Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1193 E. 2026/1344 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/1193

KARAR NO: 2026/1344

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 26/03/2026

NUMARASI: 2025/638 Esas - 2026/231 Karar

DAVA: Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (İtirazın İptali)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 24/06/2026

KARAR YAZIM TARİHİ: 30/06/2026

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Seri Nolu 08.12.2023 Keşide Tarihli Çek, ...Seri Nolu 30.11.2023 Keşide Tarihli Çek, ...Seri Nolu 24.11.2023 Keşide Tarihli Çek, ... Seri Nolu 10.02.2024 Keşide Tarihli Çek, ...Seri Nolu 28.02.2024 Keşide Tarihli Çekten kaynaklı olarak çeklerin karşılıksız çıkmış olması sebebiyle çek yaprak bedellerinin tahsili amacıyla davalı bankanın .... Şubesine başvuruda bulunulduğunu, davalı banka tarafından çek bedellerinin müvekkiline verilmediğini, bu nedenle İstanbul .... İcra Dairesi ... sayılı dosyasında takibin başlatıldığını, Çeklerin ödeme tarihinde bankaya ibraz edildiğinde karşılığı yoksa çek yaprak bedeli olarak her yıl için belirlenen bedeli ibraz edene veya daha sonra hamile ödemek zorunda olduğunu, 2024 tarihli olanlar için 9.270 TL Türk Lirasını, 2023 tarihli olanlar için 6.000 TL ödemekle yükümlü olduğunu, "Bu bedeller çek yaprakları çek keşidesine verilirken bankalarca önceden tahsil edildiğini, açık olmasına rağmen keyfi uygulamalar yaptığını, Davalı banka da keyfi bir uygulama ile çek bedellerini ödemediğini, çekin keşidecisi dışındaki tüm cirantaların hamili olduğunu, Çeki elinde bulunduran yetkili hamil olduğunu, Çekin müvekkilinin elinde olduğunu ve yetkili hamilin müvekkili olduğunu, çek bedelinin müvekkiline ödenmesinin gerektiğini, Davalı borçluya gönderilen ödeme emri 28/07/2024 tarihinde tebliğ edildiğini, Davalı borçlu 30/07/2024 tarihinde haksız ve kötü niyetli olarak, borcunu ödemediğini, ödeme emrine itiraz ettiğini ve müvekkilinin aleyhine takibin durdurulduğunu, Borçlunun icra takibine yaptığı itirazının iptalini, takibin devamını, Borçlunun takip konusu borcu ödemeye ve takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve dava vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu çeklerin karşılığının bulunmaması sebebiyle daha önce ibraz eden hamile ödeme yapılamadığını, Bu durum çekin arkasına karşılıksızdır şeklinde şerh düşüldüğünü, Davacı çeki ibraz eden yetkili hamil olmadığını, Bu sebeplerle takip alacaklısı şirkete çek yaprak bedeli ödemesi yapılamayacağı izahtan vareste olduğunu, müvekkili Bankanın ...Ankara Şubesi ve huzurdaki davada davacı ...... Limited Şirketi arasında imzalanan kredi sözleşmelerine istinaden müvekkili Banka Şubesince, borçlu davacıya krediler kullandırıldığını, Alacağın muaccel hale geldiğini, Kredi borç ve faizlerinin ödenmesi için düzenlenen ve borçlulara tebliğ edilen .... Noterliğinin 31.01.2025 tarih ve ... yevmiyeli ihtarnamesine rağmen her hangi bir ödeme yapılmadığını, borçluların temerrüde düştüklerini, Davacı ayrıca ...şubemiz borçlusu ...Anonim Şirketi'ne kullandırılan kredilerin kefili olduğunu, yine .... Noterliğinin 05.08.2025 tarih ve... yevmiyeli ihtarnamesine rağmen borcu ödemediğini, Ankara Banka Alacakları İcra Dairesi ... E Sayılı dosyasından davacı hakkında da takibe başlanmış takibin kesinleştiğini, çek kanunu gereği Banka sorumluluk tutarının ancak çeki ibraz eden ve karşılık olduğunu, yaptıran yetkili hamile ödenebileceğini, davacının çeki ibraz eden ve karşılıksızdır yaptıran yetkili hamil olmadığını, müvekkili Bankanın gerek kanuni, gerekse sözleşmesel bloke, takas, mahsup hakkı gözetilerek davanın reddinin gerektiğini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini, kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Eldeki davada çözülmesi gereken husus, çeki ibraz edip karşılıksızlığı tespit ettiren hamilden sonra davacının çek bedelini talep hakkı bulunup bulunmadığı hususudur. Dosyaya sunulan dava konusu çeklerin suretlerinde; davaya konu çeklerin yetkili son hamil davadışı şirket tarafından bankaya ibraz edildiği, bankanın karşılıksız işlemini yaptığı ve yeterli bakiye olmaması nedeni ile ödeme yapamadığını şerh düştüğü görülmüştür. Eldeki davanın davacısı şirketin, kendisine iade edildiğini iddia ettiği çekin sorumluluk bedelini davalıdan talep ettiği, davacının bankadan çek sorumluluk bedelini talep edemeyeceği, nitekim davalı bankanın çeki kendisine ibraz eden son yetkili hamile karşı çek sorumluluk bedelini ödemekle yükümlü olduğu, çek sorumluluk bedelinin çeki bankaya ibraz edip karşılıksız işlemi yaptıran kişi olması gerektiği, bankanın ibraz sonunda karşılıksız işlemini yaptığı, hesap bakiyesinin yeterli olmaması nedeni ile çek sorumluluk bedelini ödemediği şerh düştüğü, artık bankanın yapacağı bir işlemin bulunmadığı, bundan sonra davacının çekin kendisine iade edildiği iddiası ile ödeme talep edemeyeceği, banka tarafından sunulan çek görüntüsünde davacının son meşru hamil olmadığının görüldüğü, davalı bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu tutarın çeki yasal ibraz süresi içinde ödeme için ibraz eden hamile karşı olduğu, çekin ibraz edilip bu bedelin davadışı yetkili hamil tarafından istenmediği, sonrasında davacı tarafça istenemeyeceği kanaati ile davanın reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın reddi yönündeki karara gerekçe olarak çek yaparak bedelinin tahsili amacıyla bankaya başvuranın çekin ilk ibraz eden olmaması gösterildiğini, çeklerin ticari hayatta sık kullanılan ödeme aracı olup sık sık da el değiştirmekte olduğunu, kanunda da çekin bankaya ibrazından sonra el değiştirmeyeceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığını, bu halde çek bankaya ibraz edilse dahi sonrasında el değiştirmesinin mümkün olduğunu, çeki bankaya ilk ibraz edene de çek yaprak bedelini alma mecburiyeti verilmediğini, o halde çek yaprak bedeli ne zaman bankadan talep edilirse çek bedelinin de o zaman ödeneceğini, bankaların ise çek yaprak bedelinin tahsili amacıyla başvuru yapan hamile/çeki elinde bulundurana bu bedeli ödemekle yükümlü olduğunu, aksi durum kanuna ve hukuka aykırı olduğu gibi bankanın çeki elinde bulunduranın alacağına haksız yere el koyması anlamına geleceğini, öyle ki davalı banka dışında onlarca bankayla aynı işlemi yaptıklarını, yalnızca davalı banka ile böyle bir sorun yaşadıklarını, çekin keşidecisi dışındaki tüm cirantalar hamil olduğunu, çeki elinde bulunduran yetkilinin hamil olduğunu, çekin müvekkilinin elinde olduğunu ve yetkili hamilin müvekkili olduğunu, bu sebeple çek bedelinin taraflarına ödenmesi gerektiğini, İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/638 Esas 2026/231 Karar sayılı kararının istinaf incelemesi sonucu kaldırılarak davanın kabulüne, davanın kabulü ile Borçlunun icra takibine yaptığı itirazının iptaline, takibin devamına, (İstanbul .... İcra Dairesi ... sayılı dosyası) borçlunun takip konusu borcu ödemeye ve takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve dava vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE : Dava, banka çek sorumluluk bedelinin ödenmesi istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali, davasıdır.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalı bankanın davacıya çek sorumluluk bedelini ödemekle yükümlü olup olmadığı noktasındadır.

Davacının cirantaları arasında bulunduğu bir kısım çekler önceki hamil tarafından bankaya ibraz edilmiş, çeklerin karşılıksız çıkması üzerine çekler davacıya dönmüştür.

Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, "çek yaprak bedelleri" sebebine dayalı olarak 36.540,00 TL asıl alacağın, 2.486,78 TL işlemiş faiziyle birlikte tahsili istemiyle /07/2024 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, takip borçlusunun itirazı üzerine takip durmuştur.

Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3/3. Maddesi gereğince muhatap banka, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için; a) karşılığının hiç bulunmaması hâlinde,

1) Çek bedeli bin Türk Lirası veya üzerinde ise bin Türk Lirası(Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından her yıl Ocak ayında belirlenecek tutar),

2) Çek bedeli bin Türk Lirasının altında ise çek bedelini,

ödemekle yükümlüdür.

Çek Kanunu'nun 3/7. Maddesine göre ise, banka;

a) Çekin karşılığının hesapta bulunmasına rağmen hamiline ödenmesinin geciktirilmesi,

b) Kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın hamile ödenmesinin geciktirilmesi,

hâllerinde, çek hamiline, her geçen gün için binde üç gecikme cezası öder. Bu hâllerde 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uygulanmaz.

Anılan kanuni düzenlemelere göre, bankanın karşılıksız çıkan her çek yaprağı için çeki ibraz eden hamile karşı Çek Kanunu'nun 3/3-a1 maddesinde düzenlenen tutarda borcu doğar. Bu borç doğduktan sonra kanuni karşılık bedeli ibraz anında ödenmemiş ise, ibraz süresi geçse dahi daha sonra talep edilebilir. Çeki ibraz eden hamil tarafından Çek Kanunu'nun 3/5. maddesi gereği muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutarı kabul edilmemesi hâlinde dahi bankanın karşılıksız çıkan çek yaprağı bakımından sorumluluğu sona ermez.

Zira, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 793/1. maddesinde, protestonun düzenlenmesinden veya aynı nitelikte bir belirlemeden veya ibraz süresinin geçmesinden sonra yapılan cironun, alacağın temlikinin sonuçlarını doğuracağı düzenlendiğinden, ibrazdan sonra çeki devralan hamilin, önceki hamilin sahip olduğu alacak haklarını bankaya karşı ileri sürebilmesine bir engel bulunmamaktadır.

Somut olayda dava konusu çekler önceki hamil tarafından ibraz süresi içerisinde muhatap bankaya ibraz edilmiş olup, davacı-ciranta geriye ciro yoluyla ibrazdan sonra çeki devraldığına ve bu devir alacağın temliki hükmünde olduğuna göre davalı banka dava konusu çekler nedeniyle kanuni karşılık bedelinden davacıya karşı sorumludur. Ancak, davalı cevap dilekçesinde takas hakkının bulunduğunu savunmuştur. Bu halde ilk derece mahkemesince davalının takas savunması üzerinde durularak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması doğru görülmemiştir.

HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

KARAR :Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca USULDEN KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,

2-Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,

3-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yapılacak yargılama sırasında değerlendirilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)g maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 24/06/2026