Danıştay · Danıştay
Danıştay 2024/572 E. 2026/89 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- Danıştay
- Esas No
- 2024/572
- Karar No
- 2026/89
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/572 Karar No : 2026/89
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı -... (... Vergi Dairesi Müdürlüğü) VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...mirasçıları ... ... ... ... ... ...
İSTEMİN KONUSU : ...Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Muris ... adına, takdir komisyonu kararları uyarınca resen tarh edilen 2009 yılının Ocak ila Aralık dönemlerine ait katma değer vergileri ile vergilerin bir katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır. ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Takdir kararı" başlıklı 31. maddesinin birinci fıkrasında, takdir komisyonunca belli edilen matrah veya matrah kısmının takdir kararına bağlanacağı; aynı maddenin üçüncü fıkrasının (8) numaralı bendinde, takdir kararlarında takdirin müstenidatı ve takdir hakkında izahatın bulunacağı düzenlemelerine yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, davacının (murisin) 2009 yılında sahte fatura kullandığı gerekçesiyle takdire sevk edildiği, takdir komisyonu kararı üzerine de dava konusu cezalı tarhiyatların yapıldığı anlaşılmıştır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 31. maddesinin üçüncü fıkrasının (8) numaralı bendi uyarınca, takdir komisyonu kararlarının gerekçeli olması ve belirlenen matrahın, takdir komisyonunca yapılacak inceleme ve araştırmaya dayanması gerekmektedir. Bu inceleme ve araştırmalar sonucunda gerçek matrahın tespit edilmesi, bunun mümkün olmaması hâlinde ise gerçeğe en yakın matrahın belirlenmesi gereklidir. İdareye takdir yetkisi verilmesi belirli bir tutarın dönem matrahı olarak belirlenmesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Vergilendirmede vergiyi doğuran olay esas olduğundan bu hususun araştırma ve inceleme yapılarak ortaya konulması zorunlu olup takdir komisyonlarınca somut verilere dayalı olarak ve de takdirin dayanakları kararda gösterilerek matrah takdiri yapılması zorunludur. Olayda, davacının sahte fatura kullandığına ve bunları indirim konusu yaptığına yönelik somut bir tespit olmadığı, karara dayanak olabilecek nitelikte yapılan bir araştırma ve tespitin olmadığı, hâliyle belirlenen matrahın hangi veriler esas alınarak tespit edildiği anlaşılamamaktadır. Bu itibarla, takdir komisyonunun yasal inceleme ve araştırma yetkisini kullanmadığı, birtakım genel nitelikte, soyut ve matbu ifadelerden hareketle matrah takdiri yaptığı sonucuna varıldığından, takdir komisyonu kararına dayanılarak yapılan cezalı tarhiyatlarda hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Mahkeme bu gerekçeyle cezalı tarhiyatı kaldırmıştır. Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 14/12/2020 tarih ve E:2016/12871, K:2020/5609 sayılı kararı: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinin birinci fıkrasında, resen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkân bulunmayan hâllerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması olarak tanımlanmış ve inceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkının resen takdir olunmuş sayılacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde, defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikaların, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkân vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması nedeniyle ihticaca salih bulunmaması hâli, (6) numaralı bendinde de tutulması zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçek durumu yansıtmadığına dair delil bulunması hâli resen tarh nedeni olarak kabul edilmiştir. 213 sayılı Kanun'un 75. maddesinde, takdir komisyonlarının görevlerini yaparken bu Kanun'da yazılı inceleme yetkisine haiz oldukları hüküm altına alınmıştır. Kanun'un 134. maddesinin birinci fıkrasında ise vergi incelemesinden maksadın ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu hükmüne yer verilmiştir. Yukarıda yer alan yasal düzenlemelere göre, takdir komisyonları her türlü inceleme yetkisini haiz olup kendileri inceleme yapabilecekleri gibi komisyonların inceleme yetkisini haiz diğer şahıs ya da kurumlar tarafından yapılmış incelemeleri dikkate alarak matrah takdir etmelerinde de yasal bir engel bulunmamaktadır. Olayda, davacının Ba formlarında mal alımında bulunduğunu bildirdiği Bakırköy Vergi Dairesi mükellefi ... Plastik Hammadde Kağıt ve Ambalaj Sanayi Ticaret Limited Şirketi hakkında sahte belge düzenleyicisi olduğuna ilişkin ...tarih ve ... sayılı Vergi Tekniği Raporu bulunduğu tespit edilmiştir. Bunun üzerine ilgili dönem matrahlarının belirlenmesi amacıyla davacı 15/12/2014 tarihinde takdir komisyonuna sevk edilmiştir. Davacı hakkında ... tarih ve... sayılı Vergi Tekniği Raporu düzenlenmiş ve 01/09/2015 tarihli takdir komisyonu kararıyla matrah takdir edilmiştir. Bu durumda, takdir komisyonu tarafından, davacı hakkında düzenlenen vergi tekniği raporuna istinaden matrah belirlemesinde vergilendirme tekniğine aykırı bir durum bulunmamaktadır. Ancak, takdir komisyonu kararının dayanağını oluşturan sahte fatura kullanma fiilinin (sahte fatura düzenlediği iddia edilen firma hakkındaki raporlar da incelenmek suretiyle) incelenerek matrahın hangi hususlar dikkate alınarak belirlendiği, usulüne uygun işlem tesis edilip edilmediği hususunun tespit edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, davanın kabulüne ilişkin Mahkeme kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur. ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı ısrar kararı: Dava konusu tarhiyatların dayanağı olan takdir komisyonu kararlarında gerek davacı hakkında gerekse de ... Plastik Hammadde Kağıt ve Ambalaj Sanayi Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporlarına açıkça atıf yapılmamıştır. Ayrıca, davacının sahte fatura kullandığına ve bunları indirim konusu yaptığına dair somut bir tespit bulunmamaktadır. Bu hâliyle, takdir komisyonu kararlarıyla belirlenen matrahın hangi veriler dikkate alınarak belirlendiğinin anlaşılmadığı, bir takım genel nitelikte soyut ve matbu ifadelerden hareket ederek matrah takdir edildiği sonucuna varıldığından, takdir komisyonu kararlarına dayanılarak yapılan cezalı tarhiyatlarda hukuka uygunluk bulunmamıştır. Mahkeme bu ek gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 09/02/2022 tarih ve E:2021/1521, E:2022/48 sayılı kararı: UYAP kayıtlarından edinilen davacıya (...) ait nüfus kayıt örneğinin incelenmesinden, davacının, temyize konu ısrar kararının verilmesinden sonra 23/08/2021 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ''Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik'' başlıklı 26. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan kural ile dava sırasında tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olması hâlinde izlenecek usule ilişkin düzenleme yapılmıştır. Ancak, tarafların kişilik veya niteliğinde olabilecek değişikliğin kanun yolu safhasında da gerçekleşebileceği dikkate alındığında, anılan kuralın bu safhayı da kapsar biçimde anlaşılması gerekmektedir. Buna göre tarafların kişilik veya niteliğindeki değişikliğin kanun yolu safhasında gerçekleşmesi hâlinde de İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilebilecektir. Bu husus ile uyuşmazlıkta davacının vefatının temyize konu ısrar kararının verildiği tarihten sonra gerçekleştiği hususu göz önüne alındığında anılan düzenleme uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmek üzere dosyanın Mahkemeye gönderilmesi gerekmektedir. Kurul bu gerekçeyle gönderme kararı vermiştir. ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı: UYAP üzerinden yapılan nüfus kayıt örneği sorgulamasında davacı...'in 23/08/2021 tarihinde vefat ettiği anlaşılmış olup dava aşamasında davacının ölümle kişiliği sona erdiğinden 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca dosyanın işlemden kaldırılması gerekmektedir. Mahkeme bu gerekçeyle dava dosyasının, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca işlemden kaldırılmasına karar vermiştir. Anılan işlemden kaldırma kararının 26/04/2022 yılında davalıya tebliğ edilmesinin ardından davalı 03/05/2024 tarihli dilekçesiyle temyiz talebini muris ...'in mirasçılarına karşı yenilediğini belirterek dava dosyasının yeniden işleme alınmasını talep etmiştir. Bunun üzerine dosya Mahkeme tarafından Kurula gönderilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu cezalı tarhiyatlarda hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Israr kararının hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek durumda görülmemiştir
KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; Davalının, ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararına yönelik temyiz isteminin REDDİNE, 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 18/02/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.