Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1271 E. 2026/1535 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:2023/1271

KARAR NO:2026/1535

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:04/04/2023

NUMARASI:2022/860 Esas - 2023/289 Karar

DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ :21/12/2022

İSTİNAF KARAR TARİHİ:23/09/2026

Davanın reddine ilişkin verilen kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA:Davacı vekili, müvekkili ... davalı ile arasındaki ticari ilişkiden doğan borç nedeniyle müvekkilinin düzenlediği 2 çeki davalıya verdiğini, çeklerin vadesinde ödenemediğini, karşılıksız işleminden yaklaşık iki buçuk yıl sonra davalının çekleri İstanbul 22. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasına takibe koyduğunu, sonrasında müvekkilinin davalıya olan borcunu ödediğini ve davalının müvekkiline "... 2 adet çeklerin karşılığını aldım TC. ...-imza" yazılı ve 10/06/2021 tarihli belgeyi verdiğini, müvekkilinin takipten sonra davalıya verdiği başkaca çek olmadığını, söz konusu belgeden de görüleceği üzere davalıya borcu kalmamasına rağmen davalının takibe kötüniyetle devam ederek müvekkilinin çalıştığı yere maaş haczi talebinde bulunduğunu ileri sürerek, davaya konu icra takibinin dayanağı 20/08/2018 tarihli ...nolu 14.250-TL bedelli ve 15/06/2018 tarihli ... nolu 14.250-TL bedelli çekler sebebiyle müvekkilinin 10/06/2021 tarihinden itibaren borçlu olmadığının tespitine, 10/06/2021 tarihinde haricen yaptığı ve borcu sona erdiren ödemeden sonra yapılan icra takip işlemlerinin aynen iadesine ve kötüniyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili, müvekkilinin tekstil sektöründe faaliyet gösterdiğini, taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan borç nedeniyle, davaya konu davacının müvekkiline verdiği iki çekin karşılıksız çıktığını, çeklerin tahsili için kambiyo takibinin başlatıldığını, davacının dayandığı belgenin davaya konu çeklere istinaden verilmediğini, davacını müvekkiline verdiği çeklerin davaya konu 2 çekle sınırlı olmadığını, zaten belgede söz konusu çekler için verildiğini gösteren bir ibare olmadığını; davacının takip dosyasına ödeme yapmadığını, ödeme emrinin 20/04/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, 24/05/2021, 22/02/2022 ve 21/09/2021 tarihlerinde haciz işlemi yapıldığını, 29/11/2022'de davacının çalıştığı yere maaş haciz müzekkeresi gönderildiğini, önceki hacizlere itiraz etmemiş davacının maaş haciz üzerine haksız olarak bu davayı açtığını belirterek, davanın reddine ve tazminatın davacıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI:Mahkemece, her ne kadar davacı tarafından çek bedellerinin ödendiği, buna ilişkin dava dilekçesi ekinde belge sunulduğu belirtilmiş ise de, davacı tarafından sunulan belgenin incelenmesinde çek bilgilerinin ve miktarlarının belirtilmediği, dava konusu çeklere ilişkin düzenlendiğinin tespit edilemediği, davalının da davacının iddiasını kabul etmediğinden davacının davasını ispat edemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili, davalı, müvekkiliyle arasındaki ticari ilişki kapsamında başkaca çekler bulunduğu ileri sürmüş ise de, başka çeklerle ilgili bilgi vermediğini, zaten taraflar arasında başka çeklerin bulunmadığını, müvekkilinin olmayan bir şeyi ispat edemeyeceğini, davalının verilen belgenin başka çeklere ilişkin olduğunu belirterek yeni bir vakıa ileri sürdüğünü ve ispat yükünün davalıda bulunduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE:Dava, davalının davacıya karşı 2 adet çeke dayanarak başlattığı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibinden dolayı çeklerin ödendiğinden bahisle davalının çekler için verdiğini iddia ettiği ödeme belgesi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve takipte yapılmış işlemlerin iadesi istemine ilişkindir. Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (HMK'nın 190 ve TMK'nın 6. maddeleri). Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı yazılı delillerle ispat yükü davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Yargıtay HGK'nın 2020/298 E., 2022/1531 K. sayılı ve 17/11/2022 tarihli ilamı).Davalının davacıya karşı 04/02/2021 tarihinde başlattığı İstanbul 22. İcra Dairesi'nin ... sayılı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibinde, asıl alacak ve ferileriyle birlikte toplam 38.362,79-TL'nin tahsilini istediği, ödeme emrinin davacıya 20/04/2021 tarihinde tebliğ edildiği, davacının bir kısım taşınmazlarına ve maaşına haciz konulduğu, bu hususta davacının işyerine 02/12/2022 tarihinde maaş haciz müzekkeresinin gönderildiği, davacının maaşından haczedilen tutarların dosyaya gönderildiği; takip dayanağı çeklerin ... ...şubesinin 20/08/2018 tarihli ... nolu 14.250-TL bedelli ve 15/06/2018 tarihli ... nolu 14.250-TL bedelli çekler olduğu tespit edilmiştir.Somut olayda, davacı takibe söz konusu çekler için davalıya ödeme yaptığını, davalının da kendisine "... 2 adet çeklerin karşılığını aldım TC. ...-imza" yazılı ve 10/06/2021 tarihli belgeyi verdiğini, aralarında başkaca çek ilişkisi bulunmadığını iddia ederek, çeklerden dolayı başlatılan icra takibinde menfi tespit isteminde bulunmuştur. Davaya konu çekler 15/06/2018 ve 20/08/2018 tarihli olup, takip de 04/02/2021 tarihinde başlatılmış olup, söz konusu belge ise 10/06/2021 tarihlidir. Davalı bu belgeye konu ödemenin başka çeklere yönelik olduğunu savunmuş, ancak savunmasına dayanak yaptığı çekleri dosyaya sunmamıştır. Kural olarak ödemelerin başka bir alacağa yönelik olduğu yolundaki savunmanın davalı alacaklı tarafından usulen kanıtlanması gerekir. Mahkemece bu yön gözetilerek davalıya buna ilişkin delillerini sunma olanağı tanınıp, deliller hep birlikte değerlendirildikten sonra uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken ispat külfetinin tayininde yanılgıya düşülerek, davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir (Yargıtay 19. HD'nin 2015/3593 E., 2015/16408 K. sayılı ve 08/12/2015; 2014/4252 E., 2014/6641 K. sayılı ve 07/04/2014; 2006/745 E., 2006/5427 K. sayılı ve 22/05/2006 tarihli ilamları).Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli deliller toplanıp değerlendirilmediğinden, davacı/karşı davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/04/2023 Tarih 2022/860 Esas - 2023/289 Karar sayılı kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi gereği KALDIRILMASINA;"Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"Yatırılan 179,90-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 23/09/2026