Bölge Adliye Mahkemesi ·

Bölge Adliye Mahkemesi 2025/1666 E. 2026/1804 K.

Mahkeme
Bölge Adliye Mahkemesi
Esas No
2025/1666
Karar No
2026/1804
Karar Tarihi

T.C.

KAYSERİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2025/1666

KARAR NO: 2026/1804

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI: 2024/97 Esas, 2025/308 Karar

DAVANIN KONUSU: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 31/01/2024

İSTİNAF KARARININ

VERİLDİĞİ TARİH: 22/10/2026

YAZILDIĞI TARİH: 06/11/2026

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/04/2025 tarihli, 2024/97 Esas ve 2025/308 Karar sayılı gerekçeli kararına karşı davalı ... A.Ş. vekili ve davalılar ... ile ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere Dairemize tevzi edilmiş olmakla dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLÜP GÖRÜŞÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait ... plaka sayılı araç ile davalı sigorta şirketi sigortalısı davalı ...'ya ait ... plaka sayılı araç arasında ... tarihinde ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi'nde maddi hasarlı trafik kazası gerçekleştiğini, kusur raporuna (tramer) göre ... plaka sayılı aracın tam (%100) kusurlu olduğunu, müvekkiline ait aracın değer kaybettiğini, müvekkilinin uğradığı zararın giderilmesine yönelik davalı sigorta şirketine başvurulduğunu, başvuru sonucunda davalı sigorta şirketi tarafından araç değer kaybına istinaden ... tarihinde 45.125,42 TL ödeme yaptığını, fakat bu bedelin çok düşük kaldığını ve müvekkilinin uğramış olduğu değer kaybı zararının tamamını karşılamadığını, müvekkiline ait aracın tamirinin 2 ay sürdüğünü belirterek fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla araçta meydana gelen 500,00 TL tutarındaki değer kaybının kaza tarihinden itibaren işletilecek olan bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak (sigorta şirketi yönünden sorumlu olduğu poliçe limitine kadar olan tutar) müvekkiline ödenmesine, müvekkilinin araçsız kaldığı 10 gün için 500,00 TL tutarındaki araçtan mahrum kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işletilecek olan bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'dan müşterek ve müteselsilen alınarak müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür. Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya bakmakla İstanbul Anadolu Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacı tarafından yapılan başvuru üzerine sigorta poliçesi teminatının tamamının davacıya ödendiğini ve poliçe teminatının tükendiğini, kasko poliçesi kapsamında açılan ... hasar dosyasından tamir yerlerine 141.524,23-TL ödeme yapıldığını, akabinde ... poliçesi limitinden açılan ... hasar dosyasından 72.624,60 TL'nin iş bu poliçe teminatından mahsup edildiğini, akabinde davacı tarafından araç değer kaybına dair tazminat talebinde bulunulduğunu ve davacı tarafın başvurusu üzerine müvekkili şirket bünyesinde açılan ... hasar dosyasından davacı tarafa 45.125,42 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemeler dikkate alındığında müvekkili şirket tarafından düzenlenen ZMMS poliçesi limiti olan 120.000,00 TL'nin tükendiğini ve müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun kalmadığını, açılan davanın haksız olduğunu belirterek davanın yetki yönünden reddine ve davanın esastan reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilleri yönünden davada Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunu, belirsiz alacak davasının açılmasında hukuki yararın olmadığını, davacının araç hasarının 116,331.24 TL olarak hesaplandığını ve bu doğrultuda sigorta şirketi tarafından davacıya ödeme yapıldığını belirterek davanın usulden reddine ve mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda;

"1-Davacının değer kaybına ilişkin davasının KABULÜ ile, 84.874,58 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına, alacağın davalı ... A.Ş. yönünden ... tarihinden, davalılar ... ve ... yönünden ise kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,

2-Davacının davalılar ... ve ...'ya karşı ikame araç bedeline ilişkin davasının KABULÜ ile, 9.287,84 TL'nin davalılar ... ve ...'dan alınarak davacıya verilmesine, alacağa kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, ..." dair karar verildiği görülmüştür.İşbu karar davalı ... A.Ş. vekili ve davalılar ... ile ... vekili tarafından süresinde istinaf etmiştir.

TARAFLARCA İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, mahkemece müvekkili tarafından tanzim edilmiş olan poliçe teminatı dikkate alınmadan karar verildiğini, müvekkili şirketin gerekli ödemeleri yaptığını ve poliçe teminatının tamamının tükendiğini, davacının müvekkili şirkete herhangi bir başvuru yapmadan bu davayı açtığını, davadan önce başvuru yapılmasının zorunlu olduğunu bu nedenle esas hakkında inceleme yapılmadan davanın usulden reddinin gerektiğini, mahkemece hesap raporuna ilişkin itirazlarının değerlendirilmeden eksik inceleme ile karar verildiğini, araç değer kaybına dair hesaplamanın genel şartlara uygun olarak yapılmadığını belirterek arz ve izah edilen nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. Davalılar... ve ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın müvekkilleri yönünden görevli mahkemede açılmamış olması nedeniyle usulden reddinin gerektiğini, diğer davalı sigorta şirketince davacı tarafından yapılan başvuru KTK'nın 97. maddesinde belirtilen usule göre yapılmadığı için dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesinin gerektiğini, ilk derece mahkemesince bu husustaki itirazlarının değerlendirilmediğini, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yararın bulunmadığını, ilk derece mahkemesinin bu yöndeki itirazlarını da değerlendirilmediğini, davaya konu trafik kazasında müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, kaza tespit tutanağını kabul etmediklerini, davacının kusuru ve müterafik kusurunun ise hiçbir şekilde değerlendirilmediğini, eksik ve hatalı bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece hüküm altına alınan araç değer kaybı bedeli ve ikame araç bedelinin çok yüksek olduğunu, araç değer kaybına dair hesaplamanın genel şartlara uygun olarak yapılmadığını belirterek arz ve izah edilen nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Yukarıda ayrıntılı bilgileri yazılı Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/04/2025 tarihli, 2024/97 Esas ve 2025/308 Karar sayılı gerekçeli kararına karşı davalı ... A.Ş. vekili ve davalılar ... ile ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere Dairemize tevzi edilmiş olmakla dosya incelendi. Duruşma açılmasını gerektiren sebepler bulunmadığından HMK'nın 353 ve 355. maddeleri gereğince inceleme ve müzakereler dosya üzerinden yürütülmüştür. 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince tarafların istinaf sebepleri ve kamu düzenine ilişkin hususlar ile bağlı kalınarak ilk derece mahkemesine ait dava dosyası esas bakımından incelendiğinde;İstinaf incelemesine konu dava, trafik kazası nedeni ile meydana gelen araç değer kaybı zararı ve ikame araç zararının tazmini istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; davacının değer kaybına ilişkin davasının kabulü ile, 84.874,58 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına, alacağın davalı ... A.Ş. yönünden ... tarihinden, davalılar ... ve ... yönünden ise kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, davacının davalılar ... ve ...'ya karşı ikame araç bedeline ilişkin davasının kabulü ile, 9.287,84 TL'nin davalılar ... ve ...'dan alınarak davacıya verilmesine, alacağa kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına dair karar verilmiş olup, bu karara karşı yasal süresi içinde davalı ... A.Ş. vekili ve davalılar ... ile ... vekili tarafındann istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.-Görev yönünden: Haksız fiilden kaynaklanan tazminat davalarında görevli mahkeme, genel hukuk mahkemesi olan asliye hukuk mahkemesi ise de; dava, gerçek kişiler ile karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk sigorta şirketine karşı birlikte açılmış ise, zorunlu sigortalar, TTK'nın 1483. ve devamı maddelerinde düzenlendiğinden, anılan yasal düzenleme uyarınca mutlak ticari nitelikteki bu davada asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Aynı davada, bir kısım davalılar hakkında genel mahkemenin, diğer davalılar hakkında ise uzman olan özel mahkemenin görevli bulunması halinde, uyuşmazlık aynı olaydan kaynaklanıyor ve zarar tek ise ya da taleplerden birisi yönünden verilecek karar diğerini doğrudan ilgilendirecek nitelikte bulunuyorsa, sözkonusu özel mahkeme ile genel mahkeme arasında yargılama usulüne ilişkin esaslı farklılıklar bulunmaması kaydıyla, bütün taraflar ve talepler yönünden uzman olan özel yetkili mahkemece yargılama yaparak uyuşmazlığın çözülmesi gerekir. Bu husus, hukukun öngörülebilir olmasının, usul ekonomisinin ve davaların makul süre içinde bitirilmesi yükümlülüğünün de gereğidir. Bu durumda, gerek davalı araç sürücüsü, aracın işleteni ve gerekse de davalı sigorta şirketinin sorumluluğu aynı maddi olaydan kaynaklanmış ve zarar tek olmakla, davaların birlikte görülmesi zorunludur. Bütün talepler yönünden ihtilafın özel mahkeme olan asliye ticaret mahkemesince çözüme kavuşturulması gerekir. Somut olayda dava, trafik kazası nedeniyle araçta oluşan değer kaybı zararının ve ikame araç zararının kazaya karışan aracın sürücüsü, maliki ve zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesini düzenleyen sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkindir. Eldeki davanın ticari dava niteliğinde olduğu konusunda duraksama yoktur. Bu nedenle davalılar ... ile ... vekilinin göreve ilişkin istinafı yerinde görülmemiştir.-KTK'nın 97. maddesine dayalı dava şartı yönünden;Trafik kazalarında hukuki sorumluluk ve sigorta konusu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup sözü geçen Kanun'un 85. maddesinin 1. fıkrasında bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteninin ve bağlı bulunduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 5. fıkrasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, 91. maddesinin 1. fıkrasında işletenlerin, bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu öngörülmüştür. Kanun'un bahsi geçen düzenlemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, trafik kazasına karışan aracın işleteni veya araç işleticisi teşebbüs sahibi olan sigortalısına bu kaza sebebiyle isabet eden hukuki sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak üstlendiği anlaşılmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.) "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir." Somut uyuşmazlıkta kazaya karışan aracın davalı sigorta şirketi nezdinde zorunlu mali sorumluluk poliçesiyle sigortalı olduğundan davacının, davalı sigorta şirketine başvurduğu ve burada hasar dosyasının açıldığı davalı ... A.Ş. vekilinin cevap dilekçesi ekinde sunduğu belgelerden anlaşılmakla, davacının yasada öngörülen sigorta şirketine başvuru koşulunu yerine getirdiği, ayrıca KTK'nın 97. maddesine ilişkin dava şartının sadece sigorta şirketi yönünden geçerli olduğu, araç işleteni ve sürücüsü yönünden böyle bir zorunluluğun bulunmadığı tartışmasızdır. Bu nedenle davalı ... A.Ş. vekili ile davalılar ... ile ... vekilinin KTK'nın 97. maddesine ilişkin dava şartına yönelik istinafı yerinde görülmemiştir. -Belirsiz alacak davası yönünden; Eldeki dosyada dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.İsviçre ve Alman Hukukunda yer alan "belirsiz alacak davası", 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Hukukumuza kazandırılmıştır. 6100 sayılı HMK'nin 107/I. maddesi "Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir" hükmünü içermektedir. Madde hükmünden de anlaşıldığı üzere Belirsiz alacak davası davacının, davada talep edeceği miktarı veya değeri tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin objektif şekilde imkânsız olması ya da bunun kendisinden beklenememesi halinde mümkündür. Davacı dava tarihinde davanın miktarını tam ve kesin olarak biliyorsa veya bunu bilebilecek durumda ise, belirsiz alacak davası açılamaz.Sorun, davacının alacağını tam ve kesin olarak belirleyebilecek bir durumda olması halinde alacağının tahsili için kısmi dava açmasının mümkün olup olmadığında toplanmaktadır.Davacının aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan alacağının veya hakkının tümünü değil, belirli bir kısmını talep ederek açtığı davaya kısmi dava denir. Diğer bir ifadeyle, bir alacak hakkında daha fazla miktar için tam dava açma imkanı bulunmasına rağmen, alacağın bir kesimi için açılan davaya kısmi dava denir. Bir davanın kısmi dava olarak nitelendirilebilmesi için, alacağın tümünün aynı hukuki ilişkiden doğmuş olması ve bu alacağın şimdilik bir kısmının dava edilmesi gerekir (Yargıtay HGK 17/10/2012 gün, 2012/9-838 Esas 715 Karar sayılı ilamı, Kuru/Arslan/Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 22. Bası,s.286; Pekcanıtez/Atalay/Özekes, Medeni Usul Hukuku, 12. Bası, s.320).Kısmi dava, 6100 Sayılı HMK'nın 109. maddesinde düzenlenmiş olup, maddenin 1.fıkrasında "Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir" hükmüne, 2.fıkrasında ise; "Talep konusunun miktarı, taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli ise kısmi dava açılamaz" hükmüne yer verilmiştir. Bu düzenlemelere göre, kısmi dava açılabilmesi için;

a-Talep konusunun niteliği itibariyle bölünebilir olması,

b-Talep konusunun miktarının taraflar arasında tartışmalı bulunması veya açıkça belirli olmaması gerekir.

Şayet, talep konusu taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirlenebilir ise kısmi dava açılamayacaktır. Diğer bir anlatımla; talep konusunun miktarı taraflar arasında "tartışmasız" ise veya taraflar arasında miktar veya parasal tutar bakımından bir tartışma olmakla beraber, tarafların anlaşmasına gerek kalmaksızın, objektif olarak talep konusunun miktarı herkesçe anlaşılabilecek şekilde "belirli" ise, o talep sonucunun sadece bir kısmı dava edilemez. Bu gibi hallerde, kısmi davanın yasaklanmasının sebebi, davacının kısmi dava açmakta hukuki yarar bulunmadığının kabul edilmesidir. Davacının alacağını, küçük parçalara bölüp her biri için ayrı ayrı dava açmasında hukuki yarar değil; aksine, dava hakkının kötüye kullanılması söz konusudur (Pekcanıtez/ Atalay/ Özekes, Medeni Usul Hukuku, 11. Bası, s.319-320).Talep konusu açıkça taraflar arasında tartışmalıysa ya da açıkça belirli değilse açılan belirsiz alacak davasında davacının hukuki yararının bulunduğunun kabulü gerekir. Açılmış olan bir davada alacağın taraflar arasında tartışmalı olup olmadığı ya da açıkça belirli olup olmadığı davalının davaya vereceği cevapla anlaşılabilir. Nihayet hakim, ön inceleme aşamasında bu hususu tespit edebilir. Şayet, davalı davaya cevabında alacağı tartışmalı hale getirmişse artık, açılmış olan belirsiz alacak davasının hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddedilmeyip işin esası hakkında hüküm kurulması gerekir (Pekcanıtez/ Atalay/ Özekes, Medeni Usul Hukuku, 11. Bası,s.320-321).

Kısmî dava açılabilmesi için talep konusunun bölünebilir olması gerekli olup, açılan davanın kısmî dava olduğunun dava dilekçesinde açıkça yazılması gerekmez. Dava dilekçesindeki açıklamalardan davacının alacağının daha fazla olduğu anlaşılıyor ve istem bölümünde "fazlaya ilişkin haklarını saklı tutması" ya da "alacağın şimdilik şu kadarını dava ediyorum" şeklinde bir ifadeye yer verilmiş ise bu husus, davanın kısmî dava olarak kabulü için yeterli sayılmaktadır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 02/04/2003 tarihli ve 2003/4-260 Esas, 2003/271 Karar sayılı kararı; Pekcanıtez, Hakan: Medeni Usul Hukuku, C. II, 15. Baskı, İstanbul 2017, s. 1000).35. Aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 22/11/2022 tarihli ve 2021/9-660 Esas, 2022/1574 Karar; 07/07/2021 tarihli ve 2021/(22)9-485 Esas, 2021/971 Karar; 02/03/2016 tarihli ve 2014/15-439 Esas, 2016/207 Karar sayılı kararlarında da benimsenmiştir. Somut olayda; davada davalılar cevap dilekçelerinde davanın reddini istemiştir. Davalıların davaya cevap dilekçelerinden de anlaşılmaktadır ki; eldeki davada davacının talep ettiği alacağı taraflar arasında tartışmalı hale gelmiştir. Tüm bu açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacının belirsiz alacak davası açmasında hukuki yararları vardır ve belirsiz alacak davası şeklinde dava açması hukuken mümkündür. Kaldı ki, davacının davası belirsiz alacak davası olarak değil, kısmi dava olarak açılmış ve davacı vekili tarafından 18/10/2024 tarihli ıslah dilekçesiyle dava değeri arttırılmıştır. Bu nedenle davalılar ... ile ... vekilinin belirsiz alacak davası açılamayacağına ilişkin istinafı yerinde görülmemiştir. -Kusur yönünden;Dosya içeriğine göre; davalı sürücü ...'nın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı traktör ile ... Caddesi'ni takiben ... istikametinden gelip ... istikametine emniyet şeridinde seyiri esnasında kaza mahalline geldiğinde gidiş istikametine göre yolun sol tarafında bulunan tali yola geçiş yapak için manevra yaptığı esnada, arkasından sağ şeridi takiben gelip aynı istikamete seyrederek kendisini geçmek üzere olan davacıya ait ve dava dışı ... 'ın sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı aracın sağ yan kısımlarına çarpması sonucu davaya konu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir.İlk derece mahkemesince görevlendirilen makine mühendisi ... tarafından düzenlenen 07/10/2024 tarihli raporunda özetle; ... plaka sayılı traktör sürücüsü davalı ...'nın 2918 sayılı KTK'nın 46/b, 67/a ve 84/f maddelerindeki kuralarını ihlal ettiğinden davaya konu trafik kazasının oluşumunda tam kusurlu olduğunun, davacıya ait ...plaka sayılı araç sürücüsü dava dışı ... 'ın kazaya etken kural ihlalinin olmadığı ve trafik kazasının meydana gelmesinde kusurunun olmadığının bildirildiği görülmüştür. İlk derece mahkemesince hükme esas alınan 07/10/2024 tarihli bilirkişi raporu, dosya kapsamındaki trafik kaza tespit tutanağı, hasar dosyası ile diğer deliller ve olayla uyumlu, yasal mevzuat hükümlerine uygun, açıklamalı, hüküm vermeye ve denetime elverişli olduğu görüldüğünden davalılar ... ile ... vekilinin kusura ilişkin istinafı yerinde görülmemiştir.-Araç değer kaybı zararı yönünden; Araç hasarında değer kaybı; aracın hasarsız haldeki 2. el piyasa değeri ile hasarın onarımından sonraki 2. el piyasa değeri arasındaki fark olup, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında, değer kaybının, araçların modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek araçların kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değerleri arasındaki farka göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmiştir. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2019/6070 Esas, 2020/3614 Karar sayılı ilamı) Yapılan açıklamalar doğrultusunda değer kaybı hesabının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Ek-1de bulunan "Değer Kaybı Hesaplanması" yöntemine göre değil, kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın kilometresi ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek, emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişi tarafından hesaplanması gerekir. Somut uyuşmazlığa yönelik olarak alınan 07/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait ...plaka sayılı otomobilde meydana gelen hasarın 113.182,85 TL olduğu, bu aracın serbest piyasa koşullarına göre kaza tarihi itibariyle hasarsız haldeki ikinci el rayiç değerinin 1.400.000,00 TL olduğu, aracın yaşı (3 yaşında), özellikleri, hasar miktarı, hasarlı kısımların özelliği, değer kaybına mevzu bahis parçalar (sağ ön kapı sacı, sağ arka kapı ve sağ arka çamurluk değişim ve boyama işlemleri) ve ... tarihli dava konusu hasardan önce bir adet hasar kaydının bulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde aracın kaza sonrası onarılmış haliyle 2. el piyasa rayiç değerinin 1.270.000,00 TL olduğu ve buna göre dava konusu araçta 130.000,00 TL değer kaybı meydana geleceğinin bildirildiği görülmüştür. İlk derece mahkemesince hükme esas alınan 07/10/2024 tarihli bilirkişi raporundaki araç değer kaybı zararına ilişkin tespit, dosya kapsamındaki trafik kaza tespit tutanağı, dava konusu kaza ile ilgili açılan hasar dosyası, ekspertiz raporu, fotoğraflar, davacıya ait aracın trafik kaydı, davaya konu hasar öncesindeki hasarlarına ilişkin SBGM'nden celp olunan tramer kayıtları ile diğer deliller ve olayla uyumlu olduğundan, dava konusu kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın kilometresi ve önceye ait hasarları, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği, raporun denetime ve hüküm vermeye elverişli olması dikkate alındığında ilk derece mahkemesince benimsenerek hükme esas alınması isabetli olup, davalı ... A.Ş. vekili ile davalılar ... ile ... vekilinin bilirkişi raporuna itirazları ve aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. -İkame araç zararı yönünden;Hasar gören ve onarım süresince kullanılamayan araçlardan dolayı kazada kusuru bulunan araç sahibi ve sürücüsü müteselsil olarak sorumludur. Trafik kazası sebebiyle hasar gören aracın onarım süresince çalıştırılamaması sebebiyle oluşan "kazanç kaybı", "araç mahrumiyet zararı" başka bir anlatımla "ikame araç zararı" trafik sigortası kuvertürü dışında kalmaktadır.Borçlar Hukukuna göre, bir şeyin kısmen hasar görmesinden veya kullanılamamasından dolayı oluşacak olan zarar, buna neden olan kişilerden talep edilebilmektedir.Araç, trafik kazası sonucunda zarar görmüş ise, onarım süresince kullanılamayacağından, aracın kullanış amacına göre, mahrumiyet zararı belirlenmelidir. Eğer, uğranılan zarara ilişkin yeterince delil sunulamıyorsa, Türk Borçlar Kanunu'nun 50/2. maddesi gereği, hakkaniyete uygun bir bedel tayin ve takdir edilmeli, sonucuna göre karar verilmelidir. Yerleşik Yargıtay kararlarına göre araçtan yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında araç tamir edilecekse tamirde geçireceği makul süre eğer araç perte ayrılmış ise emsal nitelikte yeni bir araç alması için gerekli olan sürenin hesaplanması gerekmektedir. Somut uyuşmazlığa yönelik olarak mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıya ait ...plaka sayılı aracın 15 günde tamir edilebileceği, makul onarım süresinin 15 gün olduğu ve anılan nedenle ikame araç temininin gerektiği, davacıya ait aracın muadilinin kaza tarihi itibarı ile günlük kira bedelinin ortalama 1.000,00 TL olduğu, davacının makul onarım süresi içinde aracını kullanamamasından dolayı toplam 1.068,23 TL zorunlu giderlerden tasarruf edebileceği, buna göre araç mahrumiyet zararının 13.931,77 TL olacağı tespit edilmiştir. Davacı vekili ise ıslah dilekçesinde ikame araç zararına ilişkin taleplerini bilirkişi raporunda bulunan miktardan daha az olmak üzere 9.287,84 TL'ye yükseltmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda tespit edilen ikame araç zararının dosya kapsamındaki delillerle örtüştüğü ve ilk derece mahkemesince taleple bağlılık kuralı çerçevesinde verilen kararda herhangi bir isabetsizlik olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle davalılar ... ile ... vekilinin bilirkişi raporuna itirazları ile aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. -ZMMS poliçe teminat limiti ve zarar miktarlarından sorumluluk yönünden; Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ikame araç zararı 13.931,77 TL olarak tespit edilmiş, davacı vekili ıslah dilekçesinde ikame araç zararına ilişkin taleplerini 9.287,84 TL'ye yükseltmiştir. Bu zarar, üçüncü kişinin şahsında oluşan zararlardandır, doğrudan kaza sonucu araçla ilgili olarak meydana gelen zararlardan değildir, dolaylı zararlardır. Bu durumda davacının araç mahrumiyet (ikame araç bedeli) zararını davalı sigorta şirketinden talep etmesi mümkün olmadığından, dava dilekçesindeki talep doğrultusunda mahkemece davalı işleten ve davalı sürücünü bu zarardan sorumlu tutması isabetlidir. Davalı ... A.Ş. kaza tarihi itibarı ile hem davacıya ait ...plaka sayılı otomobili genişletilmiş kasko sigorta poliçesiyle güvence altına alan kasko sigortacısı, hem de kazaya neden olan davalı ...'ya ait ... plaka sayılı traktörü ZMMS poliçesiyle güvence altına alan trafik sigortacısıdır. Kaza tarihi itibarıyla ZMMS poliçesinde araç başına maddi hasar teminatı 120.000,00 TL'dir. Davaya konu hasar nedeniyle davalı ... A.Ş. tarafından ... sigorta poliçesi kapsamında ... numaralı hasar dosyası üzerinden tamir yerlerine davacı yerine 141.524,23 TL ödeme yaptığı ve ... poliçesi kapsamında ... numaralı hasar dosyasından ... tarihinde 2.249.98 TL araç hasarına ilişkin olarak ve ... tarihinde 45.125,42 TL araç değer kaybına ilişkin davacıya ödeme yaptığı görülmektedir. Böylece davalı sigorta şirketi tarafından ... poliçesi kapsamında ... numaralı hasar dosyasından davacıya toplam 47.375,40 TL ödeme yapılmış olup, kalan ZMMS poliçesinin teminat limiti 72.624,60 TL'dir. Davalı sigorta şirketi vekili, ... poliçesi gereği ... numaralı dosyadan yapılmış olan 141.524,23 TL ödemenin ... numaralı hasar dosyasından rücusuna ilişkin olmak üzere ZMMS poliçesinden kalan bakiye poliçe teminatı olan 72.624,60 TL'nin mahsup edildiğini, ZMMS poliçesinden yapılan ödemeler ile kasko poliçesinden yapılmış olan ödemenin rücusu gereği yapılmış olan mahsup dikkate alındığında müvekkili şirket tarafından düzenlenen ZMMS poliçesi limiti olan 120.000,00 TL'nin tüketildiği ve bu nedenle müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun kalmadığı ileri sürülmüştür. Davalı sigorta şirketi, kasko sigortası poliçesi yönünden TTK'nın 1472. maddesi uyarınca davacı sigortalısının haklarına halef olması nedeniyle halef olunan alacak bakımından alacaklı, ZMSS poliçesi yönünden ise borçlu konumundadır. Bu durumda TBK'nın 135/1. maddesindeki alacaklılık ve borçluluk sıfatı davalı sigortacıda birleşmiştir. Dolayısıyla TBK'nın 135/1. maddesi uyarınca borcun sona ereceği kabul edilmelidir. Bu durumda davalı sigorta şirketi, ZMSS poliçesi gereğince davalı sigortalısının davacı kasko sigortalısına verdiği zarardan poliçe limiti ile sınırlı olarak sorumludur (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2015/11471 Esas ve 2016/1083 Karar sayılı emsal ilamı). Davacının bakiye araç değer kaybı tazminatı talebinin ve mahkemece hükmedilen tazminatın bir miktarı ZMSS poliçesi limiti içinde kalmaktadır. Bu itibarla kasko sigortası kapsamında yaptığı ödemeler, davalı sigorta şirketinin nezdinde düzenlenen ZMMS poliçesi kapsamında gerçekleştirilmiş fiili bir ödeme bulunmadıkça şirket içi muhasebe kaydıyla ZMMS teminat limitinin tüketildiğinin kabulü mümkün değildir. Buradan hareketle ilk derece mahkemesince bakiye araç değer kaybı zararından davalı sigorta şirketini ZMMS poliçesi kapsamında sorumlu tutması isabetlidir. Davalı ... A.Ş. vekilinin aksine yönelen istinafının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir. Diğer taraftan uzman bilirkişi raporunda davacının araç değer kaybı zararı 130.000,00 TL olarak hesaplanmıştır. Yukarıda değinildiği üzere davalı sigorta şirketinin ... poliçesi kapsamında ... numaralı hasar dosyasından... tarihinde araç hasarına ilişkin olarak 2.249.98 TL ve ... tarihinde araç değer kaybına ilişkin olarak 45.125,42 TL olmak üzere davacıya toplam 47.375,40 TL ödeme yaptığı dosya içindeki banka dekontları ile sabittir. Davacının araç değer kaybı zararından 45.125,42 TL'lik kısmı davalı sigorta şirketi tarafından davacıya ödenmiş olduğuna göre davacının tazmin edilmemiş bakiye araç değer kaybı zararı 130.000,00 TL - 45.125,42 TL = 84.874,58 TL'dir. İlk derece mahkemesince davalılar ... ile ...'nın bu 84.874,58 TL miktarlı bakiye araç değer kaybı zararından sorumlu tutulması doğrudur. Ancak ZMMS poliçesi nedeniyle davalı sigorta şirketinin sorumluluğu kaza tarihi itibarıyla araç başına maddi hasar teminatı 120.000,00 TL limit ile sınırlıdır. Bu limitten davalı sigorta şirketinin ... poliçesi kapsamında ... numaralı hasar dosyasından araç hasar ve değer kaybı zararları için daha önce ödediği toplam 47.375,40 TL'nin mahsubu yapıldığında, davalı sigorta şirketinin ZMMS poliçesi kapsamında tazmin etmesi gereken araç değer kaybı zararı sadece 72.624,60 TL ile sınırlıdır. Bundan dolayı ilk derece mahkemesince davalı sigorta şirketinin de diğer davalılar gibi bakiye poliçe teminat limitini aşar şekilde 84.874,58 TL bakiye araç değer kaybı zararından sorumlu tutması doğru olmamıştır. Davalı ... A.Ş. vekilinin buna yönelen istinafı yerindedir.Yukarıda izah edilen sebeplerle tarafların istinaf sebepleri ve kamu düzenine ilişkin hususlar ile bağlı kalınarak yapılan inceleme sonucu; davalılar ... ile ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b/1. maddesi uyarınca esastan reddine, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı ancak kanunun olaya uygulanmasında hata edildiği anlaşılmakla, davalı ... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak " şeklinde yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

A-)Davalılar ... ile ...'nın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

B-)Davalı ... A.Ş. istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜ İLE, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/04/2025 tarihli, 2024/97 Esas ve 2025/308 Karar sayılı kararının yeniden hüküm kurulmak üzere KALDIRILMASINA, hükmün HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince YENİDEN TESİSİNE,

1-Davacının araç değer kaybına ilişkin davasının davalı ... A.Ş. yönünden KISMEN KABULÜ ve diğer davalılar ... ile ... yönünden KABULÜ ile, davalılar ... ve ...'nın 84.874,58 TL araç değer kaybı zararının tamamından trafik kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sorumlu olmaları ve davalı ... A.Ş.'nin bu zararın 72.624,60 TL'lik kısmından ... temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sınırlı sorumlu olması koşulu ile tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının davalı ... A.Ş. hakkındaki fazlaya ilişkin araç değer kaybı tazminatı isteminin REDDİNE,

2-Davacının davalılar ... ve ...'ya karşı ikame araç bedeli zararına ilişkin davasının KABULÜ ile, 9.287,84 TL'nin trafik kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

3-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması alınması gerekli 6.432,23 TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin yatırılan 427,60 TL ve ıslah harcı 4.115,00 TL'nin mahsubu ile eksik 1.889,63 TL harcın (davalı ... A.Ş.'nin 418,38 TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması kaydı ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) (davalı ... A.Ş.'nin 2.930,82 TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması kaydı ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

5-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL başvurma harcı, 427,60 TL peşin dava harcı, 4.115,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 4.970,20 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

6-Davacı tarafından yapılan tebligat, e-tebligat, posta, KEP ve müzekkere gideri 366,50 TL, bilirkişi ücreti 2.500,00 TL, keşif araç ücreti 750,00 TL ve keşif harcı 3.030,30 TL olmak üzere toplam 6.646,80 TL yargılama giderinin (davalı ... A.Ş.'nin 5.126,47 TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması kaydı ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 62.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

8-Davalı ... A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hakkındaki davanın reddedilen miktarı üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 12.249,98 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... A.Ş.'ye verilmesine,

9-Kararın mahiyeti gereği davalılar ... ve ... lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

10-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,

11-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,

C-)Davalı ... A.Ş.'nin istinaf başvurusu kabul edilmiş olmakla;

1-)İstinaf karar harcının talep halinde davalı ... A.Ş.'ye iadesine,

2-)İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

3-)Davalı tarafından yatırılan 1.683,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalı ... A.Ş.'ye verilmesine,

Ç-)Davalılar ... ve ...'nın istinaf başvurusu reddedilmiş olmakla;

1-)Alınması gereken 6.432,23 TL istinaf karar harcından davalı tarafından peşin yatırılan 1.608,06 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 4.824,17 TL harcın davalılar ... ve ...'dan alınarak Hazine'ye irat kaydına,

2-)İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

3-)Davalılar ... ve ... tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,

D-)1-)İstinaf yargılaması bakımından istinaf kanun yoluna başvuran tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi, Yönetmeliğin 207/1. maddesi ve HMK Gider Avansı Tarifesi'nin 5. maddesi hükümleri uyarınca yatırana iadesine,

2-)Kararın kesin olması nedeniyle taraflara tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin HMK'nın 302/5 ve 359/3. maddeleri uyarınca ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair; tarafların yokluğunda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b/2. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 22/10/2026

Atıf: Bölge Adliye Mahkemesi, E. 2025/1666, K. 2026/1804, T. 22.10.2026, www.arakarar.com/karar/bam-karar-2025-1666-e-2026-1804-k-d44d244d7bd7