Bölge Adliye Mahkemesi 2026/396 E. 2026/948 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/396 KARAR NO : 2026/948

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 19/11/2025 NUMARASI : 2025/329 Esas - 2025/905 Karar DAVANIN KONUSU : Tespit KARAR TARİHİ : 04/06/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 04/06/2026

Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 19/11/2025 gün ve 2025/329 Esas - 2025/905 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA:Davacı vekili, ... Kalkınma Ajansı’nın 2015 Yılı Güdümlü Proje Desteği kapsamında, ... Kaymakamlığı’nın başvurusu ile ..... Kooperatifine tahsis edilmek üzere ....’de .... Mah..... Mevkii ... Parsel numaralı tarla vasıflı 110.180 m² büyüklüğündeki arazi üzerine Dış Mekan Süs Bitkileri Genç Fide Üretim Tesisinin tamamlanması için sözleşme tahsis edildiğini, ... Kooperatifi, mali problemler gerekçesiyle bu tesisi 03/04/2019 tarihinde ..... Kooperatifi’ne, 1.410.836,97 TL bedel karşılığında devrettiğini, ancak, bu devir işlemi için .... Kooperatifi Yönetim Kurulu, Genel Kurulda görüşülmesi gereken bu hususu yetki sınırlarını aşarak yapılacak olan devir işlemi için Yönetim Kurulu üyelerine yetki verildiğini, bu devir işleminin Genel Kurul Kararı yokluğunda, .... Kooperatifi ile .... Kooperatifi arasında imzalandığını, 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu madde 42'ye göre, Kooperatifin taşınmaz mal edinmesi ile devri Genel Kurul kararı ile mümkün olduğunu, Yönetim Kurulu'nun, Genel Kurulun açık izni olmadan taşınmaz mal alımı yada satımı yapamayacağını, Taşınmazın mülkiyeti devredilmese dahi, uzun süreli kiralama veya tahsis gibi işlemlerin, kooperatifin mali yükümlülüklerini arttırabileceği veya taşınmaz üzerinde bir tasarruf yaratacağı durumlarda, genel kurulun yetkisi aranması gerektiğini, davaya konu protokol .... Kooperatifinin temel yapısına uymamakla birlikte sermayenin korunması ilkesine de aykırılık teşkil ettiğini, düzenlenen Soruşturma Raporu da bu hususları açıkça ortaya koymakla Yönetim Kurulu kararındaki usulsüzlüğü destekler nitelikte olduğunu, davalı.... Kooperatifinin tesisi işletemediği gerekçesiyle tesisi kaymakamlığa geri devrettiğini, Kaymakamlığın, bu tesisin tasarrufunu diğer davalı .... Kooperatifi’ne devrettiğini, halen tesisin .... Kooperatifi tarafından kullanıldığını, bu durumun ilk usulsüz işleminin devamı niteliğinde olup, ilk işlemin yok hükmünde olduğunun tespitiyle,.... ve .... Kooperatifinin tesis üzerindeki tasarruflarının da geçersiz olduğunu kabul edilmesi gerektiğini belirterek 03/04/2019 tarihli protokol ve işlemlerinin yok hükmünde olduğunun tespitine, mahkeme aksi kanaatte ise anılan belgelerin geçerlilik şartlarını taşımaması nedeniyle butlanla batıl olduğunun tespitine, devir işleminden kaynaklanan tüm devir ve tahsis işlemlerinin iptaline, tesis üzerindeki tasarrufların hukuka aykırı olduğunun belirlenmesini talep etmiştir. CEVAP:Davalı ..... Kooperatifi vekili; devir işlemlerinin ....'nın bilgisi ve onayıyla gerçekleştirildiğini, kamu idaresi tarafından yürütülen ve kamu hizmetine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklar idare mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, davacı ile müvekkil kooperatif arasında doğrudan herhangi bir sözleşmesel ilişki bulunmadığını, davaya konu protokolün, davacı ile diğer davalı .... Kooperatifi arasında akdedildiğini, müvekkil kooperatifin bu protokolde taraf olması söz konusu olmadığını.... Kalkınma Ajansı destek projesine ilişkin yükümlülüklerin tarafınızca yerine getirilememesi üzerine projenin devamı amacıyla devrin gerçekleştirildiğinin belirtildiğini, müvekkil kooperatife yöneltilen ihtarnamenin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmiştir. Davalı .... Kooperatifi vekili; idari işlemden zarar gördüğünü ve bu işlemin geçersizliğini iddia eden davacının, davayı idare mahkemesinde açması gerektiğinden davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddi gerektiğini, davacının işbu dava ile bir diğer davalı .... Kooperatifi ile arasında gerçekleştirdiği 03.14.2019 tarihli devir protokolünün yok hükmünde olduğunu iddia etmişse de, bu durumun müvekkil kooperatif ile hiçbir ilgisi bulunmadığını, davacı kooperatifin, temsilcileri aracılığıyla devrettiği ve sözleşmede öngörülen ödemesini devralandan tahsil ettiği tesis hakkında hâlâ hak iddia etmesinin dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, müvekkil kooperatifin tesisin işletme hakkını diğer davalı .... Kooperatifi'nden iyi niyetli üçüncü kişi sıfatıyla devraldığını, ekonomik zorluklarla tesisin işletme hakkını devreden davacının, müvekkil kooperatifinin ciddi yatırımlarıyla tesisin gelişmesi ve yüksek gelirler elde ediyor olması sebepleriyle yıllar sonra hukuka aykırı şekilde bir kez daha tesisi kullanma çabası içinde olması, hukuki dayanaktan ve ciddiyetten oldukça yoksun ve kötüniyetli olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı .... vekili; görev itirazları olduğu, dava konusu ...' nın 2015 yılı Güdümlü Proje Desteği kapsamında, Kaymakamlığın yararlanıcı kurum olduğu, .... Kooperatifinin proje ortağı olarak "Dış Mekan Süs Bitkileri Genç Fide Üretim Tesisi" projesi çalışmaları.... İlçesi ... Mahallesi ...mevkiinde bulunan ... parselde mülkiyeti Hazineye ait 110.180,00 m² lik taşınmaz söz konusu projede kullanılmak üzere tahsis edildiğini, proje kapsamında tesisin büyük ölçüde tamamlanarak 04.02.2019 tarihinde geçici kabulü yapıldığını, bu süreçte tesisi işletecek olan ....Kooperatifin içinde bulunduğu ekonomik sıkıntılar ve yönetim yapısında yaşanan değişikler nedeniyle, mevcut durumu ile tesisi işletemeyeceği ve tesisin devrinin kooperatife yapılmasının uygun olmayacağı gibi önemli kamu kaynakları kullanarak inşa edilen tesisin bir an önce işletmeye alınarak ekonomiye kazandırılması büyük önem arz ettiğinden 21.02.2019 tarih ve 597 sayılı İdare yazısı ile .....'ya bildirildiğini, aynı zamanda .... Kooperatifi 03.04.2019 tarihinde imzalanan protokolle, tesis ile ilgili tüm hak ve sorumluluklarını....'nın 16.05.2019 tarih ve 336 sayılı yazısıyla da devir işlemi uygun bulunarak, 29.05.2019 tarihinde İdare (....) ile .... Kooperatifi arasında imzalanan protokol ile tesisin devir işlemi yapıldığını, bu kooperatifin de süreç içerisinde aynı sıkıntıları yaşaması nedeniyle 20.07.2020 tarihinde imzalanan protokolle tesis .... Kooperatifine devredildiğini, yapılan her iki protokolde adı geçen kooperatiflerden muvafakat alınarak, söz konusu tesisin işletilmesinde, öz kaynakları güçlü, gerek kurumsal yapısı gerekse ekonomik gücü göz önüne alınarak tesisi verimli işletebilecek kapasitede bir kooperatife devredilmesi kanaati ile Kaymakamlık Makamının uygun görüşüne istinaden ....tarafından Proje ve Faaliyet Destekleme Yönetmeliği hükümlerine uygunluk açısından incelendiği ve onaylandığını, söz konusu Tesis üzerindeki tüm tasarruf ve işlemler hukuka, yasaya ve yönetmeliğe uygun olup, ilgili kooperatif ve şirketlerce incelenerek onay gördüğünü, yasal koşulları taşımayan işbu davanın öncelikle husumet yönünden reddine, aksi takdirde yasal koşulları taşımayan davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava; davacı kooperatif ile davalı ..... Kooperatifi arasında imzalanan 03/04/2019 tarihli protokol ve işlemlerinin yok hükmünde/butlanla batıl olduğunun tespiti, .... Süs Bitkileri Genç Fide Üretim Tesisi'nin Devir işleminden kaynaklanan tüm devir ve tahsis işlemlerinin iptali ile tesis üzerindeki tasarrufların hukuka aykırı olduğunun tespitine yönelik olduğu, davaya konu Süs Bitkileri Genç Fide Üretim Tesisi'nin tahsis işlemlerinin .... tarafından yapıldığı, idarenin eylemi sonucu ortaya çıktığı, bu nedenle uyuşmazlığa bakmakla görevli olan mahkemelerin idare mahkemeleri olduğu, HMK'nun 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmasına ilişkin dava şartı eksikliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Karara karşı Davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ :Davacı vekili, davanın niteliği gereği Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, müvekkilinin kooperatif olup, genel kurul kararları olmaksızın yapılan devir işleminin tarafların kooperatif olmaları sebebi ile bir ticari iş olduğunu, bu sebeple verilen görevsizlik kararının kaldırılmasını istemiştir. GEREKÇE : Dava, davacı kooperatif ile davalı .... Kooperatifi arasında imzalanan 03/04/2019 tarihli protokolün yok hükmünde olduğunun/butlanla batıl olduğunun tespiti, ....Süs Bitkileri Genç Fide Üretim Tesisi'nin devir işleminden kaynaklanan tüm devir ve tahsis işlemlerinin iptali ile tesis üzerindeki tasarrufların hukuka aykırı olduğunun tespiti istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. Yargı yolu kavramı, bir hukuk sistemine dahil yargı kollarından hangisinde bakılacağını ifade eder. Uyuşmazlığın, hangi yargı kolunda bakılacağı hususu, davanın genel şartlarından olup mahkemece re'sen dikkate alınması gereklidir. Kamu hizmeti görmekle yükümlü olan idare, kamu hizmeti sırasında verdiği zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi değildir. Somut olayda, .... Kalkınma Ajansı (.....) projesi kapsamında davalı Kaymakamlık tarafından davacı kooperatife tahsis edilen taşınmaz üzerindeki "Dış Mekan Süs Bitkileri Genç Fide Üretim Tesisi"nin, kooperatifin mali sıkıntıları gerekçe gösterilerek yönetim kurulu kararıyla diğer davalı ..... Kooperatifine devrine ilişkin 03/04/2019 tarihli protokolün yok hükmünde olduğunun/butlanla batıl olduğunu, zira 1163 sayılı Kanunun 42. Maddesi gereğince kooperatife ait taşınmaz mal devrinin ancak genel kurul kararıyla mümkün olabileceği, Yönetim Kurulunun bu devri ancak genel kurulun izniyle yapabileceğini, sonrasında davalı Kaymakamlık tarafından yapılan tasarrufların da hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Davacı, esas itibarıyla 1163 sayılı Kanunun 42. Maddesi gereğince genel kurul izni olmaksızın yönetim kurulunun diğer davalı .... Kooperatifiyle yaptığı 03/04/2019 tarihli devir protokolünün yok hükmünde/butlanla batıl olduğunu ileri sürerek devir ve tahsis işlemlerinin iptalini, protokollerin geçersizliğinin tespitini talep etmiştir. Şu halde davanın tarafı olan kooperatifler arasındaki uyuşmazlığın sözleşmeden kaynaklı bir uyuşmazlık olduğu, özel hukuk tüzel kişileri (kooperatifler) arasında akdedilen sözleşmelerin/protokollerin iptali veya butlanının tespiti davalarının özel hukuk ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar olduğundan, söz konusu uyuşmazlık yönünden de Adli Yargının görevli olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Davacı kooperatifle davalı kaymakamlık arasındaki hukuki ilişki yönünden yapılan değerlendirmede ise, bir kamu kurumu olan kaymakamlık tarafından sözleşme ile dava konusu tesisin tahsis ve devir işlemlerinin gerçekleştirildiği, uyuşmazlığın temelinde idarenin eylemi, idari işlemi veya tek taraflı kamusal tasarruflarının yer almadığı, bu nedenle uyuşmazlığı çözme görevinin İdari Yargı makamlarına ait olduğu yönündeki yerel mahkeme gerekçesinde isabet bulunmadığı değerlendirilmiştir. Başka bir ifadeyle, somut olayda, bir kamu kurumu olan davalı idare tarafından söz konusu taşınmazın veya tesisin tahsisine ilişkin işlemin kamu gücü kullanılarak, tek taraflı ve icrai bir kararla yapılan idari eylem veya işlem niteliğinde olmadığı, aksine uyuşmazlığın davalı idare ile davacı kooperatif arasında yapılan sözleşmeden kaynaklandığı, bu durumda söz konusu taşınmazın veya tesisin tahsisi veya tahsisin iptaline ilişkin işlemin İYUK 2/1-c maddesi kasamında İdari Yargı'nın görev alanında kaldığından söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Kabule göre de, davalı kaymakamlık tarafından yapılan tahsisin, davalı kaymakamlığın da onayıyla bizzat davacı kooperatif tarafından diğer davalı.... Kooperatifine 03/04/2019 tarihli protokolle devredildiği, bu şekilde bizzat davacı kooperatifin hür iradesiyle gerçekleştirilen bu işlemin, yine davacı kooperatif tarafından iptalinin veya butlanının talep edilmesinde davacının hukuki yararının bulunup bulunmadığı, bunun iyiniyet ve dürüstlük kurallarının uygun olup olmadığının da irdelenmesi gerekmektedir. Mahkemece anılan hususlar üzerinde durulmaksızın yanılgılı gerekçe ile yargı yolunun caiz olmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesinde bu nedenlerle isabet görülmeyerek, kararın HMK'nun 353/1-a.3 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. H Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE, 2- İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 19/11/2025 gün ve 2025/329 Esas - 2025/905 Karar sayılı kararının HMK'nun 353/1-a-3 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-3 maddesi gereğince kesin olmak üzere 04/06/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.