Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1806 E. 2026/1897 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

37. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/1806

KARAR NO: 2026/1897

KARAR TARİHİ: 03/09/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 20/06/2025

NUMARASI: 2025/397 2025/379

DAVANIN KONUSU: Tazminat

Taraflar arasındaki davada İstanbul 34. Sulh Hukuk Mahkemesi ile İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

İstanbul 34. Sulh Hukuk Mahkemesince, "... araflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından feshinin haksız olduğunu tespiti, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespiti ve menfi ve müspet zararların tahsili talepli eldeki dava açılmış ise de; sözleşme içeriğinin kira sözleşmesi olarak adlandırılmasına rağmen kira sözleşmesi mahiyetine uygun olmadığı anlaşılmıştır. Sözleşmenin 4, 5.1-22, 6 ve 7.1-18 Maddesi hükümlerinin bulunduğu, bu haliyle sözleşmenin, kiralananın kullanımının kiracıya terk edildiği bir sözleşme olarak nitelendirilemeyeceği; sözleşmenin karma tip sözleşme olduğu anlaşıldığından görevsizlik kararı vermek gerekmiş..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi ise, "...Dava konusu sözleşmenin gemi büfelerinin kiralanmasına ilişkin bir sözleşme olduğu, taraflar arasındaki sözleşmede kiracılara kiralananın kullanımına ilişkin ek yükümlülükler yüklenmesinin sözleşmenin niteliğini karma sözleşme yapmayacağı, taraflar arasındaki sözleşmenin bir tarafın kiralananı kullandığı ve buna karşılık karşı tarafa kira bedeli ödemeyi üstlendiği sözleşme niteliğinde olduğu, bu haliyle taraflar arasındaki ihtilaf davacı ile davalı taraf arasındaki kira sözleşmesinden kaynaklı olup, taraflar arasındaki ihtilafın kira ilişkisinden kaynaklanması nedeniyle HMK 4. madde gereğince kira ilişkisinden kaynaklanan her türlü uyuşmazlığa bakma görevi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne ait olup, bu özel düzenleme gereği davaya bakmaya Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesinin 2024/3232 Esas, 2024/2611 Karar ve 13/12/2024 tarihli ilamı)..." gerekçesiyle görevsizlik yönünde karar vermiştir.

6100 sayılı HMK'nın 4/1. maddesi gereğince sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; ...kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalara bakmakla görevlidir.

BK madde 19- "Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır.

Aynı yasa madde 299- "Kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.",

Aynı yasa madde 357 "Ürün kirası kiraya verenin, kiracıya, ürün veren bir şeyin veya hakkın kullanılmasını ve ürünlerin devşirilmesini bedel karşılığında bırakmayı üstlendiği sözleşmedir. Ürüne katılmalı kira, kira bedelinin devşirilecek ürünün belli bir oranı olarak kararlaştırıldığı ürün kirasıdır. Bu oran sözleşmeyle kararlaştırılmamışsa, yerel âdete göre belirlenir." hükümlerini amirdir.

Bir kira sözleşmesinin adi kira mı yoksa hasılat(ürün) kirası mı olduğunun belirlenmesinde kiracının, kiralanan şeyin ürünlerinden yararlanma yetkisi olup olmadığı başlıca ve en önemli kriterdir.

Lokanta, otel, kantin, hastane, okul, dükkan, fabrika gibi iş yerlerinin işletilmek maksadıyla kiraya verilmesinde, reklam panolarının kiralanmasında, taksi kiralarında söz konusu olan hasılat kirasıdır (Serim, Arkan Azra; Hasılat Kirasında Tarafların Hak ve Borçları, İstanbul 2010, s. 3).

Dava dilekçesine ekli taraflar arasındaki "Gemi Büfeleri Kira Sözleşmesi" başlıklı sözleşme konusuna ve sair maddelerine bakıldığında, 68 adet gemide bulunan büfelerin işletme hakkının devrine ilişkin sözleşme yapıldığı, dolayısıyla taraflar arasındaki ihtilafın hasılat (ürün) kirasından kaynaklandığı görülmektedir.

Bu durumda davaya bakmak görevi sulh hukuk mahkemesine aittir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince İstanbul 34. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 04/09/2026 gününde oy birliğiyle karar verildi.

KANUN YOLU: Kesin olmak üzere

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 04/09/2026