Danıştay 2025/253 E. 2025/662 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2025/253 Karar No : 2025/662

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1-... VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ...

2- ... AŞ VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1-... vasisi ... 2-... vasisi ... 3-... 4-... 5-... 6-... 7-... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 13/11/2024 tarih ve E:2023/8597, K:2024/6476 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya ve İstanbul illerinde tesis edilecek trafo binalarının yapımı amacıyla ekli haritalarda kamulaştırma bilgileri ve konumları gösterilen taşınmazların, Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 07/01/2022 tarih ve 31712 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 06/01/2022 tarih ve 5086 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 13/11/2024 tarih ve E:2023/8597, K:2024/6476 sayılı kararıyla; Davalı idarelerin davada süre aşımı bulunduğu yönündeki itirazları yerinde görülmemiş, Anayasa'nın 35. Maddesi; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Ek 1 Nolu Protokolü'nün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 3., 6. ve 27. maddeleri; 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 19. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 1., 3., 5., 8. ve 20. maddelerine yer verilerek, Mülkiyet hakkının, gerek Anayasa gerek uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan temel insan hakları arasında olup; bu düzenlemeler uyarınca ancak kanuna ve kamu yararına dayalı olarak kısıtlanabilmesinin mümkün olduğu, 2942 sayılı Kanun'a göre idarelerin, kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malların, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya Kanun'un 3. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen hallerde, eşit taksitlerle ödenmek suretiyle kamulaştırabileceği, Anılan Kanun'da, kamulaştırma işlemleri açısından olağan ve acele kamulaştırma olmak üzere iki ayrı usulün düzenlendiği, Olağan kamulaştırma usulünde, asliye hukuk mahkemesi, idare adına tescil hükmü kurmadığı sürece, idarenin taşınmaza el atma ve taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunma yetkisinin bulunmadığı, Acele kamulaştırma usulünün ise, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesinde belirlenen “3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacında” veya “aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar alınacak hallerde” veya “özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda” başvurulabilen, olağan kamulaştırma usulünden farklı olarak, idareye kamulaştırma işlemlerine ilişkin prosedürün sonuçlanmasını beklemeden, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere, ilgili idarenin istemi ile mahkemece, yedi gün içinde o taşınmaz malın Kanun'da belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecek değerinin, idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılması şartıyla, o taşınmaz mala el koyma imkanı tanıyan ayrı bir usul olarak öngörüldüğü, Anılan Kanun'un 27. maddesinde, acele kamulaştırma işleminin dayandırılacağı üç sebep unsurundan, “aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar verilen haller” bakımından, Kanun'da açık bir acelelik haline yer verilmediğinden, maddede öngörülen diğer iki koşuldan bağımsız şekilde, işlem tesisine dayanak olan acelelik halinin ve olağan kamulaştırma usulünden ayrılmasını gerektiren nedenlerin, kamu yararı ile özel mülkiyet hakkı arasındaki denge gözetilerek gerçekleşip gerçekleşmediğinin her somut olayda, projenin ve hizmetin niteliği, mahalli veya ulusal ihtiyacın ivedilikle karşılanması gerekliliği gibi hususlar da göz önünde bulundurularak yargı yerince değerlendirileceği, Acele kamulaştırma istisnai bir yöntem olduğundan, olağan kamulaştırma gerekçeleri dışında aceleliğin varlığına dair şartlarının ortaya konulması gerektiği, Acelelik koşulunun kamu düzenine ilişkin olması gerektiği ve kamu yararının ise, olağan kamulaştırma usulü ile sağlanması amaçlanan kamu yararından farklı olarak, acele kamulaştırma yapılmasını gerektiren, aceleliği zorunlu kılan bir yarar olduğu, Dosyanın incelenmesinden; Antalya ve İstanbul illerinde tesis edilecek trafo binalarının yapımı amacıyla ekli haritalarda kamulaştırma bilgileri ve konumları gösterilen taşınmazların, Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı; uyuşmazlığa konu parselin 1/1000 ölçekli Küçükçekmece revizyon uygulama imar planında konut alanında kaldığı ve trafo gösteriminin bulunmadığı; dava dilekçesinde, halihazırda uyuşmazlığa konu taşınmaza yakın mesafelerde imar planında trafo yeri kullanımına ayrılmış taşınmazların bulunmasına rağmen uyuşmazlığa konu taşınmazın acele kamulaştırılmasına karar verildiği, imar planı ve notları gözetilmeden dava konusu işlemin tesis edildiği iddialarının yer aldığı; davalı idarelerce söz konusu bölgede enerji ihtiyacını sağlayan mevcut tesislerin yetersiz kaldığı, bu duruma bağlı olarak bölgede çok sayıda arıza kaydının tespit edildiği ve elektrik kesintilerinin yaşandığı gerekçesiyle dava konusu acele kamulaştırma kararının alınması gerektiğinin savunulduğu; davalı TEDAŞ tarafından açılan acele el koyma davasının, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:... D. İş, K:... sayılı kararı ile kabul edildiği; Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kamulaştırma (kamu yararı) kararının iptali istemiyle davacılar tarafından açılan davada ise, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan kamulaştırma (kamu yararı) kararının iptaline karar verildiğinin anlaşıldığı, Bu durumda; uyuşmazlığa konu taşınmazın da yer aldığı alana ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bulunduğu, imar planında yer alan kullanım kararına uygun olarak kamulaştırılması gerektiği, anılan taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanında ve bir kısmının da imar yolunda kaldığı ve trafo binası gösteriminin bulunmadığı, imar planında ayrıldığı fonksiyona (kullanım kararına) aykırı bir amaçla kullanılmayacağı da dikkate alındığında, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararında uyuşmazlığa konu taşınmaz yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı, acele kamulaştırma yapılmasını gerektiren nedenlerin ve "acelelik hali" somut olarak ortaya konulamadığından, acelelik halinin de mevcut olmadığı, Öte yandan, dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki 6446 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2/a fıkrası uyarınca TEDAŞ Yönetim Kurulu tarafından alınan ... tarih ve ... sayılı kamulaştırma (kamu yararı) kararının da ... İdare Mahkemesince iptaline karar verildiği gerekçesiyle, Dava konusu acele kamulaştırma kararının uyuşmazlığa konu taşınmaza ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, acele kamulaştırma yönteminin seçilmesinin temel bir kamu hizmeti olan elektrik dağıtım gereksinimleri ve aciliyeti ile ilgili olduğu, kamu yararının bulunduğu, sürecin aksamasının kamu zararına neden olacağı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ve kamu hizmetinin gereklerine uygun olarak tesis edildiği, söz konusu bölgede enerji ihtiyacını sağlayan mevcut tesislerin yetersiz kaldığı, bu duruma bağlı olarak bölgede çok sayıda arıza kaydının tespit edildiği ve elektrik kesintilerinin yaşandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacılar tarafından, istemlerin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine, 2.Dava konusu işlemin uyuşmazlığa konu taşınmaza yönelik kısmının yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 13/11/2024 tarih ve E:2023/8597, K:2024/6476 sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, 20/03/2025 tarihinde, oybirliği ile karar verildi.