Danıştay 13. Daire 2025/789 E. 2025/1756 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/789 Karar No:2025/1756

TEMYİZ EDENLER (DAVACILAR) : 1. ... İnşaat Anonim Şirketi 2. ... İnşaat ve Taahhüt Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su İnşaat Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Altındağ, Keçiören, Pursaklar, Çubuk, Akyurt, Kalecik, Kızılcahamam, Kahramankazan ve Çamlıdere İlçeleri İçme Suyu Şebeke Hatları ve Diğer İmalatlar Yapımı İşi" ihalesine ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 02/01/2025 tarih ve 2025/UY.II-11 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu işlemin, davacı şirketlerin birinci iddiası yönünden incelenmesinden; Olayda, ihale üzerinde bırakılan ... Mühendislik İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. (... şirketi) tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” satırının “%50'den Fazla Hisseye Sahip Ortağa Ait İş Deneyim Belgesi” kısmında beyan edilen belgenin Ankara Su ve Kanalizasyon idaresi Genel Müdürlüğü Su İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından “Faruk Bilen” adına düzenlenmiş “Kurtboğazı Barajı-İvedik Arıtma Tesisleri Arası II. Hamsu Ana İsale Hattı Yapım İşi” ne ilişkin 15/11/2023 tarih ve “3482-Y-KK-25-1” sayılı iş yönetme belgesi olduğu, belge ekinde KİK031.1/Y numaralı standart forma uygun olarak meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalanmış ve 04/10/2024 tarihinde düzenlenmiş olan ortaklık tespit belgesinin de sunulduğu; Söz konusu belgede geçici kabul tarihinin “18/03/2011”; ilgilinin görev ünvanının “daire başkanı”, ilgilinin görevi sırasında yönettiği iş kısmının konusunun “Kurtboğazı Barajı-İvedik Arıtma Tesisleri Arası III. Hamsu Ana İsale Hattı Yapımı” olduğu, ilgilinin görevi sırasında işin gerçekleştiren tutarının “90.348.940,59-TL”, ilgilinin mesleği ile ilgili olarak hissesine düşen belge tutarının “90.348.940,59-TL” olarak belirtildiği, belge üzerinde uygulanan yapı tekniğinin “AIII Grup Belgeye konu işin esaslı unsuru: İçmesuyu İletim Hattı” olarak yer aldığı, söz konusu belgeye konu işin, ihale dokümanında belirlenen benzer işle ve ihale konusu işle uyumlu olduğu, belge tutarının güncellenmiş değerinin 1/5 oranının anılan istekli tarafından sağlanması gereken (268.540.235,00 x 0,70- 187.978.164,50) asgari iş deneyim koşulunu karşıladığı; Bu itibarla, anılan istekli tarafından beyan edilen iş deneyim belgesinin idari şartnamede istenilen benzer işe uygun olduğu, tutarının sağlanması gereken asgari iş deneyim koşulunu karşıladığı, ayrıca iş deneyim belgesinde yer alan bilgilerde bir tutarsızlık bulunmadığı, bu konudaki sorumluluğun ve yetkinin idarede olduğu, belgenin EKAP'a kayıtlı olduğu, ekinde yer alan ortaklık tespit belgesinin de mevzuata uygun düzenlendiği, dava konusu işlemin anılan iddia yönünden hukuka uygun olduğu; Dava konusu işlemin, davacı şirketlerin ikinci iddiası yönünden incelenmesinden; İhale üzerinde bırakılan ... şirketi tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “İhaleye Katılmak İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri” sütununun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” satırının; “Bilanço Bilgileri (Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar)” bölümünde “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar: “2023 Cari Oran (Dönen Varlıklar/Kısa Vadeli Borçlar): 2,28158812; Öz Kaynak Oranı (Öz Kaynaklar/Toplam Aktif): "0,35355584"; Kısa Vadeli Banka Borçlarının Öz Kaynaklara Oranı: “0,0098774” beyanının, "İş Hacmi Bilgileri" bölümünde “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar; 2023, 2022”, “Bu Yıla Ait Toplam Ciro Tutarı”; “****** 262.04 TL, *****4 761 34 TL” beyanının yer aldığı; Bu itibarla, cari oran, öz kaynak oranı ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının idari şartnamenin 7.4. maddesinde belirtilen oranları karşıladığı ve söz konusu tutarların yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilanço tutarlarıyla uyumlu olduğu, ayrıca anılan istekli tarafından gelir tablolarında yer alan net satışlar tutarının (cironun) da sağlaması gereken 67.135.058,75-TL (268.540.235,00 TL X 0,25) tutarını sağladığı, ayrıca, bilanço ve iş hacmi verilerinin Gelir İdaresi Başkanlığı ile yapılan entegrasyon kapsamında EKAP’a aktarıldığı, yeterlik değerlendirmesinin de aktarılan veriler üzerinden yapılması gerektiği, bu nedenle söz konusu entegrasyon ile erişilen ciro ve bilanço verilerine yönelik ayrıca bir inceleme yapılmasına ihtiyaç bulunmadığı, dava konusu işlemin anılan iddia yönünden hukuka uygun olduğu; Dava konusu işlemin, davacı şirketlerin üçüncü iddiası yönünden incelenmesinden; Başvuruya konu ihalede geçerli teklif sunan ve teklifleri sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması isteneceğinin düzenlendiği ve yapılan hesaplama sonucunda sınır değerin 269.315.023,96-TL olarak belirlendiği, ihalede teklifleri geçerli bulunan ve teklif tutarları sınır değerin altında kalan iki istekliye 14/10/2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazılar ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulduğu ve 07/11/2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile sunulan açıklamaları uygun bulunmayan ... İnş. ve Nakl. San. Tic. Ltd. Şti. - ... İnş. Müh. San. ve Tic. A.Ş. iş ortaklığının teklifinin reddedildiği, ihalenin sunulan açıklamaları uygun bulunan ... şirketi üzerinde bırakıldığı, davacı şirketlerin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilere tebliğ edilen yazı ekinde, açıklanması istenilen iş kalemleri listesi, açıklanması istenilmeyen analiz girdileri listesi ve açıklama istenilen 16 adet iş kalemine ilişkin analiz formatlarına yer verildiği, ihale üzerine bırakılan ... şirketine ait aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde; Açıklama istenilen 16 iş kalemine ilişkin olarak idarece aşırı düşük teklif sorgulama yazısı kapsamında verilen analiz formatına uygun olarak analizlerin sunulduğu, sunulan analizlerde yer alan girdilerin idarece hazırlanan analiz formatına uygun olduğu, her bir iş kalemi için kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari 10'u oranında yüklenici kârı ve genel gideri öngörüldüğü, girdi cinslerinin ve miktarlarının idarece hazırlanan analiz formatıyla uyumlu olduğu, sunulan analizlerde açıklama istenilen analiz girdileri için teklif edilen fiyatın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İller Bankası 2024 yılı rayiçlerinin altında olmadığı, açıklama istenilmeyen analiz girdileri için teklif edilen fiyatın, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.3. maddesinde yer alan “Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.” açıklamasına uygun olarak bir kuruşun altında olmadığı; Sunulan analizlerde yer alan işçilik girdileri için belirlenen tutarının, ihale tarihi (07/10/2024) itibarıyla yürürlükte bulunan saatlik asgari işçilik ücretinin altında olmadığı (88,90-TL); Açıklama istenilen iş kalemlerinden olan “100 m³'lük Prefabrik İçme Suyu Deposu Yapılması” iş kalemi için idare tarafından hazırlanan analiz formatının “Girdi No: Özel-D100 Girdi Tanımı: 100 m³'lük Prefabrik İçme Suyu Deposu Yapılması” olarak hazırlandığı, anılan istekli tarafından söz konusu iş kalemi için teklif edilen fiyatı tevsik etmek amacıyla Yıldızlar Prefabrik San. ve Tic. Ltd. Şti.'den; “80 mm Yerüstü Yangın Hidrantının (Musluğunun) Temini ve Yerleştirilmesi” iş kalemi için idare tarafından hazırlanan analiz formatının “Girdi No: Girdi Tanımı: 80 mm Yerüstü Yangın Hidrantı (Musluğu) (gövde PE100)” olarak hazırlandığı, anılan istekli tarafından söz konusu iş kalemi için teklif edilen fiyatı tevsik etmek amacıyla ... San. Tic. Ltd. Şti.'den; “280 mm PE 100 polietilen mamul 10 atmosfer basınç dayanımlı boru” girdisi ile “280 mm PE 100 polietilen mamul 16 atmosfer basınç dayanımlı boru” girdi fiyatlarını tevsik etmek amacıyla ... Proje İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.'den alınmış fiyat tekliflerinin ve ekinde maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının sunulduğu, sunulan fiyat tekliflerinin SMMM tarafından onaylı olduğu ve üzerlerinde Tebliğ'in 45.1.13.1. maddesi gereğince bulunması zorunlu olan ibarenin yer aldığı, söz konusu fiyat tekliflerinde girdi adının ve ölçü miktarının analizlerde yer aldığı şekliyle olduğu, teklif edilen birim fiyatların, ilgili tutanaklarda tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarının %80'inin altında olmadığı, Tebliğ'in 45.1.13.6. maddesi doğrultusunda tutanaklarda tutanaklara esas üç aylık sürenin yer aldığı ve tutanakların Tebliğ'in 45.1.13.6. maddesinde yer alan “Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80'inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1. maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20'si kadar satış yapılmış olması gerekir” açıklamasına uygun hazırlandığı, açıklamalar kapsamında fiyat teklifleri ekinde fiyat tekliflerini düzenleyenlerin imza sirküleri, ticaret sicil tasdiknamesi ve meslek mensubu faaliyet belgesinin sunulduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin bu alanda faaliyet gösterenlerden alındığı ve belge üzerinde teklife konu miktarlarda ve birim fiyatın çarpımlarında hatanın bulunmadığı, yapılan açıklamaların mevzuata uygun olduğu; Sunulan analizlerde yer alan ve açıklama istenen iş kalemlerinde bulunan nakliye girdilerinin anılan istekli tarafından idarece verilen nakliye mesafeleri nakliye formüllerine aktarılarak birim fiyatlarının hesaplandığı anlaşıldığından, bu kalemler için yapılan açıklamaların mevzuata uygun olduğu; Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (iş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalarda Tebliğ'in 45.1.13.17. maddesinin kullanılmadığı, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayınlanmış rayiçlerin kullanıldığı, açıklamaların Tebliğ hükümlerine ve idarece belirlenen şartlara uygun olduğu; Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan ... şirketine ait açıklamaların mevzuata uygun olduğu, dava konusu işlemin anılan iddia yönünden de hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, fiyat teklifine dayanak teşkil eden faturaların sahte olduğu, fiyat teklifi veren şirketin faaliyetine fatura tarihinden sonra başladığı, bu durumun Mahkeme kararında belirtildiği, faturanın muhatabı hakkında sahte fatura düzenlemeden dolayı inceleme yapıldığı, faturanın içeriği hakkında ayrıştırma yapılmadığı, faturada tutarsızlık olduğu, faturada 100 m3 ifadesine yer verilmediği, sadece prefabrik içme suyu deposu ifadesine yer verildiği, yer üstü yangın hidrantı (musluğu) kaleminin mevzuata uygun açıklanmadığı, musluğun istenilen standartta olmadığı, fiyatından da bu durumun anlaşılabildiği, dava konusu Kurul kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararı ile temyize konu İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, aşırı düşük teklif açıklaması kısmı haricindeki kısımlarında hukuka aykırılık bulunmadığından, bu kısımlar yönünden kararın onanması; anılan kısım yönünden yapılan incelemede ise; Gizlilik ilkesinin uygulanmasının zorunlu olduğu ihale süreçlerinde isteklilerin, diğer isteklilerin teklifi ve ihale dosyasına sunulan bilgi ve belgeler hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olmalarının mümkün olmadığı dikkate alındığında, itirazen şikayet başvurularında ileri sürülen iddiaların somutluğu açısından konunun geniş yorumlanması gerekmektedir. Aksinin kabulü, Kanun'da zorunlu idari başvuru yolu olarak öngörülen itirazen şikayet başvurusunun işlevini yerine getiremeyen bir müesseseye dönüşmesine ve kişilerin hak arama hürriyetinin kullanılmasının zorlaştırılmasına sebebiyet verecektir. Aynı zamanda, ihale işlemlerine karşı dava açılabilmesi için itirazen şikayet yolu tüketilmesi gereken zorunlu başvuru yolu olduğundan, itirazen şikayet başvurusunda, başvuruda bulunana çok somut iddiada bulunma yükümlülüğü yüklenmesi, gizlilik nedeniyle bu kişi tarafından vakıf bulunma imkanı bulunmayan hususların yargı önüne taşınmasını engelleyeceği ve bu nedenle idari yargıda denetlenmeyen ve Anayasa'da öngörülmeyen bir yargı kısıntısı yaratacaktır. Bu durum, hak arama hürriyeti yanında hukuk devleti ilkesini de zedeleyecektir. Bu itibarla, davacı şirketler tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında hukuka uygunluk bulunmadığı yönünde itirazda bulunulduğundan, itirazen şikayet başvurusu incelenirken bu hususa ilişkin her şeyin Kurul tarafından incelenmesi adil yargılanma ve mahkemeye erişim hakkının bir gereği olduğundan, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kullanılan faturalar incelenmeksizin, eksik incelemeyle tesis edilen dava konusu Kurul kararının bu yönüyle hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından, temyize konu İdare Mahkemesi kararı bu kısım yönünden bozularak, dava konusu işlemin bu yönüyle iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi halinde ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine, 5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 29/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.