Danıştay 8. Daire 2025/499 E. 2026/872 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/499 Karar No : 2026/872

DAVACI : ... Derneği VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...

DAVALI : ... Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik, Moleküler Genetik gibi bilim dallarının Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı bünyesinde kurulmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı yazının ekinde yer alan ... günlü, ... sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararının iptali istemiyle Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2009/8235 esasına kayıtlı açılan davada 29/12/2009 tarihli karar ile yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verilmesi üzerine Dairenin kararı doğrultusunda idarenin yapması gerekenin bilimsel bir kurul oluşturarak söz konusu bilim dallarının hangi anabilim dalı altında kurulacağını bilimsel gereklilikler çerçevesinde belirlemek olduğu, yürütmenin durdurulması kararında Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik ve Moleküler Genetik gibi bilim dallarının Tıbbi Genetik ABD altında düzenlenmesinin değil, anabilim-bilim dallarının belirlenmesine ilişkin yöntemin hukuka aykırı olduğunun belirtildiği, idarece bu yönteme uyulmadan karar alındığı, Tıbbi Genetik ABD’nın ... tarih ve ... sayılı işlemle kurulduğu ve bu kapsamda bilim dalı olmaktan çıkarıldığı, bir alanine hem ABD hem de bilim dalı olarak düzenlenmesinin mümkün olmadığı, 2009 tarihli kararla Tıbbi Genetik ABD altında Moleküler Genetik ve Klinik Sitogenetik alanlarının ilk defa Bilim Dalı olarak düzenlendiği, bu bilim dallarının Tıbbi Biyoloji ABD’ndan alınmadığı, Türkiye’de hiç bir tarihte Tıbbi Genetik’e bağlı Tıbbi Biyoloji diye bir bilim dalı olmadığı, ancak yürütmenin durdurulması kararında bu bilim dalının tıbbi genetikten alınıp tıbbi biyolojiye bağlanmasına karar verildiği, bu işlemlerin geri alınmasını gerektirecek haklı bir gerekçenin bulunmadığı, kararın Mahkeme kararının uygulanması anlamına gelmediği iddia edilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : Tıp Fakülteleri bünyesinden bulunan Temel Tıp Bilimleri Bölümüne bağlı Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalının Bilim Dallarından Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik ve Moleküler Genetik gibi bilim dallarının Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalından alınıp; Dahili Tıp Bilimleri Bölümüne bağlı olarak kurulan Tıbbi Genetik Anabilim Dalına aktarılmasına ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/12/2009 ve 2009/8235 sayılı kararı ile yürütmesinin durdurulması üzerine, yargı kararının yerine getirilmesi için 2547 sayılı Yasa'nın 7/d-2 maddesi uyarınca hukuka uygun bir biçimde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine ısrar olanağı tanınmadığından ve Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları'nın kararlarına uyulması mecburi olduğundan Kurul kararında belirtilen gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava;Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik, Moleküler Genetik gibi bilim dallarının Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı bünyesinde kurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazının ekinde yer alan ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında; Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarına karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulabileceği, 49. maddesinin 2. fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın; görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozacağı; 4. fıkrasında, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı hükme bağlandığından; ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakılan davaların temyiz incelemesi sonucu ilgili dava daireleri kurulunca; usul veya esas bakımından yeniden bir araştırma, inceleme yapılmasını veya maddi ve hukuki olayın yeniden yorumlanmasını gerektirmeyecek şekilde verilen bozma kararlarına karşı, ilk kararı veren Danıştay dava dairesine “ısrar hakkı” tanınmamıştır. Dolayısıyla, kararı bozulan Danıştay dava dairesi, bozma kararına uymak zorundadır. Dosyanın incelenmesinden, Danıştay Sekizinci Dairesinin 09/11/2022 tarih ve E:2018/6194, K:2022/6376 sayılı kararıyla; Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik, Moleküler Genetik gibi bilim dallarının Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesine alınmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararında hukuka uygunluk bulunmadığı, davalı idarece yargı kararı uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği belirtilmekte ise de; gerek önceki kararın ve gerekse iş bu kararın gerekçesinde, ana bilim dalının oluşturulması veya kaldırılması, bilim dalının birleştirilmesi veya ayrılmasına ilişkin kesin bir karar verilmediği, söz konusu kararların, bilimsel bir araştırma ve değerlendirme yapılmaksızın ana bilim dalının oluşturulmasına, bilim dalının birleştirilmesine veya ayrılmasına karar verilemeyeceğine, söz konusu değişikliklere bilimsel araştırma ve kanaat ile kamu yararı ve eğitim ilkeleri dikkate alınarak karar verileceğine ilişkin olduğu görüldüğünden, dava konusu işlemin bu yönüyle de hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verildiği; bu kararın temyizi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 29/02/2024 günlü ve E:2023/1425, K:2024/436 sayılı kararıyla, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Kanun'un verdiği yetki çerçevesinde tesis edilen, yıllarca davalı idarece uygulanarak istikrar kazanan ve değişmesi gerektiği yönünde ortada bilimsel bir veri de bulunmayan Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik ve Moleküler Genetik Bilim Dallarının Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesinde yer almasına ilişkin düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamadığı gerekçesiyle bozulduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun yukarıda sözü edilen maddeleri uyarınca Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların bozulması halinde ısrar olanağı bulunmadığından, İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararında yer alan gerekçelerle, bireysel işlem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince; Dairemizin 09/11/2022 tarih ve 2018/6194, K:2022/6376 sayılı kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 29/02/2024 günlü ve 2023/1425, K:2024/436 sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmesi üzerine, 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. ve 49. maddeleri uyarınca dosya yeniden incelenmek suretiyle gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ : 21/05/2009 tarihli karar ile Tıbbi Genetik ABD, Dahili Tıp Bilimleri arasında düzenlenmiş, Moleküler Genetik ve Klinik Sitogenetik Bilim Dallarının, Tıbbi Genetik ABD içinde olduğu belirtilmiştir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından üniversite rektörlüklerine bildirilen ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararının iptali istemiyle Danıştay Sekizinci Dairesi'nin E:2009/8235 esasına kayıtlı dava açılmıştır. Dairemizin 29/12/2009 tarihli kararı ile 21/05/2009 tarihli kararın yürütmesinin durdurulmasına, 27/06/2011 tarih ve K:2011/3357 sayılı karar ile iptaline karar verilmiştir. Dairemizce verilen yürütmenin durdurulması kararı nedeniyle YÖK tarafından dava konusu ... tarih, ... sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararı alınmış, bu kararda “yürütmenin durdurulması kararı nedeniyle Tıp Fakülteleri bünyesinde bulunan Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyoloji ABD’na bağlı bilim dallarından Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik ve Moleküler Genetik gibi bilim dallarının Tıbbi Biyoloji ABD’ndan alınıp Dahili Tıp Bilimleri Bölümü’ne bağlı olarak kurulan Tıbbi Genetik ABD’na aktarılmasına ilişkin 21/05/2009 tarihli kararın iptal edilmesi, söz konusu bilim alanlarının Tıbbi Biyoloji ABD bünyesine alınması” belirtilmiştir. Davacı tarafından anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. Dairemizin 09/11/2022 tarih ve E:2018/6194, K:2022/6376 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 29/02/2024 tarih ve 2023/1425, K:2024/436 sayılı kararı ile ise Dairemiz kararının bozulmasına karar verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Temyiz' başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edilebileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 'İdari ve vergi dava daireleri kurullarının görevleri' başlıklı 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği; 2577 sayılı Kanun'un 'Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar' başlıklı 49. maddesinin 4. fıkrasında da, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı kurala bağlanmıştır. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca Danıştay Dava Dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması durumunda ısrar olanağı tanınmamıştır. Bu nedenle, bozma kararı gözönünde bulundurularak, bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT : Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiç bir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü yer almaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrasında ise; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye ve eylemde bulunmaya mecburdur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bir düzenleyici işlemin yargı yerince yürütmesinin durdurulması veya iptal edilmesi, düzenlemeyi tesis edildiği tarihten itibaren hukuk aleminden kaldırsa da, bu hukuki durum; o düzenleyici işlemden önceki düzenlemenin kendiliğinden yürürlüğe girmesi sonucunu doğurmaz. İdarece, yargı kararının gerekçeleri dikkate alınarak yeni düzenleme yapılabileceği gibi eski düzenlemenin de yeniden yürürlüğe konulmasına hukuki bir engel bulunmamaktadır. Uyuşmazlıkta; Tıp Fakültelerinin Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalında; Tıbbi Biyoloji Bilim Dalı, Tıbbi Genetik Bilim Dalı, Sitogenetik Bilim Dalı ve Moleküler Genetik Bilim Dalı bulunmaktayken, Yükseköğretim Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Tıp Fakültesi bünyesinde yer alan bölüm, ana bilim ve bilim dalları yeniden belirlenmiş ve bu karar ile Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı altında Moleküler Biyoloji Bilim Dalına; Dahili Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı altında ise, Moleküler Genetik ile Klinik Sitogenetik Bilim Dallarına yer verilmiştir. Dairemizin 29/12/2009 tarih ve E:2009/8235 sayılı kararı ile, dava konusu işlemi hukuki bir zemine oturtacak, idarenin takdir hakkını ve düzenleme yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri uyarınca kullandığını ortaya koyacak bilimsel gerekçenin bulunmadığı gerekçesiyle, Yükseköğretim Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının yürütmesinin durdurulmasına hükmedilmiş ve söz konusu yargı kararı ile ortaya çıkan hukuki boşluğun doldurulması amacıyla tesis edilen Yükseköğretim Genel Kurulunun dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararı ile Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik ve Moleküler Genetik Bilim Dallarının Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesine alınmasına karar verilmiştir. Dava konusu kararın uygulanmasında yaşanılan tereddütlerin giderilmesi amacıyla tesis edilen Yükseköğretim Genel Kurulunun açıklayıcı nitelikteki ... tarih ve ... sayılı kararında ise; dava konusu kararın, ... tarih ve ... sayılı kararın tesisinden önceki hukuki duruma dönüş anlamına geldiği belirtilmiştir. Bu durumda, Dairemizin 29/12/2009 tarih ve E:2009/8235 sayılı yürütmenin durdurulması kararının, Yükseköğretim Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının bilimsel dayanağının bulunmadığı gerekçesine dayandığı ve bu gerekçenin Yükseköğretim Genel Kurulunun anılan kararından önceki düzenlemeyi sakatlamadığı anlaşılmakta olup, söz konusu yargı kararı üzerine davalı idarece tekrar yürürlüğe konulan eski düzenlemenin hukukiliğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Kanun'un verdiği yetki çerçevesinde tesis edilen, yıllarca davalı idarece uygulanarak istikrar kazanan ve değişmesi gerektiği yönünde ortada bilimsel bir veri de bulunmayan Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik ve Moleküler Genetik Bilim Dallarının Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesinde yer almasına ilişkin düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam davacının yaptığı ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idarenin yaptığı ...-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/02/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.