yatırım Projesine ilişkin ÇED Olumlu kararının iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik temyiz istemlerinin kabulü ile anılan kararın bozulmasına ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin 23/11/2023 tarih ve E:2023/12409, K:2023/6498 sayılı kararına uyularak, İdare Mahkemesince yeniden yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu uyarınca, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve dosyanın temyiz aşamasında (Danıştay Dördüncü Dairesinin E:2025/1429 sayılı dosya) derdest olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla; dava konusu edilen işlemlerin sebep unsurlarının ortadan kalktığı ve belirtilen hukuki durumda, herhangi bir değişiklik olmadığı görüldüğünden, uyuşmazlığa konu işlemlerin iptaline ilişkin Daire kararı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalı idarenin ve davalı idare yanında müdahillerin temyiz istemlerinin reddine, 2.Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 14/10/2024 tarih ve E:2022/1118, K:2024/5489 sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, 19/03/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.