Danıştay 4. Daire 2024/2669 E. 2025/4276 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/2669 Karar No : 2025/4276

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Topkapı Shıppıng Inc'in donatanı olduğu ... IMO numaralı "..." adlı geminin Kocaeli ili, Kroman Çelik Limanı mevkiinde bulunduğu esnada deniz kirliliğine sebebiyet verdiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesinin 1. fıkrasını ve aynı Kanun'un 20. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle, aynı Kanunun 12. ve 24. maddeleri kapsamında 20. maddesinin (ı)/3 bendi uyarınca 12.596.461,00-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Encümen kararının iptali ve indirimli olarak ödenen tutarın yasal faiziyle iadesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ilgili mevzuat hükümleri uyarınca düzenlenen tespit tutanağı, çekilen fotoğraf ve video görüntüleri ile "..." isimli kuru yük gemisinden yayılan kirli atığın sonucunda çevre kirliliğine sebebiyet verildiği açık olup, 2872 sayılı Kanunun 8. maddesinde düzenlenen yasağa aykırı davranan davacıya Kanunun 20. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca idari para cezası verilmesinde ve bu cezanın aynı maddenin ek fıkrası uyarınca davaya konu alanın 4 Kasım 2021 tarihli ve 4758 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesinde bulunması nedeniyle iki kat olarak uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı; öte yandan dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan davalıya ödenen 9.447.345,75-TL'nin ödeme tarihi olan 31/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle iadesine karar verilmesi isteminin de reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Olay yerine intikal eden deniz kontrol ekibi tarafından deniz yüzeyinde herhangi bir yağ ya da yakıt sızıntısı veya benzeri bir kirlilik tespit edilemediği, Sulh Hukuk Mahkemesindeki delil tespiti için yaptırılan bilirkişi raporu ve kendilerince alınan ... raporunun dikkate alınmadığı, idarece numune alınmadığı, numune alınmasına engel fiili imkansızlığın mevcut olmadığı, atık alma gemisinin varlığının değerlendirilmediği, dava konusu işlemin iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 07/07/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY : 2577 sayılı Kanunun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlığını taşıyan 2. maddesinin (a) bendinde; idari işlemler hakkında, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından iptal davalarının açılabileceği, "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlığını taşıyan 14. maddesinin 3/c bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin l/b bendinde ise; ehliyet yönünden yasaya aykırılık görülmesi durumunda davanın reddedileceği hükmüne yer verilmiştir. İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görülebilmesinin ön koşullardan biri olan "dava açma ehliyeti", dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen öznel ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel olup olmadığı yönünden yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir. Dosyanın incelenmesinden; 21/01/2023 tarihinde Kroman Limanı mevkiinde kirlilik olduğuna ilişkin iletilen bildirim üzerine, Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı'na bağlı deniz uçağı ile aynı tarihte havadan yapılan kontrollerde, Kroman Limanı mevkiinde bulunan “...” isimli kuru yük gemisinden denize petrol türevi kirlilik yayıldığının tespit edildiği, deniz kirliliği kontrol ekiplerince olay mahalline intikal edilerek denizi kirlettiğinin aynı tarih ve 19/03 cilt/sayfa numaralı tutanakla tespit edildiği, yapılan bu tespit üzerine 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin (ı)/3 bendi uyarınca Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 12.596.461,00-TL idari para cezası verilmesi üzerine, bu işlemin iptali ile davalıya ödenen 9.447.345,75-TL'nin ödeme tarihi olan 31/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle iadesine karar verilmesi istemiyle gemi donatanı şirket ve şirket tarafından atanan ... firması tarafından bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta; dava konusu idari yaptırım kararında "kirlenmeye sebep olan gemiye ait bilgiler", "..." ibareleri ile geminin imo numarasına yer verildiği, gemi donatanının ... olduğu, dolayısıyla tüzel kişiye ait olduğu, iradenin tüzel kişiye yönelik olduğu ve bu hususlara göre de cezanın tüzel kişi adına kesildiği açık olduğundan; donatan firmanın dava açmasında dava açma ehliyeti yönünden hukuka ve usule aykırılık bulunmamaktadır. Öte yandan; donatan şirket ile birlikte ... şirketinin de davacı konumunda olduğu; gemilerin çevreye zararlı deşarj (ör. petrol, balast suyu, atık su, sintine) yapıp yapmadığını inceleyen ve bu konuda denetimler yapan "..." şirketinin; gemi donatanına kesildiği açık olan idari para cezasına donatan ile birlikte dava açmasında ehliyeti bulunmamaktadır. Nitekim, dava konusu uyuşmazlıkta, davalı idarece yapılan kirlenmeye ilişkin tespitin ardından yaptığı incelemede, kirliliğin gemiden kaynaklanan sızıntıya atfedilecek bir delil veya belgeye rastlanmadığı görüşüyle rapor vermiş olması bakılan davada, güncel, meşru ve kişisel bir menfaatinin var olduğunun kabulüne yeterli bulunmadığından, davanın ... şirketi olan ... Denizcilik ve Ticaret Limited Şirketi açısından ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle adı geçen Şirket hakkında esas yönünden karar verilmesine ilişkin İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerekirken onanmasına yönelik Dairemiz kararına belirtilen kısım yönünden katılmıyorum.