Bölge Adliye Mahkemesi 2023/2549 E. 2026/774 K.

T.C. DİYARBAKIR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/2549 KARAR NO : 2026/774

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVANIN KONUSU :Menfi Tespit BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARAR TARİHİ :04/06/2026

Taraflar arasında görülen davada İlk Derece Mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili; davalı tarafından müvekkili şirkete ait olduğu iddia edilen .... TL bedelli çekin ödenmediği iddiasıyla .... tarihinde .... İcra Müdürlüğünün .... E. sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili şirket tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün ....E. sayılı dosyasına alacağın tüm ferileriyle birlikte tamamının teminat olarak depo edildiğini, dosya borcunun dışında ayrıca %.... teminatında depo edildiğini ileri sürerek; .... Şubesi hesabına ait .... seri numaralı, .... keşide tarihli ve .... TL bedelli çekteki imzanın müvekkili şirket yetkilisine ait geçerli bir imza olmadığından borçlu olmadığının tespitine, çekin kambiyo senedi vasfında olmaması nedeniyle İİK 170/a maddesi uyarınca takibin iptaline veya icranın geri bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili; davanın görevli ve yetkili mahkemede açılmadığını, kambiyo takibinde imzaya itirazın icra mahkemesinde yapılması gerektiğini, davacı tarafından aynı konuya ilişkin olarak ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin .... E. sayılı dosyası üzerinden açılan davanın lehlerine sonuçlandığını, bu nedenle açılan davanın mükerrer olduğunu, arabuluculuğa başvuru yapılmadan dava açıldığını, davanın süresinde açılmadığını ve zamanaşımı süresinin geçtiğini, müvekkilİ tarafından davacı şirkete .... TL bedelli çeki ödemediği gerekçesi ile .... tarihinde .... İcra Müdürlüğünün .... E. numaralı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığını, işbu dava dosyasında alınan durdurma kararı nedeni ile takibin durdurulduğunu ve müvekkilinin mağdur edildiğini, başlatılan takip sonucu davacının imzaya itirazı üzerine ... İcra Hukuk Mahkemesinin .... E. sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını ve .... tarihli duruşmada lehlerine karar verildiğini, davacı taraf senetteki imzanın şirket yetkilisi tarafından atılmadığını iddia etmiş olsa da verilen senedin müvekkili ile davacı şirket arasındaki borç ilişkisinden kaynaklı olarak düzenlendiğini ve davacı şirket tarafından verildiğini, iki tarafça da bu durumun bilindiğini, bu konuda tanıkları olduğunu, senetteki imzanın şirket yetkilisine ait olmadığı dile getirilmiş olmakla birlikte davacının imzaya itirazının tamamen haksız olduğunu, çünkü alacaklı müvekkili ile borçlu şirket arasında bir borç ilişkisi mevcut olduğunu, davacı şirketin yetkilisinin ticaret sicil müdürlüğünden sorulmasını talep ettiklerini, yetkili olan kişinin hangi tarihten itibaren yetkili olduğunu ve çekin düzenlenme tarihinde yetkili olup olmadığı hususunun net olarak araştırılmasını talep ettiklerini, yine davacı adına başka çeklerin olup olmadığının bankalara sorulmasını, varsa bu çeklerin ödenip ödenmediğinin bankalardan öğrenilmesini ve bu belge ve kayıtların da dosyada delil olarak bulundurulmasını talep ettiklerini, davacı şirket yetkilisinin çekin kendilerine ait olduğunu defalarca sözlü olarak beyan ettiğini, davacı şirketin yetkilisinin ve babasının çekleri kabul yönündeki beyanları bulunduğunu, buna ilişkin tanıklarının da mevcut olduğunu beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuş, .... tarihli celsede müvekkilinin elinde daha önceden ödenmiş çekler bulunduğunu, bu çek asıllarının da mahkeme kasasına alınarak imza incelemesi esnasında mukayeseye esas alınmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; davacı şirketin tek ortaklı olarak .... tarihinde kurulduğu ve kurulduğu tarihten itibaren şirket yetkilisi ve müdürünün .... olduğu, her ne kadar davaya konu edilen çekteki keşideci imzası bilirkişi raporu ile davacı şirket ....'a ait olmadığı tespit edilmiş ise de, yine bilirkişi raporunda davaya konu edilen çekteki keşideci imzası ile mukayeseye esas alınan çeklerdeki imzaların aynı kişi eli ürünün olduğunun tespit edildiği ve mukayeseye esas alınan çek bedellerinin ödenmiş olduğu, ödenen çek bedellerine ilişkin davacı tarafından herhangi bir ihtirazi kayıt düşüldüğünün veya dava açıldığının davacı tarafından iddia edilmediği, davacının imzaya itirazının dürüstlük kurallarına aykırı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında değerlendirildiği, bu nedenle davacı tarafından imza inkarına dayalı açılan menfi tespit davasının reddine karar verildiği,.... tarihli ara kararı ile davacının ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabul edilerek icra takibinin durdurulmasına ilişkin ihtiyati tedbir kararı verildiği, tedbir kararının icra dairesince uygulanarak davacı yönünden icra takibinin durdurulmasına karar verildiği, 2004 sayılı İİK'nun 72/4. maddesi gereğince davacı aleyhine tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle; davanın reddine, 2004 sayılı İİK'nın 72/4. maddesi gereğince takibe konu edilen alacağın %....'si oranında hesaplanan .... TL tazminatın davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine karar verilmiştir.Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; takibe ve davaya konu edilen çekteki keşideci imzasının davacı şirket yetkilisine ait olup olmadığının tespiti amacıyla İstanbul Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesinden alınan bilirkişi raporunda; inceleme konusu çekte yer alan keşideci imzası ile ....'ın mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından farklılıklar saptandığından söz konusu imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla ....'ın eli ürünü olmadığının saptandığını, aynı mahiyetteki başka çeklerin herhangi bir şekilde ödenmesinin davacı müvekkilinin işbu dava konusu çeklerdeki imzalara itiraz etmelerine engel teşkil etmeyeceğini, bilirkişi tarafından karşılaştırmaya esas imza olarak kabul edilen ödenmiş çeklere ilişkin olarak borçlunun imza itirazında bulunmamış olmasının daha sonra yapılacak olan bir takipte imza inkârında bulunmasını engellemeyeceğini, yani ödeme olgusunun imza itirazını ortadan kaldırmayacağını, müvekkili şirketin dava konusu çekteki imzaya itiraz etmesinin önünde yasal bir engel bulunmamakla birlikte davacının imzaya itirazının 4721 sayılı TMK'nun 2. maddesindeki dürüstlük kuralı ile bir bağlantısı olmadığını, İlk Derece Mahkemesinin bu gerekçeyle davalı lehine icra inkar tazminatına hükmetmesinin de mümkün olmadığını, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE: 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; Dava, 2004 sayılı İİK m 72 hükmü uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır. .... İcra Müdürlüğünün .... E. sayılı dosyasında, davalı alacaklı .... tarafından davacı borçlu ... ve dava dışı borçlular aleyhine .... tarihinde kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığı,Örnek 10 nolu ödeme emrinin davacı borçluya .... tarihinde tebliğ edildiği, takip dayanağı çekin ... tarafından ..../.... Şubesine hitaben keşide edilen .... keşide tarihli, .... numaralı ve .... TL bedelli çek olduğu, bu takip ve çek nedeniyle eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Davacı tarafından, işbu menfi tespit davasına konu takip ve çek nedeniyle icra hukuk mahkemesinde açılan imzaya itiraz davası sonucunda, ... İcra Hukuk Mahkemesinin .... tarih ve .... E., .... K. sayılı kararı ile davacının imzaya itirazının 5 günlük yasal hak düşürücü sürenin geçmesi nedeniyle süre yönünden reddine karar verildiği, bu kararın istinaf edilmeden .... tarihinde kesinleştiğine dair Mahkemesince kesinleşme şerhi verildiği anlaşılmaktadır. Dairemizce UYAP sisteminden temin edilerek dosya kapsamına alınan Ticaret Sicili Gazetesi kayıtlarına göre; davacı şirketin tek ortaklı olarak .... tarihinde kurulduğu ve kurulduğu tarihten itibaren şirket yetkilisi ve müdürünün .... olduğu anlaşılmıştır.Kambiyo senedindeki imzanın davacı borçluya ait olduğu yönündeki ispat yükü, senedi elinde bulundurup icra takibine girişen ve senette yer alan imzanın borçluya ait olduğunu iddia eden davalı alacaklıya düşmektedir (Yargıtay HGK'nun 24/06/2020 tarihli ve 2017/19-829 E., 2020/471 K. sayılı kararı).Senede karşı mutlak defiler senede hamil olan herkese karşı ileri sürülebilir. Senedin hükümsüzlüğünü gerektiren defiler, senet ve eklentilerinden anlaşılsın anlaşılmasın bütün ya da bir kısım sorunları bakımından hükümsüz sayılmasını gerektiren defilerdir. Bu defilerin bir kısmı mutlak, bir kısmı nispi (kişisel) defi niteliğindedir. Hangisinin mutlak, hangisinin nisbi defi sayılacağı, ‘görünüşe itimat (güven)’, ‘iyiniyet’ ilkesiyle, ‘kambiyo senetlerine ilişkin işlemlerdeki emniyetin korunması’ ilkelerinden hangisine öncelik tanınacağı sorunuyla ilgilidir. Bu iki çıkarın karşılıklı olarak çatıştığı bazı durumları yasa yapıcı özel olarak ele alıp hangi çıkarın korunacağını kendisi (örneğin; 6102 sayılı TTK m. 659/II, 592, 6098 sayılı TBK m. 19/II, 605/II olduğu gibi) düzenlemiştir. Kanunda öngörülüp açık bir hükümle düzenlenen bu durumların dışında gerek doktrinde ve gerekse de uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması”, “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir (Yargıtay HGK'nun 04/03/2015 tarih ve 2013/19-1746 E., 2015/896 K. sayılı ilamı). Öte yandan, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 31/03/2010 tarihli ve 2010/12-165 E., 2010/180 K. ile 03/11/2010 tarihli ve 2010/12-492 E., 2010/559 K. sayılı ilamlarında belirtildiği üzere; ödeme olgusu imza itirazını ortadan kaldırmayacak olup, borçlunun daha önce ödenmiş çeklerdeki imzasına itiraz etmemiş olması, daha sonra yapılacak imza incelemelerinde ödenmiş çeklerin karşılaştırmaya elverişli belge olarak kabulü sonucunu doğurmayacağı gibi, ispat yükü kendisine düşen alacaklı tarafın bildirdiği mukayeseye esas imza asıllarının celbi ile imza incelmesinin yapılması gerekli olup, itiraz edilmeyen ya da ödenen çeklerin incelenme zorunluluğu da bulunmamaktadır (Yargıtay 12. HD’nin 26/01/2023 tarihli ve 2022/8066 E., 2023/507 K. sayılı kararı). Aynı mahiyetteki başka çeklerin herhangi bir şekilde ödenmesi, davacının işbu dava konusu çekteki imzaya itiraz etmesine engel teşkil etmez (Yargıtay 19. HD'nin 19/12/2018 tarih ve 2017/3325 E., 2018/6735 K. sayılı kararı). Yukarıdaki ilke ve esaslar çerçevesinde yapılan değerlendirmede; somut olayda, İlk Derece Mahkemesince her ne kadar, ATK raporunda davaya konu çekteki keşideci imzası ile mukayeseye esas alınan çeklerdeki imzaların aynı kişi eli ürünün olduğunun tespit edildiği, mukayeseye esas alınan çek bedellerinin ödenmiş olduğu, ödenen çeklere ilişkin herhangi bir ihtirazi kayıt ve dava bulunmaması nedeniyle davacının imzaya itirazının dürüstlük kurallarına aykırı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında olduğu değerlendirilmiş ise de, bu yöndeki kabul dosya kapsamı, Yargıtay'ın yukarıda anılan emsal kararları ve kambiyo hukukunun temel prensipleri ile bağdaşmamaktadır. Aynı mahiyetteki başka çeklerin herhangi bir şekilde ödenmiş olması, davacı tarafın bu davaya konu çekteki imzanın sahteliğine yönelik dava açmasına engel olmadığı gibi, ödenen çeklerdeki imzanın eldeki menfi tespit davasında imza incelemesine esas alınması da hukuken mümkün değildir. Bu itibarla, İlk Derece Mahkemesince, dosya kapsamındaki ATK'nın .... tarihli raporundaki, inceleme konusu çekte yer alan keşideci imzasının davacı şirket yetkilisi ....'ın eli ürünü olmadığı yönündeki kesin kanaat çerçevesinde değerlendirme yapılarak karar verilmesi yerine, olaya ve dosya kapsamına uygun düşmeyen, yasal ve yerinde olmayan gerekçe ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır. Yukarıda anılan gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-6 hükmü uyarınca davacı tarafın istinafına atfen kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmek üzere dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-)Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜNE, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda anılan kararının davacı tarafın istinafına atfen 6100 sayılı HMK'nın 353(1)-a-6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 2-)Gerekçede belirtilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 3-) 492 sayılı Harçlar Kanunu’na ekli (1) sayılı tarife gereğince, peşin alınan 269,85 TL istinaf karar ve ilam harcının istinaf eden davacıya İADESİNE, 4-)İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafından yapılan diğer istinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince hükümle birlikte DEĞERLENDİRİLMESİNE, 5-)İstinaf incelemesi duruşma açılmadan yapıldığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 6-) 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik m. 359(4) maddesi uyarınca Dairemiz kararının İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,