Bölge Adliye Mahkemesi 2025/341 E. 2026/991 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO:2025/341 Esas

KARAR NO:2026/991

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:10/12/2024

NUMARASI:2024/244 Esas, 2024/751 Karar

DAVANIN KONUSU: 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (İstirdat)

KARAR TARİHİ:16/06/2026

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; keşidecisi ..., lehtarı ... Şti. olan, 10/03/2023 tarih ve 33.506,69-TL bedelli çekin cirantacısı ... AŞ. tarafından davacıya tahsil amacıyla verildiğini, çekin kargo taşıması sırasında 02/01/2023 tarihinde banka nezdinde iken kaybolduğunu/çalındığını, davalı ... A.Ş. tarafından çek sorgulandığından haksız olarak davalının çelin elinde bulundurduğunun tespit edildiğini, davalının çekin yetkili hamili olmadığını, davalının kötü niyetli olduğunu ileri sürerek, çekin iadesi ve istirdatına karar verilmesini, talepleri kabul edilmezse ödenmesi zorunda kalınacak tutarın ferileri ile ödeme gününden itibaren ticari faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... ile .... arasındaki ticari ilişkide ... no.lu 05/01/2023 tarihli e-faturaya konu malların satın alınması sonucu, bahsi geçen çekin ... Ürünleri'ne, ... ise ciro yolu ile müvekkiline ciro ve teslim edildiğini, ciro zincirinden de tespit olunacağı üzere, müvekkili şirket mezkur çekin yetkili hamili konumunda olduğunu, müvekkilinin yargılama konusu çekleri iyiniyetle iktisap ettiğini, mezkur çeklerin dayanağını teşkil eden faturalar, alacak bildirim formları, çek teslim bordrolarını delillerinde sunduklarını, TTK 792’ye göre çekin irade dışında elinden çıktığının ispatlamakla davacının yükümlü olduğunu, çek iktisap tarihinde müvekkiline ihbar olunmuş çek iptal davası yahut ilan edilmiş bir çek iptali/ödeme yasağı kararı mevcut olmadığını, istirdat davasında davacı yetkili hamil olduğunu ve çeki elinden bulunduran hamilin kötü niyetini ispatlamakla yükümlü olduğunu, müvekkilinin iyiniyetli hamil olarak nisbi def'ilerin muhatabı olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, mahkemece alınan bilirkişi raporunda her ne kadar davalının e arşiv faturaya istinaden temlik bordrosu ile çeki devraldığı, devrin yasaya uygun olduğu mütaala edilmiş ise de 04/02/2015 tarih Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin İstihbarat çalışması başlıklı 5.maddesindeki düzenlemesi kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği, fatura borçlusu .... Şti'nin vergi kaydının VUK 160/A kapsamında sahte fatura riski nedeniyle resen terkin ettirildiği, kendi müşterisi olan ve fatura alacaklısı olan ....Şti'nin vergi kaydının 11/11/2022 tarihinde başladığı, ve 31/12/2022 tarihinde VUK 160/a kapsamında sahte fatura riski nedeniyle resen terkin ettirildiği, davalıya temlikin ise 06/01/2023 tarihinde yapıldığı, davalının vergi kaydı terkin ettirilen şirket ile sözleşme imzalayıp alacak temlik aldığı, dolayısıyla davalının yönetmelik hükümlerine göre kendi müşterisi hakkında dahi araştırma yapmadığının, yine çek borçlularından alacak teyidinin yapılmadığının anlaşıldığı, gerekli istihbarat araştırmasının yapılmadığının açık olması karşında davalının iyi niyetli hamil olarak kabul edilemeyeceği, iktisapta ağır kusurlu olduğu, davacının davasında haklı olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde, cevap dilekçesindeki savunmalarını tekrar ederek; müvekkilinin mevzuatta yer alan yükümlüküklere uygun olarak işlemler gerçekleştirdiğini, müvekkil şirketin pazarlama birimi tarafından tüm istihbaratların yapıldığını, ayrıca FKB'den ödeme yasağına ilişkin bir bildirim olup olmadığı kontrol edildiğini, çekin iktisap edildiği tarihte bir ödeme yasağının olmadığının da tespit edildiğini, çekte geçerli ve düzgün bir ciro silsilesi olduğunu, müvekkilinin yetkili hamil sıfatında olduğunu, çekin teslim alındığı tarihte ödemeden men/ihtiyati tedbir kararı bulunduğunu, müvekkilinin yargılama konusu çekleri iyiniyetle iktisap ettiğini, mezkur çekin dayanağını teşkil eden fatura, alacak bildirim formu, çek teslim bordrosu da delillerimiz arasında olduğunu, davacının bir banka olduğu dikkate alındığında basiretli bir tacir gibi davranmadığının çok açık olduğunu, davacının banka kıymetli evrak niteliğinde olan çekin normal kargo yolu ile gönderilmeyeceğini bilebilececk durumda olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE:Dava, çek iptali talebine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2, maddenin yollamasıyla 04/02/2015 tarih ve 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1.maddesi uyarınca, faktoring şirketi tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması gerektiği, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerektiği, söz konusu yönetmeliğin 5/1a.maddesinde istihbarat çalışmasının; "a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralman faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksam kullandırma yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur." hükümleri düzenlenmiş olup, faktoring şirketlerinin gerekli istihbarat çalışmasını nasıl yapacağı ve çalışma usullerinin açıkça düzenlendiği, davalı şirketin ilgili yönetmelik uyarınca fatura ve çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı,davalı şirketin müşterisi ve fatura alacaklısı olan ....Şti'nin vergi kaydının 11/11/2022 tarihinde başlayıp, 31/12/2022 tarihinde VUK 160/a kapsamında sahte fatura riski nedeniyle resen terkin ettirildiği, davalıya temlikin ise 06/01/2023 tarihinde yapıldığı, davalının vergi kaydı terkin ettirilen şirket ile sözleşme imzalayıp alacak temlik aldığı, yine temlik edilen alacağa ilişkin fatura borçlusu .... Şti'nin de .... Şti'nin vergi kaydının VUK 160/A kapsamında sahte fatura riski nedeniyle resen terkin ettirildiği, bu durumda davalının yönetmelik hükümlerine göre gerekli araştırmayı yaptığından sözedilemeyeceğinden iyi niyetli hamil olarak kabul edilemeyeceği, iktisapta ağır kusurlu olduğu, davacının açtığı çek iptali davası ve savcılık şikayeti ile davaya konu çeki zayi ettiğini ispatladığı, bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davalı faktoring şirketinin davaya konu çeki iktisabında ağır kusurlu sayılarak davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE

2-Alınması gereken 2.288,84 TL harçtan, peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.673,44 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.16/06/2026