Danıştay 4. Daire 2024/2077 E. 2025/2901 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/2077 Karar No : 2025/2901

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara ili, Keçiören ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde faaliyet gösteren işletmeye ait "Kahvehane" konulu ... tarih ve ...sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline dair ... tarih ve ...sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait işyerinde emniyet mensuplarınca yapılan denetimler sonucunda işyeri ilgilileri hakkında, 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun ile Umumi Hıfzısıhha Kanununa muhalefetten, işyeri açma ve kapatma saatlerine riayet etmemekten idari yaptırımlar, 'kumar oynatmak ve kumar oynanması için yer ve imkan sağlamak' suçundan da adli işlemler tesis edildiğinin anlaşıldığı, ancak, kumar oynatma ve Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8'inci maddesinde sayılan diğer fiiller sebebiyle 1 yıl içinde 3 defa faaliyetten men kararının verildiğine ve bu fiillerin tekrar işlendiğine dair dosyaya bilgi ve belge sunulamadığının görüldüğü, bu durumda, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyat Kanunu 8. maddesinde düzenlenen, mahallin en büyük mülkî amirinin bildirimi üzerine, belediye tarafından 5 iş günü içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalini gerektirir koşulların somut olayda oluşmadığı, davalı idarece de davacıya ait işyerine ait ruhsatın iptalini gerektirir başkaca somut ve hukuki sebeplerin ortaya konulamadığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin, insan sağlığı ve toplum yararı da dikkate alınarak usul ve hukuka uygun tesis edildiği temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının usul yönünden Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla esas yönünden ise oybiriğiyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 06/05/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-f bendinde dava dilekçelerinin "husumet" yönünden de ilk incelemesinin yapılacağı, 15/1-c bendinde ise, hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek dava açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edileceği belirtilmiştir. İdari davaların doğru hasımla görülmesi, sağlıklı ve adil bir yargılama yapılması, savunma hakkına riayet edilmesi ve nihayet doğru ve uygulanabilir bir karar verilebilmesi açısından hayati bir öneme sahiptir. Bu önemi nedeniyle husumet, kanun koyucu tarafından yalnızca taraflarca ileri sürülen bir hukuki sav olmaktan öte, idari yargı mercileri tarafından re'sen dikkate alınması zorunlu kılınan bir dava şartı olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle idari yargılamada husumete ilişkin hususlardan sarfı nazar edilerek veya eksik, fazla ya da yanlış hasımla karar verilmesine hukuken imkan bulunmamaktadır. 10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin (d) bendinde; Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilecek işyerlerinde aranacak şartlar arasında sayılmış, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması başlıklı 32. maddesinde de; il özel idaresi ve belediyelerin, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alacağı, yetkili kolluk kuvvetinin, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildireceği, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması hususundaki başvuruların yetkili idareler tarafından bir ay içinde sonuçlandırılacağı düzenlemesine yer verilmiş, izin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatacağı, kolluk tarafından, izin alınmadan açıldığı tespit edilen umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin düzenlenecek bir tutanakla kapatılmak üzere yetkili idareye bildirileceği, yetkili idarenin, yapılan bildirim üzerine izinsiz açılan yeri kapatarak en geç üç gün içinde kolluğa bilgi vereceği belirtilmiştir. İdare hukukunda idareye herhangi bir hareket serbestisi ve değerlendirme yetkisinin tanınmadığı, alınacak kararın ve yapılacak işlemin önceden belirlendiği, yasada öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde yine yasada belirlenmiş kararın alınarak işlemin yapılacağı hal bağlı yetki olarak tanımlanmaktadır. Buna göre bağlı yetki söz konusu olduğunda, idarenin mümkün olabilecek kararlar arasında seçim hakkı yoktur, idareye seçim hakkı tanınmamıştır. Yasal düzenlemeler, belirli şart ve durumları belirlemiş ve bunların gerçekleşmesi halinde idarenin hangi kararı alıp uygulayacağını işaret etmiştir. Ancak elbette idare, olayda yasal düzenlemede aranan koşulların somut olarak gerçekleşip gerçekleşmediğini araştıracaktır. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine ruhsat verilmeden önce yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınması gerektiği, kolluk kuvvetinin olumsuz görüş bildirmesi halinde ruhsat verilmesi konusunda idarelere herhangi bir takdir yetkisinin tanınmadığı, olumlu kolluk görüşü alınmasının mevzuat gereği zorunlu bir unsur olduğu, bir başka deyişle idarelerin bu hususta bağlı yetki içinde bulundukları görülmektedir. Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işletmeyle ilgili olarak, İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince yapılan denetimler neticesinde 02/02/2020, 20/06/2020, 26/06/2020, 28/11/2020, 16/06/2022, 24/06/2022 ve 30/10/2022 tarihlerinde "Kumar Oynatmak ve Kumar Oynanması İçin Yer ve İmkan Sağlamak'tan adli işlemler, açma ve kapama saatlerine uymamak ve 4733 sayılı Kanun uyarınca izinsiz alkol sunumu yapmaktan idari işlemler uygulandığı, son olarak da kasten adam öldürme olayının meydana geldiği, bu olayın da açma ve kapama saatleri dışında meydana geldiğinden bahisle, konunuın değerlendirilmesi hususunun Belediye Başkanlığınca değerlendirilmesine ilişkin bila tarih ve ...sayılı Keçiören Kaymakamlığı yazısı üzerine, davalı idare tarafından... tarih ve ...sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, işlemin sebep unsurunu anılan tespitler ve Kaymakamlık yazısının oluşturduğu, davalı idarenin bağlı yetki kapsamında davaya konu ruhsat iptaline ilişkin işlemleri tesis ettiği dikkate alındığında, dava konusu ruhsat iptaline ilişkin işlemin dayanağı ve gerekçesini oluşturan işlemleri tesis eden Keçiören Kaymakamlığının da hasım mevkiine alınarak dosyanın tekemmülü sağlandıktan sonra davanın çift hasımla karara bağlanması gerekirken, buna uyulmayarak verilen kararda usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır. Belirtilen nedenlerle, söz konusu eksiklik giderilmeden verilen kararın usul hükümlerine uygun olmaması nedeniyle İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına esas yönünden katılmakla birlikte belirtilen hususlar yönünden katılmıyorum.