Bölge Adliye Mahkemesi ·
Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1592 E. 2026/1621 K.
- Mahkeme
- Bölge Adliye Mahkemesi
- Esas No
- 2024/1592
- Karar No
- 2026/1621
- Karar Tarihi
T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2024/1592 KARAR NO 2026/1621
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/95 KARAR NO : 2024/567 DAVA TARİHİ : 10/08/2016 KARAR TARİHİ : 13/06/2024 DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ : 12.11.2026 KARARIN YAZ. TARİH : 12.11.2026
İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13.06.2024 tarih ve 2024/95 Esas, 2024/567 Karar sayılı kararının istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, dosyanın gönderildiği İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 13.09.2024 tarih ve 2024/2105 Esas, 2024/1788 Karar sayılı görevsizlik kararı ile dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü. İSTEM: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, Türkmenistan/Aşkabat'ta yürüttüğü Aşkabat Şehri Elektrik Altyapısının Güçlendirilmesine İlişkin Proje kapsamında 200012...-AST numaralı ve 16.09.2013 tarihli satın alma emri ile davalı firmadan 56 adet topraklama trafosu temin edildiğini, trafoların davalı firmaya özel olarak ürettirildiğini, üretimden sonra 06.01.2014 tarihinde fabrikada bir kısım testlere tabi tutulduğunu ancak ZO Testinin yapılmadığını, daha sonra öğrenildiğine göre davalının fabrikasında sunulan teknik şartnamesinde belirtilen nitelikleri kapsar şekilde teste tabi tutulabilmesinin teknik olarak mümkün olmadığının anlaşıldığını, davalı firma tarafından trafoların davacıya teslimi ile ayıbın ortaya çıkması sonucunda tamir yada yeniden üretimi için Türkiye'ye 13 adet trafo getirildiğini, daha sonra bağımsız trafo fabrikası .... Firmasının laboratuvarında yapılan testlerde trafoların testlerden geçemediğini, aynı şekilde davalı tarafından yapılan testlerde de trafoların testlerinin başarısız olduğunu, buna ilaveten testler esnasında davacı tarafından davalı firmanın tip testleri yapmaya haiz olmadığının tespit edildiğini, bu eksikliğin daha sonra giderilmeye çalışıldığını, davalı firmanın test anında sahip olduğu teknik altyapı, elektrik altyapısı oranında yapılma imkanı bulan bu testler sonucunda herhangi bir ayıp tespit edilemediğinden ilgili ürünlerin sahaya sevk edildiğini, trafoların sahaya sevkinden sonra devreye alındığını, devreye alınma işleminden sonra 18.08.2014 tarihinde trafoların arızalandığını, bu durumun davalı tarafa bildirildiğini, davalı tarafından ayıbın kabul edilerek trafoların dizaynının değiştirilerek yeniden üretilebileceğinin beyan edildiğini, garanti kapsamında sipariş karakteristiklerine uygun yeni trafo imal edilmesi hususunun talep edildiğini, davalı tarafça geri gelen trafoların imal edilerek trafolara 20.05.2015 tarihinde testler yapıldığını, ancak yapılan testlerin kısa devre gücünün Türkmenistan şartlarını sağlamadığının kaynak şebeke parametrelerinin tamamının devre şemasında tam olarak gösterilemediğinden ZO empedansının tam olarak tespit edilemediğini, bu gerekçe ile bağımsız bir firma olan ..... firmasında davalının yeniden imal ettiği trafolardan 3 tanesine 21.05.2015 tarihinde testler yapıldığını, testlerde topraklama trafolarının 28 kv uygulanan gerilim dielektrik testlerinden geçemediğini, izalasyon direnci değerlerinde dalgalanmalar görüldüğünü ZO empedans değerlerinin olması gereken değerin altında bulunduğunu, topraklama transformatörlerinin şartname gereği bir saatte bir defa 300 amper 10 saniye değerinde akım sınırlama yeteneğine sahip olması gerektiğini, şalt merkezlerinde sürekli olarak her saat arıza olmayacağı bilinmekle beraber dizayn ve garantili karakteristikler gereği temin edilecek topraklama trafosunun işletmede bulunduğu süre boyunca ortalama 80 bin - 100 bin arızayı sınırlayabilmesi gerektiğini, bu miktarda arızaya 300 amper 10 saniye boyunca dayanması talep edilen trafoların bu özelliklere sahip olmadığının anlaşıldığını, bu durumun ancak davacı tarafından sahaya kurulumdan sonra meydana gelebilecek olan bir arıza sonucunda anlaşılacağı yada fabrika ortamında uygulanacak fakat ilk imalat sırasında uygulanmayan tip testler ve akabinde gerçekleştirilecek olan rutin testler ile anlaşılma olasılığı söz konusu olduğundan ayıp meydana gelir gelmez davalıya bildirildiğini, problemin giderilememesi sebebiyle 56 adet trafonun tamamının Türkmenistan'da bir depoya kaldırıldığını, yerine .... marka trafoların sipariş verildiğini ve kurulduğunu, sistem güvenliğinin sağlama alındığını, taraflar arasında eser sözleşmesinin söz konusu olduğunu, davalı firma tarafından üretilen trafoların "İnternational Electrotechnical Commission" tarafından sunulan standartlara uygun olmadığını, davalının trafoları ucuza maledebilmek adına standartlara aykırı malzeme kullandığını, davalı firmanın üstlendiği işi gereği gibi yerine getirmediğini ve davacıyı zarara uğrattığını, TBK 470 vd. maddeleri gereğince davacının dava konusu trafolardan yararlanma imkanının kalmadığını, bu itibarla sözleşmeden dönerek davalı firmaya ödemiş oldukları trafo bedellerinin iadesini, trafoların taşınmasına ilişkin nakliye ücretleri ile bu trafolara ilişkin yapılan işçilik giderlerine ilişkin katlanmak zorunda oldukları zararların ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi isteğinde bulunmuştur. YANIT: Davalı vekili yanıt dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde davanın, eser sözleşmesinden kaynaklandığı iddia edilmiş olup, davada TBK'nın 209 ve devamı maddeleri ile özellikle ayıp halinde izlenecek yolu belirleyen 223. madde hükümlerine göre çözüme gidilmesi gerektiğini, ayrıca TTK'nın 23/c maddesi gereğince tacirin satın aldığı malı 8 gün içinde inceleyip varsa ayıbı bu süre içinde satıcıya bildirmek zorunda olduğunu, trafolarından 2 adedinin 11.12.2013, 54 adedinin ise 16.01.2014 tarihinde teslim edildiğini, ihbar mükellefiyetlerinin yasal sürede yerine getirilmediğini, ihbar süresi ve zamanaşımı def-i sebebiyle davanın usulden reddedilmesi gerektiğini, sipariş formunda belirtilen özellikler ve davalının garanti karakteristikleri dışında davacı tarafından ayrı bir teknik şartname verilmediğini, birinci siparişin 16.09.2013 tarihinde, ikinci siparişinin 28.10.2013 tarihinde, üründe değişik düzeltmesinin ise 04.12.2013 tarihinde yapıldığını, 2 adet trafonun 11.12.2013 tarihinde, 54 adet trafonun ise 16.01.2014 tarihinde davacıya teslim edildiğini, 26.11.2014 tarihinde 3 adet trafonun arıza sebebiyle davacı tarafından onarılmak üzere davalıya gönderildiğini, şikayet konusu kısa devre değerlerindeki hata giderilerek trafoların tekrar davacıya 24.04.2015 tarihinde geri gönderildiğini, 07.05.2015 tarihinde 13 adet trafonun onarımı için davalıya gönderildiğini, tamir edilen 3 adet trafonun 23.05.2015 tarihinde, 8 adet trafonun 28.05.2015 tarihinde, 2 adet trafonun da 02.07.2015 tarihinde davacıya hataları düzeltilmiş şekilde geri gönderildiğini, kalan 40 adet trafonun davacıda bekletildiğini, davalının davacıya sunduğu garantili karakteristiklerinden yalnızca 300 amper 10 sn işlevselliğindeki hatasını kabul ettiğini, davacının da bu hatanın düzeltilmesini trafoların tamir ve ıslah edilmesini talep ettiğini, bu doğrultuda uygulama yapıldığını, davacının kötü niyetli olarak ihbar sürelerine uymadığını, tamir ve ıslah için kalan trafoları da göndermediğini, davalı firmanın tip testlerini yapmaya yetkili olduğunu, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından verilen akreditasyon sertifikasının mevcut olduğunu, test yetersizliği konusunda davacı iddialarının yerinde olmadığını, teslimatlardan önce ZO testi yaptırıldığını, bu testler sırasında davacının görevlendirdiği bir mühendis ile bağımsız denetim kuruluşu olan SGS'nin de testleri gözlemleyerek onay verdiklerini, davacının testlerini yaptırdığı .... Firmasının bağımsız bir laboratuvar olmadığını, davacının başlangıçta trafolar için her iki firmadan da teklif aldığını, davalının teklifi daha uygun bulunduğundan davacının trafoları davalıdan satın aldığını, onarım ve ıslahı için trafoların gönderildiği tarihte davacının ....'den yeni trafo alarak kullanmaya başladığını, davacının dava dilekçesinde 14.08.2014 tarihinde arıza meydana geldiğini ve bu durumun çözülmesini davalıdan istediğini, davacının yaptığı talebin bir onarım ve ıslah talebi olduğunu, talebin kabul edilerek trafoların garanti karakteristiklerine uygun hale getirilerek alıcıya teslim edildiğini, dava dilekçesindeki iddianın aksine onarımı yapılan 3 adet trafonun ... . Firmasında 28 kv gerilim dielektrik testinden geçtiğinin bizzat davacı tarafça dava delillerine konulan rapor ile sabit olduğunu, trafoların İEC standartlarına uygun olduğunu, davacı tarafça ayıptan dolayı onarım isteme hakkının tercih edildiğini, 16 adet trafo ile ilgili onarım işlemlerinin 02.07.2015 tarihinde tamamlandığını, bu tarihten sonra onarım için davacının trafoları göndermesinin beklenildiğini ancak davacının ... Firması ile anlaşıp davalının trafolarının yerine başka trafolar aldığını, bu olaydan yaklaşık 8 ay kadar sonra 28.03.2016 tarihinde noterden fesih ihbarı gönderdiğini, davacının ücretsiz onarım hakkını kullandıktan sonra diğer seçeneği talep edemeyeceğini, davacının istinabe yolu ile bilirkişi incelemesi yapılması talebinin de usul ekonomisine aykırı olduğunu ayrıca bu talep ile ilgili hukuki yararında bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesinin 03.12.2020 tarih ve 2016/1035 Esas, 2020/687 Karar sayılı kararı ile özetle; "...Davacı tarafından davalıdan temin edilen trafolar için toplam 473.900,00 USD ödeme yapıldığı, yapılan bu ödemenin davacıya iadesinin gerektiği, davacı tarafça dava konusu edilen trafoların nakliyesi için 36.531,00 USD ve 10.955,00 EURO maliyete katlanıldığı, katlanılan söz konusu maliyetinde menfi zarar kapsamında kalıp davacı tarafça talep edilebileceği, davacı tarafın davaya konu ürünlerin Türkmenistan içinde depolanması, uygulama alanına sevk edilmesi, tekrar Türkiye'ye sevk edilmesi için depoya taşınması vb. gibi nakliye giderlerine ilişkin olarak her bir trafo için 478,59 USD olmak üzere toplamda 26.801,04 USD nakliye masrafı ile her bir trafo için 807,14 USD olmak üzere toplamda 45.199,84 USD işçilik masrafı yaptığını iddia ettiği ancak söz konusu masraf kalemlerine ilişkin belge sunulamadığı, bu masrafların davacı tarafın ticari kayıt ve defterlerinde görülmediği, söz konusu zarar iddiasının ispat edilemediği, bu masraflara yönelik davacı yanın talebinin yerinde olmadığı, davacı tarafça dava konusu trafolar ile ilgili keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılabilmesi için nakliye, depolama ve laboratuvar ücretleri olarak 178.402,52 TL'lik harcama yapıldığı söz konusu harcamaların yargılama gideri olarak nazara alınmasının gerektiği incelenen tüm dosya kapsamı ile anlaşılmış, davanın kısmen kabulüne, 56 adet topraklama trafosunun davacı tarafça davalı tarafa iadesi koşuluyla trafo bedelleri olan 473.900,00 USD, nakliye bedeli olan 36.531,00 USD ve 10.955,00 EURO olmak üzere toplam 510.431,00 USD ve 10.955,00 EURO'nun trafoların davalı tarafa iade tarihinden itibaren hesaplanacak ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin isteğin reddine" dair karar verilmiştir. İlk derece mahkemesi kararının taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine İzmir BAM 22. Hukuk Dairesi'nin 24.01.2024 tarih ve 2021/808 Esas, 2024/176 Karar sayılı kaldırma kararı ile özetle; ''...Davacının dava dilekçesi ve cevaba cevap dilekçesi dikkate alındığında dava konusu trafoların Türkmenistan Devletine ait olduğu ve ilgili trafoların millileştirildiğinin bildirildiği, mahkemece yapılacak olan keşif incelemesi için bir kısım trafonun Türkmenistan Devletinden özel izinle getirildiği ve inceleme biter bitmez iade edileceği bildirilmiş olmakla, her ne kadar yerel mahkemece dava konusu trafoların davacı tarafça davalı tarafa iadesi koşuluyla trafo bedelleri ve nakliye bedellerinin davalıdan tahsiline karar verilmiş ise de, davacı tarafın dava konusu trafoları davalıya iade etme imkanının bulunup bulunmadığı hususu araştırılmadan, ayrıca trafo bedelleri ile nakliye bedellerinin trafonun iadesi koşulu ile şarta bağlı olarak tahsiline dair hüküm kurulmuş olması da yerinde olmayıp, eksik incelemeye dayalı ve ayrıca infaza elverişli nitelikte olmayacak şekilde hüküm kurulmuş olması yerinde olmamıştır. Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması nedeniyle, istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca davacının ve davalının istinaf başvurusunun kabulüne ve ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına'' dair karar verilmiştir. İzmir BAM 22. Hukuk Dairesi kaldırma kararından sonra ilk derece mahkemesinin 13.06.2024 tarih ve 2024/95 Esas, 2024/567 Karar sayılı kararı ile özetle; ''...Dava konusu edilen trafolardan 53 adedinin.....AŞ . depolarında bulunduğu , söz konusu 53 adet trafonun Türkmenistan devleti tarafından millileştirilmediği ve davalıya iade edilme imkanının mevcut olduğu , davacı tarafından davalıdan temin edilen trafolar için toplam 473.900,00 USD ödeme yapıldığı, davacının yapılan bu ödemenin iadesi talebinin teslim imkanı bulunan 53 adet trafonun davalıya iadesi koşuluyla kabulünün gerektiği , Davacı tarafça dava konusu edilen trafoların nakliyesi için 36.531,00 USD ve 10.955,00 EURO maliyete katlanıldığı, katlanılan söz konusu maliyetinde menfi zarar kapsamında kalıp davacı tarafça talep edilebileceği ve söz konusu talebin niteliği göz önüne alındığında bu talebin kabulü için malların davalıya iadesi koşulunun aranmasına gerek olmadığı, Davacı tarafın davaya konu ürünlerin Türkmenistan içinde depolanması, uygulama alanına sevk edilmesi, tekrar Türkiye'ye sevk edilmesi için depoya taşınması vb. gibi nakliye giderlerine ilişkin olarak her bir trafo için 478,59 USD olmak üzere toplamda 26.801,04 USD nakliye masrafı ile her bir trafo için 807,14 USD olmak üzere toplamda 45.199,84 USD işçilik masrafı yaptığını iddia ettiği ancak söz konusu masraf kalemlerine ilişkin belge sunulamadığı, bu masrafların davacı tarafın ticari kayıt ve defterlerinde görülmediği, söz konusu zarar iddiasının ispat edilemediği , bu masraflara yönelik davacı yanın talebinin yerinde olmadığı ,davacı tarafça dava konusu trafolar ile ilgili keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılabilmesi için nakliye , depolama ve laboratuvar ücretleri olarak 178.402,52 TL lik harcama yapıldığı söz konusu harcamaların yargılama gideri olarak nazara alınmasının gerektiği incelenen tüm dosya kapsamı ile anlaşılmış, davanın kısmen kabulüne'' dair karar verilmiştir. İSTİNAF EDEN: Dsavacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ: Davalı vekili tarafından verilen 16.07.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle; Usul yönünden itirazlarında; mahkemece davacının taraf sıfatı olmadığına ilişkin itirazlarının hiç dikkate alınmadığını, mahkemece gerekçe kısmında da bu hususta bir değerlendirmede yapılmadığını, davacı şirketin, malın alım satımında ticari ilişkinin tarafı olmadığını, ayrıca trafoların mülkiyetinin davacının da ikrarı ile sabit olduğu üzere Türkmenistan’a kurulumundan sonra Türkmenistan Devleti tarafından millileştirildiğini ve trafoların Türkmen Devleti'ne ait olduğunu, müvekkili şirketin, iş bu dava konusu trafo satışına iliskin tüm iş ve işlemleri .... Sirketi .... ile gerçekleştirildiğini, dosya arasında mevcut, 21.08.2020 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere Türkmenistan'da yürütülen projeyle ilişkin olarak yapılan mal ve hizmet alımına ilişkin faturaların tamamının... A.S. ....'e kesildiğini, teslim ve tesellüm ödemelerinin ilgili şirketten alındığını, ... Şirketi’nin ticari defter ve kayıtlarından da anlaşılacağı üzere müvekkili şirketle hiçbir ticari ilişkisinin olmadığını, davacı..... A.Ş. ....'ın davacıdan ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunduğunu, ayrıca 2024 yılı Şubat ayında, .... Turkmenistan ....'nın, müvekkili şirket ile hesap mutabakatı yapmak istediğini, bu hususta ....AŞ firması aracılığı ile ... Turkmenistan ...a ait hesap mutabakatına yönelik gönderilen yazıda müvekkili firmanın 31.12.2023 tarihi itibariyle borçlu olduğu iddia edilen miktara ilişkin geri dönüş yapılması talep edildiğini, talep evrakı ekinde ayrıca bizzat.... Turkmenistan.... antetli belge ile finansal tabloların denetiminin yapılması ve geri dönüş yapılmasının talep edildiğini, müvekkili şirket tarafından...Turkmenistan.....'ın iş bu mutabakat talebine ilişkin olarak verilen cevapta .... Turkmenistan .... firması ile cari hesabın 0-TL olduğu bu nedenle bildirilen borç miktarı yönünden mutabık olmadıkları hususunun beyan edildiğini, bu itibarla da, aslında müvekkili ile ticari ilişkisi olan firmanın ....Turkmenistan ... olduğu davacının iş bu davada taraf sıfatına sahip olmadığının bir kez daha ortaya çıktığını, aşağıda ayrıca izah ettikleri üzere, .... firmasının müvekkiline gönderdiği Beyoğlu 10. Noterliğinin 07.12.2020 tarih ve 13412 yevmiye nolu ihtarname ve eki belgelerden anlaşıldığı üzere trafoları gönderen fatura sahibi firmanın .... firması olup bu firma ile müvekkilinin ticari ilişkisinin bulunmadığını, trafoların Gümrük Beyannamesinden anlaşıldığı üzere gümrük gözetimindeki bir antrepoda olup, trafoların davacıya ait olmadığını, fatura bilgilerinden anlaşılacağı üzere trafoların .... Firmasına ait olup müvekkilinin bu şirketlede ilgisinin bulunmadığını, dava dosyasında mevcut 31.10.2019 tarihli dilekçenin 4. Sayfasında bizzat davacı vekilinin ikrarı ile sabit olduğu üzere dava konusu trafoların davacıya ve/veya .... A.Ş. .....'ın ait olmadığı Türkmenistan Devleti'ne ait olduğu, ilgili trafoların millileştirildiği ve inceleme için Türkmenistan Devletinden özel izinle getirildiği ve inceleme biter bitmez iade edileceğinin beyan edildiğini, dava konusu 56 trafonun davacı firmaya ait olmadığının da açıkça ikrar edildiğini, bu itibarla da, davacının dava açma hakkının ayrıca bulunmadığının bir kere daha tartışmasız ve kesin şekilde ikrar edildiğini, davada davacının davayı takip yetkisi ve taraf sıfatının olmadığını, ikame edilen davanın bu yönden reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yönünde verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, istinaf kaldırma kararında trafoları davalıya iade imkanı olup olmadığı hususunun değerlendirilmesi gerektiğinin belirtildiğini, yerel mahkeme gerekçeli kararında trafoların müvekkiline iade edilebileceği şeklinde bir karar verdiğini, ancak verilen kararın fiili gerçeklik ile uygun düşmediğini, müvekkiline teslim edilmesi mümkün olmayan trafolar yönünden davanın reddine karar vermesi gerekirken, teslime bağlı tahsilat öngörülmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, malları gönderen firmanın .... firması olup, müvekkilinin ihracatı gerçekleştirdiği firma tarafından mallar gönderilmediğinden müvekkilinin bu malları gümrük mevzuatı açısından antrepodan teslim alabilmesinin zaten mümkün olmadığını, davacının gümrüksüz sahada olan 53 adet trafoya ilişkin olarak müvekkili tarafından satışı yapılan ....A.Ş...../Türkmenistan şirketi dışında başka bir şirket ile hiç bir ticari ilişkisinin bulunmadığını, trafoların gümrüksüz sahada ... firmasının iadesi olarak bekletildiğini, Beyoğlu 10. Noterliğinin 07.12.2020 tarih ve 13412 yevmiye nolu ihtarnamesini keşide ederek müvekkilinden; 01.03.2020 tarihinden itibaren işlediği iddia edilen 38.568,72 TL .... Antrepo depo masraflarının ödenmesi, ... Antrepo adresinde bulunan trafoların müvekkili tarafından teslim alınmasını ihtar ederek ekinde antrepo ödeme makbuzları gönderildiğini, gönderilen bu ihtarnamenin ekindeki faturalardan 01/03/2020 tarihinden itibaren 53 adet trafonun Türkiye’de Antrepoda olduğunun anlaşıldığını, taraflarınca iş bu ihtarnameye karşı İzmir 27. Noterliğinin 21.12.2020 tarih ve 25043 yevmiye nolu cevabi ihtarnamesi gönderildiğini, ihtarname içeriğinde de izah edildiği üzere; 56 adet topraklama trafosunun davacı tarafça davalıya teslimine karar verildiği”, ....firmasının da malumu olduğu üzere müvekkili firma tarafından 2013 yılında 13340300EX284199 sayı 16.12.2013 tarihli beyanname ile 2 adet ve 14350300EX007759 sayı 16.01.2014 günlü çıkış beyannamesi ile 54 adet olmak üzere toplam 56 adet trafonun EXW (fabrikada teslim)..... A.Ş. ..../ Türkmenistan’a ihracının gerçekleştirildiğini, ... firmasının gönderdiği ihtarname ve eki belgelerden anlaşıldığı üzere malları gönderen firmanın .... firması olup müvekkilinin ihracatı gerçekleştirdiği firma tarafından mallar gönderilmediğinden müvekkilinin bu malları Gümrük Mevzuatı açısından antrepodan teslim alabilmesinin zaten mümkün olmadığını, yine ilgili trafoların ihracatını gerçekleştirdikleri ....A.Ş .....Turkmenistan tarafından müvekkili şirket adına kesilmiş bir fatura kapsamında antrepoya gönderilmediğinin açık olup ve bu nedenle müvekkili firma adına Gümrük Kanununun 168. Maddesi ve buna bağlı Gümrük Yönetmeliğinin 438-443 sayılı maddelerine göre işlem yapılamayacağını, davacının gümrüksüz saha olan antrepoda malların bekletildiğini beyan etmekte olup, bunun anlamının ise ilgili trafoların millileştirilmemiş olması olduğunu, mahkemenin millileştirilmeme ve Gümrük Mevzuatı yönünden trafoların neden gümrüksüz sahada olduğunu araştırmadığını, gümrüksüz sahada trafoların olmasının tek açıklamasının davacıların dahilide işleme rejimi doğrultusunda malları iade getirmiş olması ve gümrüksüz alanda tutması olduğunu, Gümrük Mevzuatı dahilinde işleme rejiminde trafolar millileştirilemediği için antrepoda tutulduğunu, bunun anlamının ise ihraç edilen malın tüm tamir ve bakım işlemlerinin yapılmasından sonra tekrar ihracat yapılan yere geri gönderilmesi şartı ile tutulması olduğunu, eğer malı millileştirmek isteniliyorsa bu durumda ihracat yaparken devletten alınan indirimlerin tamamının iade edilmesi gerektiğini, davacının tüm malları iade aldığını ve millileştirmiş olsa idi gümrük deposunda tutmasına gerek olmayacağını, doğrudan kendi sahasına çekeceğini, ancak çekemediğini, mahkemece malların teslim edilemeyeceğine ilişkin bu durumun hiç dikkate alınmadığını, kararda da değerlendirilmediğini, yukarıda yer alan mülkiyet ve trafoların teslim edilebilir olup olmadığı hususundaki tartışmalardan ayrı olarak; uygulaması tartışmalı ve ucu açık şekilde davacıya süresiz şekilde teslim imkanı sağlayan iş bu kararın müvekkili yönünden hak kaybına neden olduğu hususunun ise hiç dikkate alınmadığını, örneğin trafoların 10. yılda teslimi yapılması halinde artık hiçbir değeri olmayan teknolojisi değişen yada hiç kullanılmayacak bir malın iadesi ile davacının tam parasını alma hakkı tanıyan bir karar verilmesinin adalet duygusunu da zedelediğini, mahkemece öncelikle davacıya dava devam ederken kesin süre verilmesi, kesin sürede teslimi gerçekleştirememesi halinde ise davasının reddine karar verilmesi gerekirken davacıya adete özel imkan sağlandığını, bu kararın diğer bir hatalı yanının ise teknolojinin bu kadar geliştiği bir dönemde 10 yıl gibi uzun bir dönemde teslim imkanı verilip müvekkili 10 yıl sonra tamamen atıl bir teknoloji ile baş başa bırakarak, davalıya geri aldığı malları değerlendirme imkanının verilmemesinin dengesizlik oluşturacağını, trafo teknolojisini bilgisayar gibi düşünülürse 10 sene sonra iade edilen ürünün hiçbir ekonomik değeri kalmayacağı gibi müvekkili şirketin 10 sene boyunca bir tehdit ile karşı karşıya kaldığını, yerel mahkeme kararında yer alan 56 adet trafonun teslimini gerçekleştirmiş gibi vekalet ücretine - yargılama giderlerine –depo masrafına ve harca hükmedilmesinin davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, ilamda davacıya teslim için 10 yıl süre tanınmış olmasına rağmen müvekkili aleyhine tam karşı vekalet ücreti, harç, yargılama giderleri ile vekalet ücretine hükmedildiğini, müvekkili yönünden bu harcı kamu idaresi derhal tahsil ederken, davacı tarafa tüm masraflarını icra takibine koyma imkanı verirken bir yandan halen teslimin gerçekleşmemiş olması da ciddi bir çelişki yarattığını, müvekkili şirketin devlete harcı yatırıp 10 sene bekleyecek parası pul olduktan sonra iade alabilecek ama davacı hiçbir edimini yerine getirmeden tüm yargılama giderlerini tahsil imkanı olacağını, ki bu durum başlı başına kararın adaletsizliğini ortaya koyduğunu, Esasa ilişkin itirazlarında; trafoların tesliminin İzmir fabrikada gerçekleşmiş olup trafoların iade sorumluluğunun davacıya ait olup netice itibariyle hem Gümrük mevzuatı açısından, hem gönderen firmanın ünvanının ihracatı yapan firma ile aynı olmaması açısından, hem müvekkilinin herhangi bir şekilde depo, antrepo ücreti, gümrüklemeden kaynaklı herhangi bir vergi, masraf vs. ödeme yükümlülüğü de olmamasından dolayı söz konusu 56 adet trafonun tamamının müvekkilinin teslim ettiği şekilde İzmir/Kemalpaşa'daki fabrikasına aynen ve bizzat muhatap firma tarafından iade edilmesinin gerektiğini, davacı yanın, TBK M. 227/3.'deki “Onarım İsteme” seçimlik hakkını tercih ettiğini, bir seçimlik hak kullanıldıktan sonra alıcı tarafından seçilen hakkın tek yanlı olarak değiştirilemeyeceğini, söz konusu davada sipariş edilen trafolardan 2 adedinin davacıya 11/12/2013 tarihinde, 54 tanesi ise 16/01/2014 tarihinde teslim edildiğini, trafolarda bahse konu arızaların çıkması üzerine 08/01/2015 tarihli mailde davacı çalısanı (.... Proje Müdür Yardımcısı) telefonla görüştükleri üzere ''şu anda enerjili olan 8 adet merkezdeki 16 adet trafonun ilk etapta degistirilmesi gerekmektedir. Bu sebeple 16 adet trafoyu gönderirseniz akabinde biz de size 16 adedini iade edelim. Daha sonraki paketleri 10'ar olarak ayarlayabiliriz.'' demek suretiyle onarım için trafoların partiler halinde gönderilecegini ifade ettiğini, onarım için geri gönderilen 3 adet trafonun 26/11/2014 tarihinde müvekkiline geldiğini, onarım yapıldıktan sonra da 24/04/2015 tarihinde tekrar davacıya teslim edildiğini, yine 13 adet trafonun 07/05/2015 tarihinde müvekkiline gönderildiğini ve 3 adedi onarım yapıldıktan sonra 23/05/2015 tarihinde; 8 adedinin 28/05/2015 tarihinde ve 2 adedinin de 02/07/2015 tarihinde onarımı yapıldıktan sonra davacıya geri teslim edildiğini, bu hususlardan da anlaşılacağı üzere; davada 300 Amper 10 saniye garanti karakteristik özelliğindeki ayıptan dolayı davacı yanın, TBK M. 227/3.'deki “Onarım İsteme” seçimlik hakkını tercih ettiğini, zira alıcının seçimlik haklarını dava yoluyla kullanmak zorunda olmadığını, bunun üzerine arızalı olan trafoların davacı tarafından müvekkiline gönderildiğini ve müvekkilinin de onarım ve ıslah yaptıktan sonra davalının hazır bulunduğu testlerden olumlu sonuç alındığını ve trafoların tekrar davacıya teslim edildiğini, onarım sürecinin 26/11/2014 tarihinde başladığını, 16 adet trafo onarımının 02/07/2015 tarihinde tamamlandığını ve hepsinin de davacıya teslim edildiğini, bu süreçlerin mailler yoluyla yönetildiğini, partiler halinde onarımların yapılması konusunda mutabık olunduğu halde 02/07/2015 tarihinden sonra onarım için davacının trafoları göndermesinin beklendiğini, ancak davacının bu süreçten sonra müvekkili ile birlikte ilk teklif veren firma olan .... firması ile anlaşıp müvekkilinin trafolarının yerine başka trafolar satın aldığını, bu olaydan yaklaşık 8 ay sonra ise 28/03/2016 tarihinde noterden müvekkiline fesih ihbarı gönderdiğini, buna ilişkin olarak dilekçelerinde emsal Yargıtay kararlarına değinildiğini, davacının, ücretsiz onarım hakkını kullandıktan sonra diğer bir seçeneği talep edemeyeceğini, bu nedenle bedelin iadesi talebinin yasal dayanağının olmadığını, taraflar arasındaki sözlesmenin TBK nun 209 vd. maddelerinde düzenlenen bir taşınır satış sözleşmesi olduğunu, davacının iddia ettigi gibi bir eser sözlesmesinin mevcut olduğu kabul edilse dahi ayıp ihbarı (arızalı trafoların müvekkile gönderilmesi ve müvekkilin bunu kabul ederek onarım ve ıslahı gerçeklestirmesi) üzerine davacının onarım ve ıslah hakkını kullanarak trafoları göndermeye başlaması ve müvekkilinin de tamir ettikten sonra teslim etmesinin, ayıbın giderilmesi yönteminin açıkça seçilmis olduğunu gösterdiğini, bu seçimden sonra davacının başka bir seçeneğe geçmesinin mümkün olmadığını, yukarıdaki izah ettikleri üzere davacının dönme beyanını kabul etmemekle birlikte durumun bunu haklı göstermediğinin de ortada olduğunu, karşı yanın irade, beyan ve fiilleriyle bahse konu trafoların onarımını talep ettiğini, bir takım trafoların da onarım ve davacıya iade işlemlerinin tamamlandığını, müvekkili şirketin arızalı trafoların ücretsiz onarımını kabul ettiğini, onarım sonrasında yetkili kişilerce ve yetkili yerlerde yapılan testler sonrasında trafoların koşullara uygunlugu kontrol edilebilecek ve davacı yana iadesinin gerçekleştirilebileceğini, halin ve durumun şartları da iş bu bedelsiz tamir işlemine uygun olmakla birlikte Türk Borçlar Kanunu'nun 227. Maddesi hükmünün de bu durumu desteklediğini, izah edildiği üzere; davacının talebi üzerine 16 adet trafo onarılmış ve tekrar davacıya teslim edildiğini, elektronik posta gönderilerinden de anlaşılacağı üzere ayıbın onarım ve ıslah suretiyle giderileceği ve 02/07/2015 tarihli onarılmış trafo tesliminden sonra davacının uhdesindeki trafoları müvekkiline göndermediğini, davacı yanın, makinelerin tam değerini almaya çalışırken makineleri uhdesinde tuttuğunu, iade etme yükümlülüğü konusunda ise hiçbir açıklama getirmediğini, aksine Türkmenistan devleti tarafından devletleştirildiğini iddia ettiğini, karşı yanın dönme beyanını izah ettikleri sebeplerden ötürü kabul etmemek kaydıyla; dönme hakkının kullanılmasıyla beraber sözleşme tasfiye ilişkisine girecek taraflar birbirlerinden aldıklarının iade etmekle yükümlü olacaklarını, davacı yanın dilekçelerinde topraklama trafolarının müvekkili .....'e iade edilemeyeceğini açıkladığını, mahkemenin bu beyanı alması ile birlikte davanın reddine karar vermesi gerekirken yargılamaya devam ederek davanın kabulü yönünde karar vererek davacının beyanları ile çok ciddi bir çelişki içine girdiğini, aleyhe kabul anlamına gelmemek kaydıyla; davacı tarafın, trafoların müvekkili şirkete iade edilemeyeceğini ve devletleştiğini belirttikten sonra masraflar, ödenilen bedeller ve ticari faize ilişkin talepte bulunmasının sebepsiz zenginleşme hükümlerı doğrultusunda haksız bir kazanç elde etmeye sebebiyet vereceğini, davacıya ait olmayan malın yargılama konusu yapılmasına neden olunduğunu, bilirkişi incelemesinde tüm trafoların incelenmediğini, saptama yolu ile 4 adet trafoda yapılan belirlemelerin tüm trafolara teşmil edildiğini, bilirkişi raporuna itiraz dilekçelerinde ve daha önce tayin kararında ve yine bilirkişilerin tüm trafolar yerine içlerinden 4 tanesini seçerek deney yapmaları oluşan sonucun tüm trafolar için geçerli kabul edilmesinin eksik incelemeye dayalı karar verilmesine neden olduğunu, tüm trafoların incelenmesi deneylerin hepsi için yapılmasından sonra sonuca ulaşılması gerekirken bu şekli ile inceleme yapılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, depo bedellerinin kendilerine yükletilmesinin hatalı olduğunu, zira davacı dahilide işleme rejimi doğrultusunda malları iade getirmiş ise gümrüklü alanda tutmasının zorunlu olduğunu, dahilide işleme rejiminde trafolar millileştirilemediği için antrepoda tutulduğunu, bunun anlamının ise ihraç edilen malın tüm işlemlerinin tamamlanarak iade edilmemesinden yani ihracat nedeni ile oluşan vergilerinin devlete iade edilmemesinden kaynaklandığını, davacının tüm malları iade aldığını ve millileştirmiş olsa idi gümrük deposunda tutmasına gerek olmayacağını, Yukarıda izah edilen sebepler ve sair sebeplerle tehiri icra taleplerinin kabulüne, istinaf incelemesinin duruşmalı yapılmasına, istinaf taleplerinin kabulü ile, İzmir 1 Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/1035 E-2020/687 K. sayılı ilamının kaldırılmasına, davanın reddi ile masraf ve vekalet ücretlerinin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ederek istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Davacı vekili tarafından verilen 26.06.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin kaldırma kararına aykırı ve eylemli direnme kararı olan iş bu kararın, hiçbir tahkikat yapılmadan, önceki kararda direnme yoluyla tesis edildiğinden, bir kez daha adalet ve hakkın tesisi için gerektiğinde duruşma yapılarak hüküm tesis edilmesi, ve/veya inceleme yapılmadan HMK'nın 353. maddesi gereği kararın kaldırılarak, yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye kaldırma kararına uygun tahkikat yapılması için gönderilmesine, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi ve istinaf talepleri ile davalarının kabulü hakkında; ilk derece mahkemesinde görülen iş bu davada, kaldırma kararına direnme şeklinde olan, kaldırma kararına göre tahkikat yapılmadan, önceki kararda direnme yoluyla tesis edildiğinden, iş bu eylemli direnme kararının, HMK'nın 199, 202 ve devamı maddeleri ile, TBK'nın 40, 46 ve 47 ve devamı maddelerine de açıkça aykırı olduğunu, istinaf taleplerinde duruşma taleplerinin bulunmakta olup yine kararın kaldırılması söz konusu olup dosya ilk derece mahkemesine gönderilirse yine ve 3. kez aynı yani direnilen kararı verileceğinin, ilk derece mahkemesinin 1. ve 2. kararlarındaki gerekçelerinden de sabit olup kuvvetle muhtemel olduğundan, istinaf taleplerinin duruşmalı incelenmesine ve/veya ilk derece mahkemesinin hükmünün kaldırılarak yeni bir hüküm verilmesine ve/veya, HMK'nın 353/1-a-4, 1-a-6 maddelerindeki nedenleri ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, 24.01.2024 tarihli kaldırma kararı kapsamı dışında kalan hususlarla ilgili beyanda bulunmayarak, yalnız kaldırma kararı ve kaldırma kararı sonucu, eylemli direnme olarak verilen hükmün kaldırılmasını talep ettiklerini, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin kaldırma kararına bakıldığında; "...ayrıca trafo bedelleri ile nakliye bedellerinin **trafonun iadesi koşulu ile şarta bağlı olarak tahsiline dair hüküm kurulmuş olması da yerinde olmayıp, eksik incelemeye dayalı ve ayrıca infaza elverişli nitelikte olmayacak şekilde hüküm kurulmuş olması yerinde olmamıştır... ...Türkmenistan Devletinden özel izinle getirildiği ve inceleme biter bitmez iade edileceği bildirilmiş olmakla, her ne kadar yerel mahkemece dava konusu trafoların davacı tarafça davalı tarafa iadesi koşuluyla trafo bedelleri ve nakliye bedellerinin davalıdan tahsiline karar verilmiş ise de, davacı tarafın dava konusu trafoları davalıya iade etme imkanının bulunup bulunmadığı hususu araştırılmadan..." şeklinde hüküm tesis edilmiş olmasına karşın, ilk derece mahkemesi, kaldırma kararının gereğini yerine getirmeden, yalnız tarafların sunduğu dilekçelerle yine aynı kararı (nakliye bedeli hariç) hiç bir araştırma ve inceleme yapmadan, istinaf kararını hiçe sayarak tesis ettiğini, ilk derece mahkemesinin,zmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin: "...ayrıca trafo bedelleri ile nakliye bedellerinin trafonun iadesi koşulu ile şarta bağlı olarak tahsiline dair hüküm kurulmuş olması da yerinde olmayıp..." hükmünü hiçe sayarak ve eylemli olarak direnme kararı vermiş olduğundan, verilen 2. hükmün de, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin kaldırma kararında yer alan; "...infaza elverişli nitelikte olmayacak şekilde hüküm kurulmuş olması yerinde olmamıştır..." hükmüne açıkça aykırı olan direnme kararı olduğunu, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin kararı ile aynı yönde olan aşağıdaki Yargıtay kararının dahi, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin ne derece isabetli karar verdiği, ancak ilk derece mahkemesinin ise bu karara direndiğinin açıkça ortada olduğunu (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2020/230 Esas ve 2020/1103 Karar sayılı ilamı.), ilk derece mahkemesinin 2. kararına bakıldığında, ilk karardan farklı olarak, kararda yer alan ve kararın 7. sayfasında 2. paragrafin sonunda açıkça ilk derece mahkemesince yapılmış; ".... ünvanlı depodan gelen yazı cevaplarında malların millileştirilmediği ve halen .... ünvanlı depoda olduğunun açıkça ortada olduğu, dava konusu edilen trafoların Türkiye’ye davalıya tesliminin mümkün bulunmadığının sabit olduğu belirtilmiştir..." yönündeki tespite rağmen; "...53 adet topraklama trafosunun davacı tarafça davalı tarafa iadesi koşuluyla trafo bedelleri olan 473.900.-USD nin .... Tahsiline yönünde hüküm verilmiştir..." verilen bu hümün, hem İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin kaldırma kararına, hem örnek olarak sundukları Yargıtay kararına hem de, ilk derece mahkemesinin 2. kararında kararın 7. sayfasında 2. paragrafın sonunda yer alan tespitine de açıkça aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesi, kaldırma kararından sonraki ilk celsede kurduğu ara kararında; "...1-Davacı vekiline güncel vekaletnamesini sunmak üzere iki hafta süre verilmesine, 2-Dava konusu edilen trafoların millileştirilip millileştirilmediği, trafoların bulunduğu yer ile trafoların davalı tarafa iade etme imkanı bulunup bulunmadığı konusunda taraf vekillerine beyanda bulunmak ve bu hususlarındaki bilgi ve belgeleri sunmak üzere ikişer haftalık süre verilmesine, 3- Diğer hususların daha sonra düşünülmesine..." ilk derece mahkemesinin kurduğu bu ara karardan sonra, hem taraflarınca hem de davalı tarafça dosyaya beyanlar ve ekler sunulmuş olup bu beyan ve eklere bakıldığında; davalı tarafın, 09.05.2024 tarihli dilekçesinin 3. sayfasının/son paragrafta, trafoların millileştirilmediğini, trafoların tekrar ihracat yere geri gönderilmesinin şart olduğunu "...Ayrıca davacı gümrüksüz saha olan antrepoda malların bekletildiğini beyan etmiş olup bunun anlamı ise ilgili trafoların millileştirilmemiş olmasıdır. gümrüksüz sahada trafoların olmasının tek açıklaması davacıların dahilide işleme rejimi doğrultusunda malları iade getirmiş olması ve gümrüksüz alanda tutmasıdır. gümrük mevzuatında dahilide işleme rejiminde trafolar millileştirilemediği için antrepoda tutulmaktadır. bunun anlamı ise ihraç edilen malın tüm tamir ve bakım işlemlerinin yapılmasından sonra tekrar ihracat yapılan yere geri gönderilmesi şartı ile tutulmasıdır..." davalı tarafın, 09.05.2024 tarihli dilekçesinin 4. Sayfası/4.paragrafında ise, gümrük mevzuatı açısından antrepoda malları teslim alabilmesinin zaten mümkün olmadığının ikrar edildiğini, "...Bu malları gümrük mevzuatı açısından antrepodan teslim alabilmesi zaten mümkün değildir..." ikrarında bulunduğunu, davalı tarafın, ilk karara karşı sunduğu istinaf dilekçesinin ilk sayfasına bakıldığında; "...Husumet itirazlarımız ; davacı şirket, malin alım satımında ticari ilişkinin tarafı değildir. ayrıca trafoların mülkiyeti davacınında ikrarı ile sabit olduğu üzere Türkmenistan'a kurulumundan sonra türkmenistan devleti tarafından millileştirilmiştir ve trafolar Türkmen devletine aittir..." ikrarı ile davalı tarafın da, iş bu davaya konu trafoların Türkmenistan Devleti tarafından millileştirildiği ve Türkmenistan Devleti'nin malı olduğunun ikrar edildiğini, yine davalı tarafından ihtarlarına yanıt olarak keşide edilen İzmir 27. Noterliği'nin 3279 yevmiyeli ihtarnameye bakıldığında davalının bu trafoları teslim almasının zaten mümkün olmadığının açıkça ikrar edildiğini, müvekkilince de; trafoların, ilk olarak 2015 yılında tamir için geldiğinde dahi özel izin ile ve geri Türkmenistan'a götürülmek üzere, Türkiye'ye getirilmiş olup buna ilişkin izin ve çevirisinin ekte olduğunu, Türkmenistan Devlet İdaresi İle Yapılan Sözleşme Bölüm VII-Risk Dağıtılması başlıklı GC 31. Mülkiyet Devri Maddesine bakıldığında da; iş bu sözleşmeye ve ilgili maddelerine göre; donanımın mülkiyeti, tesisin ilgili kısmının: "...Donanımın mülkiyeti, Tesisin ilgili kısmına Enerji Verme Belgesi Düzenlendiğinde veya Düzenlendiği Kabul Edildiğinde İŞVEREN’E (Aşgabat Şehir Belediyesi) Devredilecektir..." işveren tarafından talep edileceği şekilde yüklenici ve onun taşeronları arasında imzalanmış olan bütün alt sözleşmelerde işler ve donanım üzerindeki bütün haklar ve mülkiyet haklarını hukuken olduğu ölçüde İŞVEREN’e (Aşgabat Şehir Belediyesi’ne) temlik edecek..." sonuç olarak hem yukarıdaki beyanları ve ekleri ile davalı ikrarına bakıldığında, hem de ilk derece mahkemesinin 2. kararına bakıldığında, ilk karardan farklı olarak, kararda yer alan ve kararın 7. sayfasında 2. paragrafin sonunda açıkça tarfoların millileştirilmediği ve Türkiye'de iadesinin mümkün olmadığı yönündeki tespite bakıldığında, trafoların Türkmenistan'ın malı olduğunun sabit olup bu trafoların Türkiye'de millileştirilmediği gibi, davalıya da Türkiye'de tesliminin mümkün olmadığını belirterek; Yukarıda arz ve izaha çalıştıkları nedenler ve resen nazara alınacak nedenler ve kaldırma kararı gereğince de; ilk derece mahkemesi, herhangi bir inceleme yapmadan, tarafların verdiği dilekçe ile hüküm tesis ettiğinden, tesis edilen hükmün, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin kararını hiçe sayan eylemli direnme kararı olduğundan, davacı ve davalı tarafların ikrarları ile ve yine .... ünvanlı şirketten dosyaya, ilk karardan önce gelen müzekkere cevaplarına aykırı olduğundan, trafonun iadesi koşulu ile şarta bağlı olarak tahsiline dair hüküm kurulmuş olması da yerinde olmadığından, infaza elverişli nitelikte olmayacak şekilde hüküm kurulmuş olması yerinde olmadığından, aradan geçen bunca yıl boyunca dolar kurundaki artış ile borcun ödenmesi imkansız hale geleceğinden, ödenecek olsa dahi, tarafların zararına olabileceğinden, bir kez daha adalet ve hakkın tesisi için gerektiğinde duruşma yapılarak hüküm tesis edilmesine, ve/veya inceleme yapılmadan h.m.k.m.353 gereği karar kaldırılarak, ilk derece mahkemesinin 2. kez direnme kararı vereceği düşünülerek, yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye kaldırma kararına uygun hüküm tesisi için gönderilmesine, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine, yönlerinde istinaf taleplerinin ve davalarının talepleri gibi kabulüne karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur. DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda, Dava, eser sözleşmesinin ayıplı ifası nedeniyle ödenen bedelinin iadesi ile tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmesi üzerine, davacı vekili ve davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen nedenlerle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen “Eser sözleşmesi” yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Her iki tarafa karşılıklı borç yükleyen bir tür iş görme sözleşmesi olan eser sözleşmesinde “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur vardır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yapıp zamanında tamamlayarak teslim etmeyi, iş sahibi de bu çalışma karşılığında ivaz ödemeyi üstlenmektedir. Eser sözleşmesi ilişkisinde ayıp, yüklenicinin meydana getirip iş sahibine teslim ettiği eserde bulunan sözleşme ve fenne aykırılıklardır. Başka bir ifadeyle ayıp, sözleşme ve eklerinde kararlaştırılan ve iş sahibinin beklediği amaca göre eserde bulunması gereken bazı vasıfların bulunmaması ya da olmaması gereken bazı bozuklukların bulunması şeklinde tanımlanmaktadır. 6098 sayılı TBK'nın 475. maddesinde ayıp halinde iş sahibine üç seçimlik hak tanınmıştır. Bunlar eserin kullanılamayacak ve kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aykırı olması halinde sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme ve aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde onarımı isteme ya da onarım bedellerini talep etme hakkıdır. İş sahibinin ayıp nedeniyle sözleşmeden dönebilmesi için eserdeki ayıbın eserin kullanılmasını imkansız kılacak ya da çok zorlayacak nitelikte olması ve iş sahibini kabule zorlayamayacak vasıfta olması gerekir. Yargıtay uygulamaları ve doktrinde iş sahibinin eseri reddederek dönme hakkını kullanabilmesi için eserdeki ayıbın çok ağır ve kabule engel olabilecek nitelikte olması yeterli olup ayrıca eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kusurunun varlığına gerek yoktur. Eserdeki ayıp çok ağır olmasa da işin bütünlüğü içinde amaca uygun kullanımı engelliyorsa iş sahibi işi kabul etmek zorunda olmayıp eserin reddiyle dönme hakkının kullanılması yine mümkün olabilecektir . (Bkz. Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi Uygulaması, Muammer Öztürk, Zeki Gözütok 4.Baskı, Sayfa 190 ) Somut olayda, davacı tarafça davalıdan temin edilen 56 adet topraklama trafosunun arızalı olduğundan bahisle davalıya ödenmiş olan bedelin iadesi ile katlanmak zorunda kalınan zararların ödenmesine karar verilmesine yönelik olarak eldeki dava açılmıştır. Taraflar arasında davacının, Türkmenistan/Aşkabat' ta yürüttüğü Aşkabat Şehri Elektrik Altyapısının Güçlendirilmesine İlişkin Proje kapsamında kullanılmak üzere 56 adet topraklama trafosu imaline yönelik eser sözleşmesi düzenlendiği , sözleşme doğrultusunda davalı tarafça trafoların üretilerek davacı tarafa teslim edildiği, davacı tarafça trafoların Türkmenistan'a gönderildiği, Türkmenistan'da kullanım esnasında trafoların arızalı olduğunun tespit edildiği, davacı tarafça ücretsiz onarım hakkı kullanılarak 16 adet arızalı trafonun onarım için davalıya gönderildiği , söz konusu trafoların davalı tarafça onarımı yapılarak yeniden davacı tarafa gönderildiği, davacı tarafça davalı tarafından yapılan onarıma rağmen arızaların devam ettiği gerekçesiyle davalıya ödenmiş olan bedelin iadesi ile katlanmak zorunda kalınan zararların ödenmesine yönelik eldeki davanın açıldığı, davacı tarafça sunulan 14/03/2017 tarihli dilekçe ile Türk Borçlar Kanunu 475. maddesi gereğince sözleşmeden dönme hakkı kullanılarak davalıya ödenen trafoların bedellerinin ve uğramış olduğu zararların ve masrafların ticari faizi ile birlikte tazmininin talep edildiği, taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında davalı tarafından davacı tarafa teslim edilen trafoların taraflar arasındaki sözleşmede belirtilen testlerden geçemediği, standartlara uymadığı, gizli ayıplı olduğu, ayıbın baştan itibaren geçerli olduğu, trafoların tamir edilemediği, tamirinin mümkün olmadığı, işlevini yerine getiremez nitelikte olduğu, hatalı olarak tasarlanan, üretilen ve tamir edilemeyen trafoların davacı tarafından kullanılamayacağı, mevcut ayıplar nedeni ile hakkaniyet gereğince trafoların kabule zorlanamayacağı, trafoların taraflar arasında teknik şartnameye ve sözleşme hükümlerine uygun olarak üretilmediğinin alınan ayrıntılı, gerekçeli ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi kurulu raporları ile belirlendiği, davacı tarafın başlangıçta ayıbın giderilmesi için trafoların ücretsiz onarılmasını isteme hakkını kullandığı ancak yapılan onarıma rağmen ayıbın giderilememiş olması nedeni ile TBK 475. maddesi gereğince sözleşmeden dönme hakkını kullandığı, davalı yüklenici yapılan iş sebebiyle bedele hak kazanmadığı için davacı tarafın ödenen bedelin iadesi ile birlikte menfi zararının ödetilmesini de davalı yükleniciden isteyebileceği , davacı tarafça sözleşmeden dönme hakkı kullanıldığından kabul edilemeyecek derecede ayıplı olup reddedilen imalâtın da davalıya iadesinin gerektiği anlaşılmaktadır. Dava konusu edilen trafolardan 53 adedinin .... AŞ . depolarında bulunduğu, davacı tarafından davalıdan temin edilen trafolar için toplam 473.900,00 USD ödeme yapıldığı, davacının yapılan bu ödemenin iadesi talebinin teslim imkanı bulunan 53 adet trafonun davalıya iadesi koşuluyla kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. (Benzer yönde Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2011/3689 Esas, 2011/7874 Karar sayılı ilamı) 6098 sayılı TBK'nın 475/2. maddesinde "İş sahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır" düzenlemesi yer almaktadır. Tazminat istenebilmesi için, ifanın ayıplı olması yanında yüklenicinin ayıplı imalatta kusurlu olduğunun iş sahibince kanıtlanması zorunludur. (Bkz. Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi Uygulaması, Muammer Öztürk, Zeki Gözütok 4.Baskı, Sayfa 193 ) Davacı tarafça dava konusu edilen trafoların nakliyesi için 36.531,00 USD ve 10.955,00 EURO maliyete katlanıldığı, katlanılan söz konusu maliyetinde menfi zarar kapsamında kalıp davacı tarafça talep edilebileceği, davacı tarafın davaya konu ürünlerin Türkmenistan içinde depolanması, uygulama alanına sevk edilmesi, tekrar Türkiye'ye sevk edilmesi için depoya taşınması vb. gibi nakliye giderlerine ilişkin olarak her bir trafo için 478,59 USD olmak üzere toplamda 26.801,04 USD nakliye masrafı ile her bir trafo için 807,14 USD olmak üzere toplamda 45.199,84 USD işçilik masrafı yaptığını iddia ettiği ancak söz konusu masraf kalemlerine ilişkin belge sunulamadığı, bu masrafların davacı tarafın ticari kayıt ve defterlerinde görülmediği, söz konusu zarar iddiasının ispat edilemediği, bu masraflara yönelik davacı yanın talebinin yerinde olmadığı ,davacı tarafça dava konusu trafolar ile ilgili keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılabilmesi için nakliye, depolama ve laboratuvar ücretleri olarak 178.402,52-TL lik harcama yapıldığı söz konusu harcamaların yargılama gideri olarak nazara alınmasının gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından taraf vekillerinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir. Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, taraf vekillerinin istinaf kanun yoluna başvurularının HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13.06.2024 tarih ve 2024/95 Esas, 2024/567 Karar sayılı kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, taraf vekillerinin bu karara karşı yapmış oldukları istinaf kanun yoluna başvurularının, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gerekli 732,00 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan toplam 427,60 TL harcın mahsubu ile kalan 304,40 TL harç bedelinin davacıdan alınarak, Hazine'ye gelir kaydına, 3-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gerekli 106.661,20 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan toplam 26.665,30 TL harcın mahsubu ile kalan 79.995,90 TL harç bedelinin davalıdan alınarak, Hazine'ye gelir kaydına, 4-Davacı tarafından yatırılan 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafından yatırılan 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6-Kararın, dairemizce taraflara tebliğine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 361/(1) maddesi gereğince, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yasa yolu açık olmak üzere 12.11.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.