Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1388 E. 2026/1663 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO:2026/1388

KARAR NO:2026/1663

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:16/06/2022

NUMARASI:2020/670 Esas - 2022/413 Karar

DAVA:Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ :24/12/2020

İSTİNAF KARAR TARİHİ:09/10/2026

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA:Davacı vekili;taraflar arasında 01.11.2017 tarihinde ...mah. ... Şehitkamil/Gaziantep adresinde yer alan akaryakıt istasyonunun bayiliğiğinin davalı tarafından 5 yıl süre ile yapılması amacıyla,akaryakıt bayilik sözleşmesi ve bu sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olan bayilik protokolü imzalandığını, davalının ... numaralı bayilik lisansı EPDK nezdinde 03.09.2018 tarihinde sona erdirildiğini, davalının 03.09.2018 tarihi itibariyle bayiliğe devam edebilmesini mümkün kılan geçerli bir lisansı bulunmadığını, davalının kusurlu olarak sözleşmenin konusuz kalmasına fiilen hükümsüz duruma düşmesine, objektif olarak kusuruyla ifanın imkansızlığına sebebiyet verdiğini,davalının sözleşmesel yükümlülüklerini ifa edebilmesinin mümkün olmadığını, davalının sözleşmeye aykırı davranışı ve kusuru ile sözleşmenin ifasını imkansız hale getirmesi davacı şirketin zarara uğramasına sebep olduğunu,protokolün 4. maddesi uyarınca cezai şart olarak şimdilik 10.000-TL'nin davalıdan tahsilini, davalının bayilik lisansının sonlandırıldığı 03.09.2018 tarihi itibariyle hesaplanmak üzere sözleşme'nin 46. maddesi uyarınca davacı şirketin yoksun kaldığı kara karşılık şimdilik 10.000-TL'nin davalıdan tahsilini talep etmişlerdir.

ISLAH:Davacı vekili 14/10/2021 tarihli ıslah dilekçesi ile; 20.000-TL olan alacak taleplerini 1.007.201-TL arttırmak suretiyle 1.027.201,00-TL olarak ıslah ettiklerini, taraflar arasında akdedilen sözleşme ve ek protokolden kaynaklı kar mahrumiyeti ve cezai şart alacağının ıslah tarihi itibarıyla işleyecek olan ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili; davacının talep ettiği alacakların zamanaşımına uğradığını, taraflar arasında 5 yıllık sözleşme olmasına rağmen kendi mülkiyetinde bulunan ve işbu davaya konu akaryakıt istasyonunu satacağı gerekçesiyle geri istediğini ve tarafına mezarlığın yanında bulunan petrol istasyonunu işletmesini ve ruhsatı değiştirmesini istediklerini, yeni şirket kurarak söz konusu akaryakıt istasyonunu satacaklarını söylediklerini, davacı şirketin ... A.Ş. olarak yeni bir şirket kurduğunu ve söz konusu şirket adına gerekli işlemleri yapılabilmesi için işçisi olan...'a vekaletname verdiğini ve satış için gerekli tüm işlemlerin... tarafından yapıldığını, tamamen davacı şirketin iradesi doğrultusunda hareket ettiğini, davacı şirketin imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmesine aykırı hareket ederek davaya konu istasyonunu geri alarak sattığını, davaya konu petrol istasyonu için 1.000.000- TL'nin üzerinde masraf yapıldığını ancak tarafına masrafların ödeneceği söylenmesine rağmen bu güne değin herhangi bir ödeme yapılmadığını, açıklanan nedenlerle zararlarından dolayı davacı şirkete dava açma hakkını saklı kalması kaydıyla davacının haksız davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI:Mahkemece; taraflarca 01/11/2017 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesi ile 5 yıl süreyle ...mah. ... Şehitkamil/Gaziantep adresindeki akaryakıt bayiliğinin davalıya verildiği ,davalı adına olan lisansın iptali sebebi için EPDK tarafından verilen cevapta, Kurumun 03.09.2018 tarih ve ... sayılı oluruyla, “... (Ada:5001, Pafta:22M-4D, Parsel:2) Şehitkamil/Gaziantep” adresinde kurulu tesis için ... numaralı bayilik lisansı bulunan ...'nin talebi üzerine lisansının sonlandırıldığı ve aynı olurla aynı adreste faaliyet göstermek üzere ... şirketine 03.09.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere bayilik lisansı verildiği,davalının lisansının iptali tarihine kadar dağıtıcı ...'ın akaryakıt tedarik ettiği, ayrıca aynı adreste lisans talebinde bulunan ... şirketinin dağıtıcı ... ile bayilik sözleşmesi yaptığı bildirilmiş olup, davalı 17/08/2018 tarihli dilekçe ile istasyonun ... şirketine devrettiğinden dolayı sona erdirdiği,bu halde davalının lisansının devir alan şirkete lisans verilmesi talebi doğrultusunda iptal edildiği sabit olup,dilekçede yeni bayi adına atılmış yetkili imzasının da bulunduğu anlaşılmakla, davalının 01/11/2017 tarihinden itibaren 5 yıl geçerli olan bayilik sözleşmesini süresinden önce devir nedeniyle 17/08/2018 tarihinde sona erdirdiği, sözleşmenin sona erme nedeninin devirden kaynaklandığı açık olup,davacı ve yeni bayi ile imzalanan 30/05/2018 tarihli kira sözleşmesi ve 16/08/2018 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesi akdedildiği, davacı dağıtıcı tarafından henüz davalı bayinin sözleşmesi bitmeden devir nedeniyle 17/08/2018 tarihinde sözleşme sonlandırılmadan yeni bayilik verildiği sabit olduğundan dolayı davacının devir hususundan başından beri haberdar olduğu ve devrin bilgisi dahilinde yapıldığı anlaşılmakla, davacı dağıtıcı şirket tarafından henüz davalı bayinin bayiliği sona erdirme iradesini ortaya koymadan yeni bayi ile anlaşma yapmasına rağmen davalının bayilik sözleşmesinden doğan edimlerini yerine getirmediğini iddia etmesinin dürüstlük kuralıyla bağdaşmadığı açık olup, bu haliyle davalının davacı ile aralarındaki bayilik sözleşmesini haksız şekilde değil davacı dağıtıcının bilgisi ve kabulü dahilinde devir nedeniyle sona erdirdiği anlaşıldığından davacının cezai şart ve kar kaybına hak kazanamayacağından davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili; EPDKnın 03.02.2022 tarihli yazısına göre, davalıya ait bayilik lisansı, davalının talebi üzerine 03.09.2018 tarihinde sona erdirilmiş ve aynı adreste ... şirketine yeni lisans verildiği,17.08.2018 tarihli başvuruda da davalı, istasyonlu bayilik faaliyetini ... şirketine devrettiğini açıkça bildirmiş; lisansının iptalini ve yeni şirket adına lisans verilmesini istediğini, Davalı, 01.11.2017 tarihli sözleşmeyle bayilik faaliyetini beş yıl sürdürmeyi ve sözleşme kapsamındaki ürün alım yükümlülüklerini yerine getirmeyi üstlendiğini, sözleşmenin henüz ilk yılı dolmadan istasyonu devrederek lisansının sona erdirilmesini talep ettiğini, borcun ifasını imkânsızlaştıran fiilin doğrudan davalının iradesinden kaynaklandığını yeni işletmeciyle kurulan sözleşme, mevcut istasyonda ürün satışının tamamen kesilmesini ve zararın daha da büyümesini önlemeye yönelik ayrı bir hukuki ilişki olduğunu, davalının önceki sözleşmeden doğan sorumluluğunu ortadan kaldıran bir ibra, borcun nakli veya haklardan feragat beyanı olmadığını, ibra ve feragat iradesinin açık, kesin ve tereddüte yer vermeyecek biçimde ortaya konulması gerektiğini, zararı azaltıcı işlemin, borçluyu sorumluluktan kurtarmayacağını müvekkilinin yeni işletmeciyle sözleşme yapması cezai şart ve tazminat haklarını sona erdirmeyeceğini ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE:Dava, taraflar arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesinin davalı bayi tarafından süresinden önce feshi nedeniyle cezai şart ve uğranılan kar mahrumiyeti alacağının tahsili istemine ilişkindir. Taraflar arasında akdedilen 01.11.2017 tarihli bayilik sözleşmesi ile davalı bayii 5 yıl süre ile ... markası ile ... adresindeki davacıya ait akaryakıt istasyonu işleteceğini taahhüt etmiş, sözleşmede süresinden evvel fesih halinde cezai şart ile kar mahrumiyetini ödeyeceğini taahhüt etmiştir. Aynı tarihli Protokol'de Şartı Ceza Uygulaması başlıklı maddede "... Bayi eylemleri sebebiyle oluşan zarar ziyan ve tazminat hakları saklı kalmak ve ... akaryakıt bayilik ilişkisini feshedip etmeme seçimlik hakları saklı kalmak üzere: Bayi veya kefil, ... ilk yazılı talebinde ve ... hiçbir kanuni merasim yürütmesine gerek olmaksızın 50.000- TL tutarındaki parayı, ... nakten ve defaten ödemeyi kabul beyan ve taahhüt eder" denilmektedir.EPDK nın cevabi yazısıyla "Kurumun 03.09.2018 tarihli oluruyla, “... (Ada:5001, Pafta:22M-4D, Parsel:2) Şehitkamil/Gaziantep” adresinde kurulu tesis için akaryakıt bayilik lisansı bulunan ...'nin talebi üzerine lisansının sonlandırıldığı ve aynı olurla aynı adreste faaliyet göstermek üzere ... şirketine 03.09.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere lisans verildiği, ...'nin sahip olduğu lisansın sonlandırıldığı tarihe kadar dağıtıcı ... şirketinin akaryakıt tedarik ettiği, ayrıca aynı adreste faaliyet göstermek üzere lisans talebinde bulunan ... şirketinin dağıtıcı ... ile bayilik sözleşmesi yaptığı bildirilmiştir.Davalı; davacının kendisine istasyonu boşaltmasını istediğini, aynı yerde faaliyet göstermek üzere davadışı şirketi çalışanına kurdurduğunu, kendisine de istasyon tahsis edeceğini bildirmesine rağmen etmediğini masraflarının boşa gittiğini savunmuştur. Davacı tarafça dosyaya sunulan ve davalıdan sonra istasyonda faaliyet gösterecek yeni bayii şirket ile imzalanan 30.05.2018 tarihli kira sözleşmesi ile istasyonun yeni bayii şirkete davalının sözleşmesi henüz devam eder iken ve davalının bayilik lisansının iptalinden üç ay evvel kiralanmasının,yine davalının lisansı iptal edilmeden imzaladığı bayilik sözleşmesinin sebebini açıklayamamaktadır. Bu hal; istasyonda davalı faaliyet gösterirken davacının istasyonu başkaca şekilde işletilmesi için çalıştığını göstermektedir. Davalının savunması doğrulanmış, davalının lisans iptalinin davacının iradesi ile gerçekleştiği ortaya konulmuştur. Davacı; 5 yıl süre ile istasyonu işleterek kar elde edecek iken; aynı yerde yeni bayii ile bu kez bir beş yıl daha sözleşme imzalayarak daha fazla bir süre ile işletme hakkı elde etmiş, bir kar kaybına uğramamıştır. Davalı ile yeni bayii EPDK na verdikleri 17.08.2018 tarihli müşterek dilekçeleri ile davalının lisansının iptali ile eş zamanlı olarak yeni bayiye lisans verilmesi talep edildiğinden davacı bu devir nedeniyle bir zarara uğramadığı gibi Rekabet Kurumu tarafından sınırlanan süreden daha fazla bir süre faaliyet gösterme imkanı elde etmiştir.Gaziantep Ticaret Odasının 03.07.2018 tarihli ... sayılı yazısından yeni bayi ... şirketinin yetkilisinin ... olduğu; gözetildiğinde davacının istasyonun davalı tarafından tahliyesinden evvel davacı şirket ile organik bağ içinde olan yeni bayii şirket ile henüz davalının lisansı iptal edilmeden bir kira ve bayilik sözleşmesi imzalamasına göre; istasyonun davalı bayi tarafından sona erdirildiği kanıtlanamamıştır. İlk derece mahkemesince davanın bu gerekçelerle reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Gerekçeli kararın bir örneğinin taraflara tebliğine,HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.09/10/2026